Culture

Η άγνωστη σύγκρουση Ελλήνων Αρμενίων

 

Γράφει ο Υποπλοίαρχος Παναγιώτης Γέροντας ΠΝ,
Επιτελής Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού

Σήμερα, όταν αναφερόμαστε στους Αρμενίους, στο μυαλό μας φέρνουμε «έναν προαιώνιο φίλο και σύμμαχο του Ελληνισμού».Η αλήθεια όμως είναι κάπως διαφορετική. Τονίζεται ήδη από την αρχή του κειμένου ότι σε καμιά περίπτωση δεν αναιρείται το φρικώδες έγκλημα της γενοκτονίας του λαού αυτού. Επίσης, υπήρξαν Αρμένιοι, οι οποίοι διαφοροποιήθηκαν από τη συγκεκριμένη εικόνα.

Επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Έλληνες και Αρμένιοι υπήρξαν ανταγωνιστές. Έλληνες και Αρμένιοι, αποτελώντας μαζί με τους Εβραίους την οικονομική και κοινωνική ελίτ της αυτοκρατορίας, κάθε άλλο από καλή σχέση είχαν. Προξενικές εκθέσεις της εποχής πιστοποιούν την ύπαρξη αυτής της αντιπαλότητας. «Ουδεμίαν πεποίθησιν δυνάμεθα να έχωμεν στους Αρμενίους της Προύσας», ενημερώνει για παράδειγμα τον Φεβρουάριο του 1912 τον Έλληνα Υπ.Εξ. ο εκεί υποπρόξενος, «καθότι ενταύθα αείποτε οι ασπονδότεροι εχθροί των Ελλήνων υπήρξαν, ο δε αρχηγός του τέως ανθελληνικού αποκλεισμού εις την φυλήν ταύτην ανήκεν» (Σία Αναγνωστοπούλου, «Μικρά Ασία. Οι Ελληνορθόδοξες κοινότητες», Αθήνα 1997, σ.519).

Σοβαρότερο πλήγμα για τις ελληνοαρμενικές σχέσεις υπήρξε η συμπόρευση τους με τους Βουλγάρους κομιτατζήδες κατά την διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα. Ήδη, από το 1870 παρατηρείται η συμπόρευση αυτή, αλλά μετά την δημιουργία της «Εσωτερικής Μακεδονικής Επαναστατικής Οργάνωσης» το 1893, κορυφώνεται.

Γράφει ο Βαχάκν Νταντριάν, ιστορικός της γενοκτονίας: «Η αρμενική συνεισφορά στην οργάνωση του μακεδονικού (διάβαζε βουλγαρικού) ανταρτοπολέμου εναντίον των οθωμανών δεν περιορίστηκε στο ρόλο του παραδείγματος. Στην Κωνσταντινούπολη, οι Μακεδόνες εξασφάλισαν τη συνεργασία ενός ειδικού στην κατασκευή βομβών. Οι δοκιμές και η κατασκευή γίνονταν στη Σόφια. Η βουλγαρική αστυνομία και οι άλλες αρχές έκλειναν τα μάτια σ’ αυτές τις δραστηριότητες» (Η ιστορία της αρμενικής γενοκτονίας, σ. 137).

Η Ελλάδα εκείνη την περίοδο λόγω της τρομοκρατικής δράσης των Βουλγάρων κομιτατζήδων έχει προσανατολιστεί σε μια ύφεση της εχθρότητας προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στην Αθήνα, το 1905 θα ξεκινήσει η δίωξη της «αρμενικής τρομοκρατίας». Τον Αύγουστο του 1905, οι αθηναϊκές εφημερίδες θ’ ασχοληθούν επί μέρες με την εξάρθρωση μιας σκοτεινής «αρμενικής συνωμοσίας» στην ίδια την πρωτεύουσα.

Στους Βαλκανικούς Πολέμους, ο ανταγωνισμός των δύο λαών θα ενταθεί. η «Αρμενική λεγεώνα» του Αντρανίκ Οζανιάν θα πολεμήσει στο πλευρό του βουλγαρικού στρατού. Η σύγκρουση Ελλήνων – Αρμενίων θα φανεί και στη προσπάθεια δημιουργίας Κράτους του Πόντου. Τον Μάρτιο του 1918, μάλιστα, τα πράγματα οδηγήθηκαν σε ένοπλη αναμέτρηση Ποντίων και Αρμενίων στο Καρά Κλισέ του Κάρς.

Και μετά την καταστροφή του 1922 όμως, οι Αρμένιοι που έρχονται στην Ελλάδα κατατάσσονται στα «κακοποιά στοιχεία». Τον Οκτώβριο του 1927, ο Γενικός Διοικητής Θεσ/νίκης Αχιλλέας Καλεύρας εισηγείται στον Πρωθυπουργό «να γίνη εκκαθάρισις των συνόρων από των επικινδύνων αρμενικών στοιχείων, τα οποία δέον να μετακινηθούν προς το εσωτερικόν», καθώς «απεδείχθη ότι μεταξύ των ανωτέρω στοιχείων υπάρχουσι κακοποιά και γενικώς πολύ ολίγον χρήσιμα διά την παραγωγικήν ανάπτυξιν στοιχεία».

Ο Υπουργός Εξωτερικών Ανδρέας Μιχαλακόπουλος συμφωνεί: «Την πρότασιν περί μετατοπίσεως των Αρμενίων δεν θεωρούμεν άσκοπον, υπό την προϋπόθεσιν ότι θέλει αποφευχθή η ομαδική μεταβίβασις τούτων, καθόσον άλλως διατρέχομεν τον κίνδυνον να δώσωμεν την ιδέαν ότι διώκομεν τα ενταύθα ευρισκόμενα ξένα στοιχεία» (Εν Αθήναις 10.12.1927, αρ.πρωτ.14471). Σημαντική είναι και η κατηγορία ότι οι Αρμένιοι στην περιοχή Δουργουτίου (σημ. Νέος Κόσμος) υπήρξαν πράκτορες των Ιταλών και μαυραγορίτες. Σαν να μην έφταναν όλα τα άλλα, οι Αρμένιοι θα κατηγορηθούν ότι καλοδεχτηκαν τη βουλγαρική κατοχή της Θράκης, ενώ στην συνέχεια θα ενταχθούν στο ΕΑΜ.

Η κατάσταση σήμερα όμως είναι τελείως διαφορετική. Και εμείς και οι Αρμένιοι καταγγέλλουμε την τουρκική θηριωδία. Και καλά κάνουμε. Πρέπει όμως πάντα να έχουμε στο μυαλό μας ότι δεν υπάρχουν «προαιώνιοι φίλοι» στη πολιτική και τη διπλωματία.

Στην πρώτη φωτoγραφία εικονίζονται Αρμένιοι αντάρτες και στην δεύτερη Πόντιοι Έλληνες.

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail