Culture Politics

Ο Ουίλσον και η εφαρμογή του πολιτικού ιδεαλισμού.

Thomas Woodrow Wilson


Γράφει ο Υποπλοίαρχος  Παναγιώτης Γέροντας ΠΝ, 

Επιτελής Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού


Σαν σήμερα, 4 Δεκεμβρίου του 1918, ο Πρόεδρος των Η.Π.Α. Γούντροου Ουίλσον ( Thomas Woodrow Wilson, 28 Δεκεμβρίου 1856 – 3 Φεβρουαρίου 1924) αναχωρεί για τις Βερσαλλίες, για να συμμετάσχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και γίνεται ο πρώτος εν ενεργεία πρόεδρος των Η.Π.Α. που ταξιδεύει στην Ευρώπη.

Ο Ουίλσον εγκαινίασε την εφαρμογή του πολιτικού ιδεαλισμού επιβαλλόμενος στους αρχηγούς των Ευρωπαϊκών Μ. Δυνάμεων. Είχε άλλως τε ήδη καταστεί εμφανές ότι ο λόγος των ΗΠΑ θα είχε τον πρώτο ρόλο στις διεθνείς σχέσεις. Το παραπάνω θα γίνει περισσότερο αντιληπτό κατά τον Μεσοπόλεμο, όταν οι χρεοκοπημένες από τον πόλεμο ευρωπαϊκές Μ. Δυνάμεις θα δανείζονται από τις ΗΠΑ. Η οικονομική κρίση του ’29 θα είναι κατά ένα μεγάλο μέρος η εξαγωγή της αμερικανικής κρίσης στην Ευρώπη.

Οι συνθήκες που τερμάτισαν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο διαπνέονταν από τα λεγόμενα «7 σημεία του Ουίλσον» ήτοι:

1.Συνθηκολόγηση κατ’ επιρροή των Η.Π.Α.

2. Διεθνοποίηση θαλασσών υπό καιρών ειρήνης και πολέμου.

3. Ελεύθερο εμπόριο.

4. Αφοπλισμός των κρατών.

5. Αποικιοκρατική αυτονομία.

6. Αυτοδιάθεση των λαών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Ανατολικής Ευρώπης.

7. Ίδρυση της Κοινωνίας των Εθνών.

Αρκετά από τα παραπάνω εφαρμόστηκαν με ατελή ή τουλάχιστον περίεργο τρόπο. Στο θέμα της αυτοδιάθεσης των λαών, ενώ οι μεγάλες αυτοκρατορίες διαλύονταν (Αυστροουγγαρία, Οθωμανική Αυτοκρατορία), εδημιουργούντο εκ νέου πολυεθνικά ασταθή κράτη, όπως η Τσεχοσλοβακία και η Νοτιοσλαβία (Γιουγκοσλαβία). Ακόμη πολλά ζητήματα αυτοδιάθεσης λαών δεν θα «προχωρήσουν», όπως των Ποντίων, των Αρμενίων αλλά και των Κούρδων.

Ακόμη το λεγόμενο «τέλος της αποικιοκρατίας» θα είναι σχετικό. Θα γενικευτεούν οι λεγόμενες «εντολές της Κοινωνίας των Εθνών». Με τον όρο εντολή της Κοινωνίας των Εθνών (League of Nations mandate) ορίζεται το νομικό καθεστώς, σύμφωνα με το οποίο χώρες μέλη της Κοινωνίας των Εθνών αναλαμβάνουν την διακυβέρνηση των πρώην Γερμανικών και Οθωμανικών αποικιών μετά την λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Σύμφωνα με το καθεστώς αυτό, την διακυβέρνηση μιας πρώην γερμανικής ή οθωμανικής αποικίας στην Αφρική ή στην Ασία, η οποία κρινόταν ότι δεν ήταν δυνατόν να αυτοδιοικηθεί, αναλάμβανε μία από τις νικήτριες συμμαχικές δυνάμεις του πολέμου μετά από εντολή (mandate) της Κοινωνίας των Εθνών δυνάμει του άρθρου 22 της Σύμβασης της Κοινωνίας των Εθνών στις 28 Ιουνίου 1919. Ήταν η αποικιοκρατία με καλλωπισμένο πρόσωπο.

Με το παραπάνω σημείο δεν συνάδει και η επέμβαση των Συμμάχων στην κομμουνιστική Ρωσία, προκειμένου να ανατρέψουν τους μπολσεβίκους επαναφέροντας στην εξουσία τους «λευκούς» (ορολογία της εποχής: τσαρικοί σε αντιδιαστολή με τους «ερυθρούς»). Η συμμετοχή της Ελλάδος σε αυτήν την εκστρατεία είχε αρνητικά αποτελέσματα. Το 192, οι Σοβιετικοί θα έρθουν σε συμφωνία με το κεμαλικό καθεστώς. Κάθε είδους πολεμικό υλικό θα προσφερθεί στον Κεμάλ. Να σημειωθεί ότι τότε, το κεμαλικό καθεστώς φαινόταν ότι αντιμετώπιζε τον ιμπεριαλισμό των Μ. Δυνάμεων της Δύσης.

Η Κοινωνία των Εθνών τέλος θα αδυνατούσε να αντιμετωπίσει τις αναθεωρητικές δυνάμεις της Γερμανίας και της Ιταλίας. Αυτό θα φανεί ιδιαίτερα, όταν οι Ιταλοί θα καταλάβουν παράνομα την Κέρκυρα τον Αυγούστου του 1923, μετά από σοβαρό διπλωματικό επεισόδιο Ελλάδας – Ιταλίας. Η Κοινωνία των Εθνών ουσιαστικά δεν είχε τρόπο να επέμβει. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) που θα δημιουργηθεί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο θα λύσει αυτήν την αδυναμία, συνδυάζοντας ιδεαλιστικά και ρεαλιστικά στοιχεία. Το Συμβούλιο Ασφαλείας, λειτουργώντας με την αρχή «πρώτοι μεταξύ ίσων», θα ήταν ικανό να λάβει πιο δραστήρια μέτρα για την διατήρηση της Ειρήνης. Ακόμη η ύπαρξη των δυνάμεων δρασης του ΟΗΕ (οι λεγόμενοι «κυανόκρανοι») λειτουργεί ως ενας πρόσθετος μοχλός επέμβασης.

Όπως και να έχει, ο καιρός της ειρήνης μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν θα ήταν πολύς…

 

Σημείωση: Στην πρώτη φωτογραφία ο πρόεδρος Wilson  επιστρέφει από τις Βερσαλλίες στις ΗΠΑ μετά το τέλος των ειρηνευτικών συνομιλιών. 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail