Οδεύοντας προς μια νέα σταυροφορία στο όνομα της ανεξιθρησκείας

«Αν θα φύγουν οι χριστιανοί από τη Μέση Ανατολή, δεν θα μιλάμε πλέον για αραβικό αλλά για ισλαμικό κόσμο, δεν θα μιλάμε για θρησκευτικό πλούτο, αλλά για ισλαμική θάλασσα…»
Kamal Suleiman Salibi, Λιβανέζος ιστορικός

 

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα

Εισαγωγή

Όταν το 1996 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Σάμιουελ Χάντιγκτον (The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order) με την περιβόητη και πολυσυζητημένη θεωρία περί σύγκρουσης των πολιτισμών και ανασχηματισμού της παγκόσμιας τάξης, πολλοί αναλυτές και ειδικοί αντέδρασαν, καθώς ο  Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας έδινε μια εικόνα της μεταψυχροπολεμικής περιόδου του πλανήτη μας μέσω μιας νέας μεταβλητής, αυτής του πολιτισμού.  Πολλοί θεωρούσαν ότι ο Χάντιγκτον θα διαψευστεί διότι στο έργο του έδινε ιδιαίτερη σημασία στις έννοιες της κουλτούρας και της θρησκείας, οι οποίες έμοιαζαν ξεπερασμένες στα μάτια της Δύσης. Ή τουλάχιστον θύμιζαν μακρινές εποχές σταυροφοριών που τη δεδομένη χρονική στιγμή είχαν θέση μόνο στα ιστορικά μυθιστορήματα (ενδεχομένως και σε κάποιες ταινίες του κινηματογράφου). Η οπτική της Δύσης, εξάλλου, από τη πτώση της ΕΣΣΔ που οδήγησε στο τέλος της κομμουνιστικής κυριαρχίας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη σε συνδυασμό με το όνειρο της ισχυρής Ευρώπης και την πεποίθηση της ύπαρξης ενός φιλελεύθερου Ισλάμ, ήταν εντελώς διαφορετική και άκρως ανεκτική.

Όπως ήταν επόμενο, η κριτική δεν άργησε να έρθει καθώς ο Χάντιγκτον παρουσίαζε με έντονα χρώματα την πτώση του δυτικού κόσμου, όπως τον ξέρουμε, και έδειχνε ως κίνδυνο την Ισλαμική Αναβίωση, δηλαδή ένα ευρύ πνευματικό, πολιτιστικό, κοινωνικό και πολιτικό κίνημα το οποίο επικρατεί στον ισλαμικό κόσμο και έχει ως στόχο την εκτεταμένη αναβίωση των ισλαμικών ιδεών, της ισλαμικής ρητορικής και πρακτικής αλλά και την αφοσίωση εκ νέου των μουσουλμανικών πληθυσμών στο Ισλάμ.  Μάλιστα, όπως εξηγεί στο βιβλίο του, οι νέοι θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στις ισλαμικές οργανώσεις και τα ισλαμικά πολιτικά κινήματα, οι οποίοι θα αποτελούν και τη βασική πηγή στρατολόγησης οπαδών.

Σύμφωνα με τον Χάντιγκτον, η αναβίωση αυτή θα έχει ως επακόλουθο την απόρριψη της δυτικής κουλτούρας και τη δέσμευση εκ νέου στο ισλάμ ως οδηγό ζωής στο σύγχρονο κόσμο. Φυσικά, το δικό της ρόλο θα παίξει και η πληθυσμιακή έξαρση των μουσουλμάνων, οι οποίοι θα υπερτερούν και αριθμητικά απέναντι στη γερασμένη Δύση. Η ραγδαία αυτή αύξηση, ειδικά όσων έχουν ασπαστεί τις πιο ριζοσπαστικές θεωρίες του Ισλάμ, σε συνδυασμό με τις ευρύτερες αλλαγές στις γεωπολιτικές ισορροπίες μεταξύ των εθνών/κρατών, θα οδηγήσει στον ανασχηματισμό της υπάρχουσας τάξης η οποία στο βιβλίο του Χάντιγκτον παρουσιάζεται με τις αλλαγές στα σύνορα μεταξύ δυτικών και ισλαμικών πολιτισμών. Όπως ο ίδιος είχε αναφέρει τον Οκτώβριο του 2001, μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους  και τις δηλώσεις του Οσάμα Μπιν Λάντεν, «αυτή η μάχη δεν είναι μεταξύ της Αλ Κάιντα και των ΗΠΑ. Αυτή είναι μια μάχη των Μουσουλμάνων ενάντια στους Παγκόσμιους Σταυροφόρους».