30/11/2021

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Η Επανάσταση του 1922 και η ταραχώδης περίοδος του Μεσοπολέμου στην Ελλάδα

Γράφει ο Παναγιώτης Γέροντας 
Ιστορικός 

 

Στις 11 Σεπτεμβρίου του 1922 ξέσπασε Κίνημα του Στρατού και του Ναυτικού στη Χίο και τη Λέσβο και σχηματίστηκε Επαναστατική Επιτροπή από τους πρωτεργάτες της, τους Συνταγματάρχες Νικόλαο Πλαστήρα, ως εκπρόσωπο του στρατού της Χίου και Στυλιανού Γονατά, ως εκπρόσωπο του στρατού της Λέσβου και τον Αντιπλοίαρχο Δημήτριο Φωκά, ως εκπρόσωπο του Πολεμικού Ναυτικού.
Η “Επανάσταση”, η οποία υπήρξε αποτέλεσμα της βίαιης αντίδρασης κατά της Μικρασιατικής Καταστροφής πολύ γρήγορα πέρασε σε μέτρα εκδίκησης προς την Αντιβενιζελικη Παράταξη. Απαγορεύτηκαν εφημερίδες, ενώ καταδιωχθηκαν επιφανή στελέχη του Αντιβενιζελισμου. Αποκορύφωμα βέβαια ήταν ο αποκεφαλισμος της Αντιβενιζελικης παράταξης με την λεγόμενη “Δίκη των Εξ”, η οποία προκάλεσε αλγεινή εντύπωση και στο εξωτερικό.

Στην Βενιζελικη παράταξη οφείλουμε την ομαλή ένταξη 1, 5 και πλεον εκατομμυρίου προσφύγων κυρίως στην Μακεδονία και την Θράκη συντελώντας ουσιαστικά στην ενίσχυση της εθνικής ομοιογένειας των περιοχών αυτών. Η συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών ήταν καίρια. Και αυτό ομως προκάλεσε αντιδράσεις. Οι πρόσφυγες, οι οποίοι θεωρούσαν ως υπαίτιους της καταστροφής τους τους Αντιβενιζελικους, τάχθηκαν με τους Βενιζελικους. Οι γηγενείς από την άλλη τάχθηκαν με τους Αντιβενιζελικους. Αυτό το παραπάνω απέκτησε και γεωγραφική διάσταση. Στις “Νέες Χώρες” κυριαρχούσαν οι Βενιζελικοι, στην “Παλαιά Ελλάδα” οι Αντιβενιζελικοι. Και οι δύο παρατάξεις δεν είχαν ξεχάσει τα δεινά που είχαν υποστεί από τους αντιπάλους τους. Τις απηνεις διώξεις που προχωρούσε η εκάστοτε παράταξη με το που “έπαιρνε το πάνω χέρι”. Συγκεκριμένα οι Αντιβενιζελικοι δεν ξεχνούσαν τα γαλλικά στρατεύματα που βομβάρδισαν και εισέβαλαν στην Αθήνα προκειμένου να ενταχθεί η χώρα στο πλευρό της Αντάντ στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Βενιζελικοι από την άλλη έριχναν το ανάθεμα στους πολιτικούς τους αντιπάλους για την ήττα στην Μικρά Ασία.
Η Σύμβαση της Λωζάνης (Ιανουάριος 1923) με την ανταλλαγή των πληθυσμών και η ψήφιση της Αβασίλευτης Δημοκρατίας επέτειναν τον διχασμό. Αυτό που έκανε τα πράγματα χειρότερα ήταν το σύμπλεγμα πολιτικών – στρατιωτικών. Οι πολιτικοί στηρίζονταν στους στρατιωτικούς για να διατηρήσουν την εξουσία, ενώ για τους στρατιωτικούς πιθανή απώλεια της εξουσίας από την πολιτική τους παράταξη σήμαινε δυσμενείς επιπτώσεις στην καριέρα τους, διώξεις και κίνδυνος για την ζωή αυτών και των οικογενειών τους. Η πόλωση αυτή καλύφθηκε κάτω απο το πολιτειακό ζήτημα: οι Βενιζελικοι Αξιωματικοί συγκροτούσαν τάγματα εφόδου εναντίον εκείνων που “απειλούσαν” την Αβασίλευτη Δημοκρατία, ενώ οι Αντιβενιζελικοι με το που κατελαβαν σταθερά την εξουσία από το 1935 και μετά επανέφεραν τον Βασιλιά με ενα εκπληκτικά νοθο δημοψήφισμα. Οι κυβερνήσεις πολλές φορές έπεφταν οταν έχαναν την στήριξη των στρατιωτικών. Ο μετριοπαθής Μιχαλακοπουλος παραιτήθηκε όταν έχασε την υποστήριξη του στρατιωτικού Κονδύλη. Τέλος οι στρατιωτικοί έγιναν ανεξέλεγκτοι με την δημιουργία παραστρατιωτικων οργανώσεων. Σε αυτό είχαν έφεση ιδιαίτερα οι Βενιζελικοι Αξιωματικοί. Δεν είναι βέβαια τυχαίο ότι αυτή η περίοδος χαρακτηρίζεται από τα πολλά πραξικοπήματα. Άλλο χαρακτηριστικό είναι οι συνεχόμενες προσαρμογές του εκλογικού νόμου από την εκάστοτε κυβέρνηση προκειμένου να εξασφαλίσει την υπεροχή στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση.
Στην συλλογική μας μνήμη το κίνημα του 1935 με το οποίο λήγει αυτή η περίοδος έχει την θέση μιας μικρής συμπλοκής. Δεν είναι όμως έτσι. Οι Βενιζελικοί όταν εχασαν όλα τους τα εκλογικά ερείσματα προχώρησαν σε απόπειρα διχοτόμησης της Χώρας επιχειρώντας να φτιάξουν ένα νέο “κράτος Θεσσαλονίκης”. Το 1935 δεν ηταν όμως 1915. Το “Κίνημα της Εθνικής Αμύνης” το 1915 είχε επικρατήσει λόγω της αποφασιστικής συνδρομής των Γάλλων. Αυτό δεν υπήρχε το 1935 και ας φανταζόταν ο Πλαστήρας οτι είναι ο “Έλληνας Μουσολίνι”. Οι Αντιβενιζελικοι από την άλλη δεν δίστασαν να βομβαρδισουν ακόμη και το θωρηκτό “Γεώργιος Αβέρωφ” με αεροσκάφη που είχαν δανειστεί από την Γιουγκοσλαβία.


Στη φωτογραφία εικονίζεται η ηγεσία της “Επανάστασης του 1922” Στρατηγοί Γονατάς (κέντρο), Πλαστήρας (δεξιά) και ο πολιτικός σύμβουλος της επανάστασης Γεώργιος Παπανδρέου ο πρεσβύτερος (αριστερά), κατά τη διάρκεια επίσκεψης στη γενέτειρα του Αθανασίου Διάκου, Μουσουνίτσα.
Στην δεύτερη εικονίζεται ο Στρατηγός Γεώργιος Κονδύλης. Αμέσως μετά την αποστράτευσή του το Νοέμβριο του 1923, ασχολήθηκε με την πολιτική και εκλέχτηκε βουλευτής Ροδόπης στη Δ΄ Εθνοσυνέλευση, όπου και ηγήθηκε του μικρού Εθνικού Δημοκρατικού Κόμματος. Στις 7 Οκτωβρίου του 1924 επί κυβερνήσεως Ανδρέα Μιχαλακόπουλου ορκίσθηκε υπουργός των Εσωτερικών, θέση από την οποία και παραιτήθηκε λίγο πριν τη δικτατορία του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου (Ιούνιος 1925). Τάχθηκε όμως αμέσως κατά της δικτατορίας, παρασύροντας στρατιωτικές φρουρές σε ένοπλη εξέγερση, και την ανέτρεψε στις 21 Αυγούστου του 1926, συλλαμβάνοντας στις Σπέτσες τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Θεόδωρο Πάγκαλο και άλλους οπαδούς του. Στις εκλογές της 5ης Μαρτίου 1933 συνεργάσθηκε με το Λαϊκό Κόμμα, και στη νέα κυβέρνηση του Παναγή Τσαλδάρη που αναδείχθηκε μετά και την καταστολή του Κινήματος της 6ης Μαρτίου 1933, ανέλαβε αρχικά το υπουργείο Στρατιωτικών (10 Μαρτίου 1933), και λίγο αργότερα στις 5 Απριλίου την αντιπροεδρία της Κυβέρνησης.
Όταν το 1935 εκδηλώθηκε το βενιζελικό Κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935 υπό του Βενιζέλου και του Πλαστήρα, ο Κονδύλης συνέβαλε στην άμεση καταστολή και συντριβή του, μετά τις οποίες ακολούθησαν σειρές δικών από έκτακτα στρατοδικεία. Μετά τις εκλογές της Ε’ Εθνοσυνέλευσης (9 Ιουνίου 1935), όπου το κόμμα του κατέλαβε 33 έδρες στη Βουλή, πεπεισμένος ότι η κρατούσα τότε πολιτική κατάσταση δεν παρείχε ασφάλεια και ηρεμία, και δεν ανταποκρινόταν στα αισθήματα του ελληνικού λαού, τάχθηκε με δηλώσεις του υπέρ της επαναφοράς της Βασιλείας, σχεδιασμός που τον εξυπηρετούσε και πολιτικώς. Στις 5 Ιουλίου του 1935 μέσα στη Βουλή εκφώνησε τον ιστορικό λόγο του υπέρ της Βασιλείας. Το λόγο αυτό η κυβέρνηση δέχθηκε θετικά και υποσχέθηκε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος.
Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
2021 Copyright © All rights reserved - Geopolitics & Daily News | Newsphere by AF themes.
Πνευματική Ιδιοκτησία Geopolitics & Daily News - 2021