30/11/2021

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Ο τορπιλισμός του Φετχί Μπουλέντ από το Τορπιλοβόλο 11

Ο τορπιλισμός του Φετχί Μπουλέντ από το τορπιλοβόλο 11 σε επιστολικό δελτάριο της εποχής.

18 Οκτωβρίου 1912: Ο τορπιλισμός του Φετχί Μπουλέντ από το Τορπιλοβόλο 11

 

 

Γράφει ο ιστορικός Παναγιώτης Γέροντας

 

 

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι αποτελούν τις πιο ένδοξες σελίδες της ιστορίας του σύγχρονου Ελληνικού Κράτους. Με την πιο αντικειμενική και χωρίς συναισθηματισμούς θεώρηση, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της Ελλάδας όπως την γνωρίζουμε σήμερα. Τότε η χώρα μας διπλασιάστηκε εδαφικά και οικονομικά και έφτασε σε σημείο να θεωρείται μια από τις πλέον σημαντικές δυνάμεις της Ανατολικής Μεσογείου.

Δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι η ύπαρξη ισχυρού Ελληνικού Στόλου οδήγησε στο έπος των Βαλκανικών Πολέμων. Το γεγονός είναι ότι η συμμετοχή της χώρας μας σε αυτήν την ιδιότυπη Βαλκανική Συμμαχία εξασφαλίστηκε από την ύπαρξη ισχυρού στόλου. Η Βουλγαρία δέχτηκε τη συμμαχία με την Ελλάδα, παρόλο που τα συμφέροντα των δύο χωρών ήταν αντικρουόμενα στη Μακεδονία, επειδή η ηγεσία της γνώριζε ότι χωρίς την ύπαρξη ισχυρού στόλου στο Αιγαίο, το Οθωμανικό Ναυτικό θα προωθούσε στρατό στα Βαλκάνια και θα καθιστούσε το έργο του Βουλγαρικού Στρατού ιδιαίτερα δύσκολο.

Ο Ελληνικός Στόλος με Αρχηγό τον Υποναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, άμεσα με την κήρυξη του πολέμου, απελευθερώνει τη νήσο Λήμνο και εγκαθιστά στον κόλπο του Μούδρου ναυτική βάση. Από εκεί ορμώμενα, Ελληνικά αντιτορπιλικά-ανιχνευτικά με συνεχείς περιπολίες αναλαμβάνουν την άγρυπνη φρούρηση των στενών Δαρδανελλίων, ενώ σταδιακά απελευθερώνονται τα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Πρώτα απελευθερώνεται η Ίμβρος, ο Άγ. Ευστράτιος, η Θάσος και η Σαμοθράκη. Τα νησιά αυτά απελευθερώθηκαν αναίμακτα λόγω της εθνολογικής κυριαρχίας του ελληνικού στοιχείου σε τοπικό επίπεδο. Την ίδια περίοδο που απελευθερώνονται τα νησιά, στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης γράφεται μια ακόμη λαμπρή σελίδα στο βιβλίο της ναυτικής μας ιστορίας.

Ο ηρωικός Κυβερνήτης του Τορπιλοβόλου 11 (Τ-11) Υποπλοίαρχος Νικόλαος Βότσης με το γενναίο του πλήρωμα, και παρά τον τεράστιο κίνδυνο εντοπισμού και προσβολής του από τα παράκτια πυροβολεία ξηράς, κατάφερε να διεισδύσει νύκτα στον Τουρκοκρατούμενο Θερμαϊκό και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, να τορπιλίσει με επιτυχία και να βυθίσει το αγκυροβολημένο Οθωμανικό θωρηκτό Φετχί Μπουλέντ και τέλος να διαφύγει με το πλοίο και το πλήρωμα του ανέπαφα.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Το τορπιλοβόλο Τ-11, εκτοπίσματος 85 τόνων και μήκους 37,5 μέτρων, με βύθισμα 2 μέτρων και μηχανή δύναμης 1.000 ίππων κατασκευάστηκε το 1885 μαζί με άλλα πέντε αδελφά σκάφη. Ένα από αυτά καταστράφηκε το 1900 από έκρηξη του λέβητα. Τα υπόλοιπα αναλεβητώθηκαν το 1901 και αργότερα επανεξοπλίστηκαν με ένα ταχυβόλο Κανέ (Canet) των 27 χιλ., ένα πολυβόλο Νόρντενφελτ (Nordenfelt) και τρεις τορπιλοβόλους σωλήνες των 360 χιλ. Το βεληνεκές των τορπιλών τους ήταν 400 μέτρα. Εντάχθηκε στον Στόλο το 1885, ενώ έλαβε μέρος στον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897. Το 1905 υπέστη μετασκευή στο εργοστάσιο McDowall & Barbour στον Πειραιά. Προστέθηκε δεύτερος λέβητας και απέκτησε δεύτερη καπνοδόχο, ενώ αυξήθηκε η ταχύτης του και βελτιώθηκε ο οπλισμός του.

Το Φετχί Μπουλέντ (Feth-i Bülend) από την άλλη ήταν παλαιό θωρηκτό το οποίο καθελκύστηκε το 1868 από τα Βρετανικά ναυπηγεία Thames Iron Works και εντάχθηκε στην υπηρεσία του Οθωμανικού Ναυτικού το 1870. Είχε ενεργό ρόλο στον ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877- 1878, αλλά κατά την διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου παρέμενε ακινητοποιημένο στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, ενώ τα πυροβόλα του, μετά την εξάρμωση τους από το πλοίο, εγκαταστάθηκαν σε ναυτικά οχυρά και χρησιμοποιούνταν για την παράκτια άμυνα του λιμένα της Θεσσαλονίκης. Από τις αρχές του 1900 οι Οθωμανοί ξεκίνησαν να ενισχύσουν την επάκτια άμυνα της Θεσσαλονίκης. Το 1909 κατασκευάστηκαν στο ακρωτήριο Καραμπουρνού (ή Μεγάλο Έμβολο) στην είσοδο του λιμένα της Θεσσαλονίκης -ο οποίος αποτελούσε από την αρχαιότητα σημείο στρατηγικής σημασίας- δύο μεγάλα φρούρια :το πρώτο στο Καραμπουρνού (κοντά στο χωριό Αγγελοχώρι) και το δεύτερο σε ένα ύψωμα την Τούζλα (κοντά στην Μηχανιώνα).

Το Τ-11 ήταν επανδρωμένο με πλήρωμα που είχε επιλέξει ο ίδιος ο Κυβερνήτης. Ύπαρχος ήταν ο Σημαιοφόρος Δημήτριος Χατζίσκος από τη Λαμία. Το υπόλοιπο πλήρωμα αποτελούσαν οι: Θεόδωρος Σούγκρας- Κελευστής Μηχανικός από την Αθήνα, οι Υποκελευστές Μηχανικοί Κανέλλος Αλιφαντής από τον Πειραιά, Γιακουμής Γιακουμής από την Χαλκίδα και Ανδρέας Λαζάρου από τη Σαλαμίνα, Γεώργιος Κυράγγελος- Δίοπος μηχανικός από την Πάτρα, Γεώργιος Λεμονής- Ναύτης μηχανικός από το Τρίκερι, οι Ναύτες θερμαστές Κωνσταντίνος Γαλιάτσος, Αχιλλέας Ασλάνογλου και Γεώργιος Ψαρός και οι τρεις από την Άνδρο και Γεώργιος Κακλής από τις Μηλιές του Πηλίου, Λεωνίδας Αδριανός, Δίοπος οπλίτης από τη Σαλαμίνα, οι Ναύτες Αρμένων Δημήτριος Κοκκινοπάνης και Σπύρος Πετρίτης από την Αίγινα, οι Ναύτες Πυροβολητές Αλέξανδρος Λαγουρός από την Τήνο και Βασίλειος Κουμπενάς από την Αίγινα, Θωμάς Μπήτρος- Ναύτης Εσχαρεύς από την Αίγινα, Δημήτριος Δασίτης- Δίοπος τεχνίτης από την Αθήνα, οι Ναύτες Τορπιλητές Γεώργιος Καμπανάρος από το Λαύριο, Δημήτριος Ελευσινιώτης από τη Σαλαμίνα, Γεώργιος Θεοχάρης από το Κορωπί και Νικόλαος Μιταφιτζής από το Βόλο, Σταύρος Βλαχάκης- Ναύτης Οιακιστής από την Άνδρο και τέλος οι Ναύτες Καταστρώματος Δημήτριος Μαλτέζος από την Αίγινα, Εμμανουήλ Κατσουδάκης από τη Μήλο και Σαράντος Καραδήμας από τον Πόρο. Στον πλου του προς τη Θεσσαλονίκη για το παράτολμο ναυτικό του εγχείρημα, ο Υποπλοίαρχος Βότσης είχε στρατολογήσει ως πλοηγούς δύο έμπειρους ντόπιους ψαράδες οι οποίοι τον καθοδήγησαν συμβουλευτικά για τις ναυτιλιακές ιδιαιτερότητες της περιοχής.

Ο Κυβερνήτης του Τ-11 αφού έλαβε τη σχετική έγκριση του Αρχηγού Στόλου Παύλου Κουντουριώτη, την νύχτα της 18ης Οκτωβρίου κατόρθωσε να εισέλθει με το πλοίο του στο λιμένα της Θεσσαλονίκης χωρίς να γίνει αντιληπτό από τα επάκτια εχθρικά πυροβολεία. Προσέγγισε σε κατάλληλη απόσταση βολής το Οθωμανικό θωρηκτό Φετχί Μπουλέντ εν όρμω Θεσσαλονίκης και έβαλε εναντίον του τρεις τορπίλες. Από αυτές οι δύο βρήκαν το στόχο τους και το εχθρικό πλοίο πήρε γρήγορα κλίση και άρχισε να βυθίζεται, ενώ η τρίτη εξερράγη στον κυματοθραύστη. Ο Υποπλοίαρχος Βότσης γνωρίζοντας ότι το φρούριο του Καραμπουρνού θα είχε σίγουρα ειδοποιηθεί, αποφάσισε να διέλθει με μέγιστη ταχύτητα πλοίου από τον κανονικό δίαυλο, ο οποίος ήταν πρακτικά απροσπέλαστος λόγω ύπαρξης πλήθους αγκυροβολημένων ναρκών για την απαγόρευση χρήσης του. Ο έμπειρος και συνάμα ηρωικός Κυβερνήτης του Τ-11 όμως ,υπολόγισε ότι λόγω του μικρού βυθίσματος του πλοίου του, θα μπορούσε να διέλθει πάνω από τις νάρκες χωρίς να τις ενεργοποιήσει , όπως και τελικά έγινε. Ο τολμών νίκησε για ακόμη μια φορά! Το τορπιλοβόλο του είχε περάσει πάνω από τις νάρκες χωρίς πρόβλημα, παράλληλα -ως μικρός στόχος- δεν εντοπίστηκε από τους προβολείς του φρουρίου του Καραμπουρνού που σάρωναν την ευρύτερη περιοχή και τελικά κατάφερε να διαφύγει ανεντόπιστο και αβλαβές. Ήταν δε τόση γενναιότητα και η ορμητικότητα του Κυβερνήτη και του πληρώματος του Τ-11 που όταν το πλοίο τους βρέθηκε σε κατάλληλη απόσταση βολής, έβαλε κατά του φρουρίου Καραμπουρνού με το μικρό ταχυβόλο του!

Ο Κενάν Μεσαρέ ήταν υπασπιστής και γιος του τότε Οθωμανού διοικητή της Θεσσαλονίκης Χασάν Ταχσίν Πασά. Έγραψε στο ημερολόγιό του για τον τορπιλισμό του Φετχί Μπουλέντ:

«…Εκεί που συζητούσαμε ησύχως με την παρουσία του Φρουράρχου ( του πασά Χασάν Ταχσίν) η συνομιλία μας διακόπηκε από έναν εκκωφαντικό κρότο ο οποίος δόνησε ολόκληρη την πόλη. Τραντάχτηκε το Διοικητήριο. Ο αιφνιδιασμός ήταν τέτοιος ώστε μείναμε με ανοικτό το στόμα και την αναπνοή κρατημένη (…)

Κάτωχρος και με μάτια κλειστά ( ο Χασάν Ταχσίν) ψιθύρισε: “Ετορπιλίσθη το Φετχί Μπουλέντ”. Έμεινε ακίνητος, κοιτάζοντας τώρα σαν τρελός το ακουστικό που κρατούσε ακόμα στα χέρια του….».

Το λαμπρό ναυτικό κατόρθωμα του Βότση έγινε γνωστό στην Αθήνα με το κάτωθι τηλεγράφημα που διαβίβασε ο ίδιος από την Κατερίνη αμέσως μετά τον κατάπλου του Τ-11 εκεί πρωινές ώρες της 19ης Οκτωβρίου 1912:

ΠΡΟΣ : Υπουργείον Ναυτικών

ΛΙΑΝ ΕΠΕΙΓΟΝ

Αθήνας

11.35 εσπέρας. Χθες Πέμπτην ετορπιλίσαμεν επιτυχώς εις τον λιμένα Θεσσαλονίκης τουρκικόν θωρηκτόν “Φετχί Μπουλέντ”. Πλοίον βυθιζόμενον έκλινε δεξιά. Πλήρωμα κ πλοίον ημών αβλαβή.

Κυβερνήτης 11

Βότσης

Συμπερασματικά, η καταβύθιση του μικρού και παροπλισμένου εχθρικού θωρηκτού, προφανώς και δεν μετέβαλε τις ισορροπίες στο πόλεμο, εν τούτοις όμως είχε ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο στην ψυχολογία των μαχόμενων Ελλήνων, ενώ παράλληλα αδιαμφησβήτητα κλόνισε το ηθικό των Οθωμανών. Αφορούσε όμως στην πρώτη μεγάλη ναυτική επιτυχία των Βαλκανικών Πολέμων και γιορτάστηκε δεόντως με πανηγυρισμούς σε όλη την Ελλάδα.

 

Ο Νικόλαος Βότσης

 

Το Φετχί Μπουλέντ.

 

Το τορπιλοβόλο 11.

 

Ο Οθωμανός στρατιωτικός διοικητής της Θεσσαλονίκης Χασάν Ταχσίν Πασάς. Γεννήθηκε στο χωριό Μεσαρέ της Αλβανίας (κοντά στη σημερινή Ερσέκα) και ήταν γόνος της ευγενούς αλβανικής οικογενείας των Μεσαρέ. Σπούδασε στη Ζωσιμαία Σχολή των Ιωαννίνων και μιλούσε άπταιστα Ελληνικά. Διέθετε φιλελληνικά αισθήματα και αντίστοιχα αντιβουλγαρικά. Όταν παρέδιδε την Θεσσαλονίκη στους Έλληνες είπε “Από αυτούς την πήραμε και σε αυτούς θα την παραδώσουμε”.

 

Ο γιος του Χασάν Ταχσίν Πασά, Κενάν Μεσαρέ (1889-1965). Μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας παρέμεινε στη Θεσσαλονίκη και πήρε την ελληνική υπηκοότητα. Το 1934 παντρεύτηκε και εγκαταστάθηκε στα Γιάννενα όπου γεννήθηκαν τα παιδιά του. Η ζωγραφική του είναι ιδιαιτέρως ελληνοκεντρική απεικονίζοντας τον νικηφόρο Ελληνικό Στρατό κατά την διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων.

 

Στον πίνακα του Κενάν Μεσαρέ εικονίζεται ο διάδοχος Κωνσταντίνος με το επιτελείο του να μπαίνει θριαμβευτής στη Θεσσαλονίκη, κατά την απελευθέρωση της πόλης, στις 26 Οκτωβρίου του 1912.

 

 

 

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
2021 Copyright © All rights reserved - Geopolitics & Daily News | Newsphere by AF themes.
Πνευματική Ιδιοκτησία Geopolitics & Daily News - 2021