04/07/2022

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Τι αναμένουμε από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον επόμενο μήνα

 

Γράφει ο Δημήτριος Τσαϊλάς* 

Στην προγραμματισμένη Σύνοδο Κορυφής της Μαδρίτης τον Ιούνιο του 2022, το ΝΑΤΟ θα υιοθετήσει μια νέα Στρατηγική Αντίληψη που θα καθοδηγεί τη μελλοντική πολιτική και στρατιωτική ανάπτυξη της συμμαχίας, η οποία εκτιμάται ότι βρίσκεται στο σωστό σημείο εκκίνησης για μια νέα στρατηγική διαχείρισης του νέου διαμορφούμενου περιβάλλοντος. Προηγήθηκε η υιοθέτηση της Στρατηγικής Πυξίδας της ΕΕ, η οποία δεν άφησε καμία αμφιβολία για την ανάγκη να εκτελέσει η Ευρώπη ένα “σημαντικό άλμα προς τα εμπρός” ως παράγοντας ασφαλείας. Σε αυτή τη σκέψη προσανατολίζομαι καθώς διαβλέπω μια ζοφερή και ρεαλιστική ανάλυση του παγκόσμιου τοπίου ασφάλειας που κυριαρχείται από την επιστροφή των «επιθετικών και ρεβιζιονιστικών» προσπαθειών αυταρχικών πολιτικών εξουσιών για να “αποκαταστήσουν” φαντασιακές σφαίρες επιρροής που κατεχόντουσαν τους περασμένους αιώνες από αυτοκρατορίες.

Εν τω μεταξύ, το ΝΑΤΟ βρίσκεται αναμφισβήτητα στην πιο σημαντική καμπή της μεταψυχροπολεμικής ιστορίας του. Αυτός είναι ο κύριος λόγος που πρέπει να προσαρμόσει όχι μόνο τη στρατιωτική του ετοιμότητα αλλά και την προσέγγισή του στις μη στρατιωτικές προκλήσεις που θέτουν αυταρχικά καθεστώτα στην ανθεκτικότητα και τη συνοχή του. Ως παράδειγμα, για να προωθήσει τα γεωπολιτικά της συμφέροντα η Τουρκία, εκμεταλλεύεται το άνοιγμα προς τους νέους συμμάχους του ΝΑΤΟ και τις διαφορές μεταξύ τους με την Ρωσία. Το ΝΑΤΟ πρέπει να είναι αποφασιστικό απέναντι στις προκλήσεις που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την ενότητά του. Αυτό ίσχυε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου απέναντι σε έναν ιδεολογικό αντίπαλο που επιδίωκε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στις δυτικές δημοκρατικές κυβερνήσεις, σήμερα δυστυχώς δεν ισχύει στο εσωτερικό της συμμαχίας με κύριο εκφραστή την Τουρκία.

Όμως τι σημαίνει ο Νεοθωμανισμός που διατρανώνει το αυταρχικό καθεστώς της Τουρκίας για την ανάπτυξη μιας αμυντικής πολιτικής της ΕΕ, για τη συνεργασία του ΝΑΤΟ και την εταιρική σχέση με τις γειτονικές χώρες της Ευρωπαϊκής ηπείρου, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος;

Ο κόσμος όπως έχει αλλάξει, απεικονίζει μια περίπλοκη, κατακερματισμένη και σκοτεινή εικόνα του τοπίου ασφάλειας της Ευρώπης. Διαφαίνονται καταστάσεις αποσταθεροποίησης, από τον πόλεμο στα σύνορά μας και τις φυσικές καταστροφές μέχρι την τρομοκρατία και τις συγκρούσεις στον κυβερνοχώρο. Η απρόκλητη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά και οι επιθετική στάση της Τουρκίας όχι μόνο κατά του Ελληνισμού αλλά και κατά της ΕΕ, συνιστούν μια γεωπολιτική αφύπνιση.

Η Στρατηγική Πυξίδα της ΕΕ μπορεί να υπερασπιστεί την «ευρωπαϊκή τάξη ασφαλείας»;

Όπως διαμορφώνει την πρώτη κοινή αξιολόγηση απειλών μεταξύ των κρατών μελών, είναι ένα σημαντικό βήμα προς μια κοινή στρατηγική κουλτούρα. Επίσης ο ρόλος της ΕΕ ως παρόχου ασφάλειας και στην οικοδόμηση συλλογικής ανθεκτικότητας (π.χ. έναντι υβριδικών απειλών, παραπληροφόρησης κυβερνοεπιθέσεων) αναγνωρίζεται έντονα. Όμως, στην πράξη, υπάρχει μεγάλη αποσύνδεση μεταξύ των απειλών που εντοπίστηκαν και των επιχειρησιακών μέσων που προτείνονται. Αυτό που σε ειρηνικούς καιρούς θα θεωρείτο μια γενναία προσπάθεια για την προώθηση της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) αναπόφευκτα αποτυγχάνει τώρα.

Ποιες είναι οι αδυναμίες που δημιουργούν αυτόν τον σκεπτικισμό;

Πρώτον δεν εξετάζονται θέματα όπως, η ενέργεια, τα τρόφιμα, η τεχνολογία, και ο τρόπος διασφάλισης πόρων όταν αντιμετωπίζουμε έλλειψη. Δεύτερον, δεν εστιάζει επαρκώς στη γεωγραφία, όπως τα θαλάσσια πεδία της Βαλτικής, της Μαύρης Θάλασσας, του Αιγαίου και της Μεσογείου. Τρίτον, το στρατιωτικό επίπεδο φιλοδοξίας της ΕΕ είναι πολύ μπερδεμένο. Τι θα συμβεί στην περίπτωση που θα δεχτεί επίθεση η Ελλάδα από την Τουρκία; Το διοργανικό πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ, η Ολοκληρωμένη Πολιτική Αντιμετώπιση Κρίσεων, που τόσο σοβαρά απέτυχε να προβλέψει και να προετοιμαστεί για την εκκένωση της Καμπούλ ή της εισβολής των ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία δεν έχει αναθεωρηθεί. Οπότε θεσμικά, η ΕΕ χρειάζεται άμεσα ένα Συμβούλιο Ασφαλείας.

Καθώς η Ευρώπη εξακολουθεί να προσαρμόζεται στη σκληρή πραγματικότητα, υπάρχει επείγουσα ανάγκη να ενισχυθεί η άμυνα της με τρόπο που να αντιμετωπίζει την απειλή που θέτουν τα αυταρχικά καθεστώτα για την ευρωπαϊκή και διεθνή ασφάλεια. Το οξύ ερώτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι: πώς μπορεί η ΕΕ να ενισχύσει τη συμβολή της στην ασφάλεια σε όλο τον Ευρωπαϊκό χώρο και να συμβάλει στην υπεράσπιση της Ένωσης και των εταίρων της από την απειλή των ρεβιζιονιστών; Κατά την εκπλήρωση αυτού του καθήκοντος, η ΕΕ πρέπει να δώσει νέα ουσία στη συμπληρωματική δυνατότητα μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Τώρα που το ΝΑΤΟ επικεντρώνεται έντονα στη βασική λειτουργία της άμυνας, είναι σαφέστερο από ποτέ ότι η άμυνα της ΕΕ πρέπει πράγματι να είναι συμπληρωματική προς το ΝΑΤΟ.

Συμπεράσματα

Τώρα που πολλά κράτη μέλη αρχίζουν επιτέλους να σοβαρεύονται όσον αφορά την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων τους, υπάρχει αυξημένη ανάγκη συντονισμού και συνεργασίας προκειμένου να μειωθεί ο κατακερματισμός των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων και να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των αμυντικών δαπανών. Απαιτείται μεγαλύτερη συνέργεια μεταξύ των διαδικασιών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, λαμβάνοντας υπόψη ότι το ΝΑΤΟ παραμένει το πρωταρχικό πλαίσιο για τον εθνικό αμυντικό σχεδιασμό πολλών κρατών μελών.

Η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να ενισχύει την πολιτική της στον τομέα της κυβερνοάμυνας, η οποία αποτελεί επίσης μείζονα προτεραιότητα στη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ. Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ έχει αναπτύξει την ικανότητά της να προβλέπει, να προλαμβάνει και να υπερασπίζεται τα κράτη μέλη από απειλές για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο. Η ΕΕ πρέπει όμως να ενισχύσει περαιτέρω την ικανότητά της να ανταποκρίνεται σε κακόβουλη δραστηριότητα στον κυβερνοχώρο. Επιπλέον, η κυβερνοασφάλεια πρέπει να ενσωματωθεί στην ευρύτερη σκέψη της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, λαμβάνοντας υπόψη την αυξημένη σημασία του κυβερνοχώρου ως μέρος της εργαλειοθήκης της εξωτερικής δράσης, καθώς και την ανάγκη διασφάλισης των ολοένα και περισσότερο ψηφιοποιημένων κοινωνιών μας.

Τέλος, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει κάνει την ΕΕ να υιοθετήσει εν μία νυκτί μια νέα, τολμηρή προσέγγιση για να βοηθήσει τους ανατολικούς εταίρους της να υπερασπιστούν τον εαυτό τους. Η κινητοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ειρήνης για την ενίσχυση του ουκρανικού στρατού αποτελεί εξέχον παράδειγμα στον τομέα της άμυνας της ΕΕ. Τώρα θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα η περαιτέρω επέκταση της στήριξης της ΕΕ στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων και της ανθεκτικότητας των ευρωπαίων εταίρων της.

 

*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού. Είναι επιστημονικός συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security (INIS). Δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου.

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στη FREE PRESS Karfitsa 

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
2021 Copyright © All rights reserved - Geopolitics & Daily News | Newsphere by AF themes.
Πνευματική Ιδιοκτησία Geopolitics & Daily News - 2021