30/11/2022

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Τελικά ο Κρέων συνουσιαζόταν; Kαι άλλες ιστορίες

 

Γράφει ο ιστορικός Παναγιώτης Γέροντας

 

Το επίθετο κλασσικός είναι αντιδάνειο. Η λέξη κλάσις μεταφέρθηκε στα λατινικά και ο classicus ήταν συνώνυμο του πατρικίου, του εκπροσώπου δηλαδή της ανώτερης κοινωνικής τάξης. Η λέξη επεκτάθηκε στα κείμενα για να δηλώσει το ανώτερο και το πιο αντιπροσωπευτικό. Τα κείμενα που τελικά μας διασώθηκαν ήταν αυτά “που είχαν πέραση” στις περιόδους της φιλολογικής έκρηξης, ήτοι την ελληνιστική και τη ρωμαϊκή περίοδο. Ο μηχανισμός απλός: όσο πιο δημοφιλή ήταν τα κείμενα τόσο πιο πολύ αντιγράφονταν και σχολιάζονταν. Τα λιγότερο δημοφιλή κατέληγαν σταδιακά στη λήθη.

Παράλληλα, στην ελληνιστική περίοδο, αρχίζει να εμφανίζεται ο αττικισμός, η προσπάθεια δηλαδή επιστροφής σε μια γλωσσική μορφή της ελληνικής που οι τότε φιλόλογοι εκτιμούσαν ότι ήταν η κορυφή. Τα κείμενα τότε χωρίστηκαν και με άλλο τρόπο: την μορφή τους και το κάλλος τους. Εμφανίστηκαν οι κανόνες. Τα κείμενα που ενετάχθησαν σε αυτούς τους καταλόγους θεωρήθηκαν τα πιο αντιπροσωπευτικά τόσο στις ιδέες όσο και στη μορφή.

Τα κλασσικά κείμενα έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι της δυτικής εκπαίδευσης, διότι θεωρήθηκε ότι προβάλλουν αιώνια και πάντα σύγχρονα ερωτήματα. Οι χαρακτήρες μάλιστα, ιδιαίτερα στην ελληνική τραγική ποίηση, αποτελούν αρχέτυπα ηρώων. Ο Κρέων, για παράδειγμα, είναι ο εκάστοτε ηγεμόνας, η εκάστοτε κρατική διοίκηση. Η Αντιγόνη συμβολίζει τους άγραφους νόμους, το εθιμικό δίκαιο, την κοινωνική πρακτική. Το εθιμικό δίκαιο, εν προκειμένω η ταφή του νεκρού, είναι παλαιότερο από τους γραπτούς νόμους και θεωρείται ότι εκπορεύεται από την θεϊκή τάξη πραγμάτων. Παράλληλα, η Αντιγόνη συμβολίζει, σε ένα δεύτερο επίπεδο, την αντίσταση. Η Ισμήνη συμβολίζει το κομμάτι εκείνο του λαού που συνήθως δεν έχει άποψη ή πολύ συχνά φοβάται να εκφραστεί. Τέλος, ο Αίμων συμβολίζει την αντίδραση που έρχεται “από μέσα”. Το κομμάτι αυτό της άρχουσας τάξης που διαφωνεί με τον ηγεμόνα.

Θα περίμενε κανείς οι ηθοποιοί που μεταφέρουν αυτά τα κείμενα στο κοινό να έχουν στοχαστεί βαθιά επί των παραπάνω και ιδιαίτερα στο πολύ δύσκολο και αιώνιο ερώτημα: δικαιούται ταφής αυτός που στράφηκε εναντίον της πατρίδας του; Το ερώτημα δεν είναι απλό στην απάντησή του. Αν ο προδότης τυγχάνει να είναι συγγενής, τί προηγείται; Η πατρίδα ή η συγγένεια; Δυστυχώς, ένας ηθοποιός όλα τα παραπάνω τα γείωσε με ένα μπλουζάκι που έγραφε “Κρέων γ….” θέλοντας προφανώς να θυμίσει ένα ανάλογο σύνθημα που ακούστηκε πρόσφατα. Με αυτόν τον τρόπο η Αντιγόνη του Σοφοκλή απώλεσε όλο τον “κλασσικό” της χαρακτήρα και ο ηθοποιός επιχείρησε να πλαισιώσει το κείμενο, ήτοι να κατευθύνει την σκέψη των θεατών προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Η Αντιγόνη με αυτόν τον τρόπο κατέληξε στο να λειτουργεί ως κομματική μπροσούρα.

Εν κατακλείδι, η Αντιγόνη μπορεί να αναγνωσθεί ως πολιτικό κείμενο; Μπορεί. Όταν όμως λέμε πολιτική ανάγνωση εννοούμε στοχασμό επί αιωνίων και σημαντικών ερωτημάτων που απασχολούν κάθε λαό και κάθε πατρίδα. Και αν θεωρούμε ότι υπάρχει μια σύγκριση με το σήμερα, οφείλουμε να στοχαζόμαστε επί των αναλογιών και διαφορών και να καταλήγουμε σε μια συγκροτημένη άποψη. Σοφοκλής και συνθήματα δεν συμβαδίζουν.

 

Κεντρική εικόνα: Ο Μάνος Κατράκης ως Κρέων. Όταν ηθοποιοί μιας άλλης εποχής τιμούσαν πραγματικά τα κλασσικά κείμενα.

 

About Post Author

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
2021 Copyright © All rights reserved - Geopolitics & Daily News | Newsphere by AF themes.
Translate »
Geopolitics & Daily News Copyrights Reserved 2022