29/11/2022

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Γιατί οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να χάσουν την πρωτοκαθεδρία στον κόσμο σύντομα

Γράφει ο ιστορικός Παναγιώτης Γέροντας 

Σημαντικός παράγοντας στην γεωπολιτική σκέψη των Αγγλοσαξόνων αποτελεί η κυριαρχία στην «Ακτογραμμή» (Rimland). Η «περιοχή της καρδιάς» (Heartland) είναι η κεντρική και πιο σημαντική περιοχή της Ευρασίας: όποιος την κατέχει μπορεί να ελέγξει τον κόσμο. Καταλήγει προτείνοντας την πολιτική της ανάσχεσης (containment) της χώρας ή χωρών που κατέχουν την Heartland ώστε να εμποδιστεί η απρόσκοπτη πρόσβαση στη θάλασσα (θεωρία Halford Mackinder).

Σημαντικό στοιχείο για τον έλεγχο της Heartland αποτελεί ο έλεγχος της Ακτογραμμής (Nicholas Spykman).

Ιστορικά – διαχρονικά οι αυτοκρατορίες χωρίζονται σε ναυτεμπορικές και χερσαίες. Ξεκινώντας από την Κλασική Αρχαιότητα και το δίπολο Αθήνα – Σπάρτη, συνεχίζοντας στο Μεσαίωνα με τα δίπολα ιταλικές πόλεις – Βυζάντιο και Βενετία – Οθωμανική Αυτοκρατορία, στην νεώτερη εποχή Μ. Βρετανία – ευρωπαικές δυνάμεις και καταλήγοντας στο δίπολο ΗΠΑ – ΕΣΣΔ. Η ναυτεμπορική αυτοκρατορία συνήθως διαθέτει πιο πλουραλιστικό πολιτειακό σύστημα, ενώ η χερσαία πιο κλειστό.

Οι ναυτεμπορικές αυτοκρατορίες έχουν την τάση της γρήγορης επέκτασης, διότι έχουν ανάγκη να θέσουν υπό τον έλεγχο τους τα ναυτικά στενά και τους θαλάσσιους διαδρόμους για να εξασφαλίσουν την απρόσκοπτη κίνηση του εμπορίου τους. Οι ναυτοκρατορίες, με άλλα λόγια, είναι αναγκασμένες να αναπτύξουν παγκόσμια στρατηγική. Το παραπάνω τις οδηγεί στο να αναπτύξουν στόλο ανοικτής θάλασσας. Η προβολή ναυτικής ισχύος είναι για αυτές κεφαλαιώδους σημασίας.

Οι χερσαίες αυτοκρατορίες αντίθετα, έχουν την υπαρξιακή ανάγκη της προάσπισης του κέντρου τους με την απώθηση του εχθρού όσο το δυνατόν πιο μακριά από την “καρδιά” τους. Η χερσαία αυτοκρατορία όσο περισσότερο θεωρεί ότι απειλείται, τόσο πιο άγρια γίνεται χρησιμοποιώντας όλο και πιο βάρβαρες μεθόδους κατίσχυσης. Λαμβάνοντας υπ’ όψη την ιστορική εμπειρία στο θέμα της Ρωσίας για παράδειγμα, παρατηρούμε ότι η εξωτερική πολιτική της έχει πάντα δύο σταθερές: η μία είναι η έξοδος στις θερμές θάλασσες και η άλλη η δημιουργία ενός buffer zone που πρέπει να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερο προκειμένου να προστατευτεί η καρδιά του κράτους.

Μήπως και η Κίνα δεν σκέφτεται με χερσαίο τρόπο; Το πόσο χερσαία σκέφτεται η Κίνα φαίνεται από την ναυτική στρατηγική της. Η Κίνα επιχειρεί να δημιουργήσει μια έκταση «άρνησης περιοχής» γύρω από τις ακτές και τους θαλάσσιους διαδρόμους που θεωρεί ζωτικούς για την ύπαρξή της. Με λίγα λόγια, η σκέψη είναι ότι όποιο εχθρικό πλοίο εισέρχεται στην περιοχή αυτή, θα δεχθεί πυραυλική επίθεση. Αυτή η τακτική αν εφαρμοστεί από την Ελλάδα για την προστασία των νησιών του Αιγαίου, είναι κάτι το απολύτως λογικό. Μια χώρα όμως που θέλει να συγκαταλέγεται στις Υπερδυνάμεις δεν μπορεί να μην είναι σε θέση να προβάλει την ναυτική ισχύ της σε παγκόσμιο επίπεδο.

Σε όλα αυτά πρέπει να ληφθεί υπόψη και το αυταρχικό – ολοκληρωτικό των καθεστώτων αυτών. Στην Δύση υπάρχει η πράξη νομιμοποίησης των απόψεων που περνά μέσα από την κοινοβουλευτική διαδικασία και προϋποθέτει την ελευθερία του λόγου. Αν και αυτό φαίνεται ως αδυναμία, είναι στην πραγματικότητα ισχύς. Μπορεί τα αυταρχικά καθεστώτα να φαίνονται πιο αποφασιστικά και γρήγορα στην λήψη αποφάσεων αλλά η συναίνεση των κοινωνιών τους στηρίζεται στη συνεχή επιτυχία των αποφάσεών τους, η οποία διατηρεί το ακλόνητο των ηγεσιών τους. Αν η επιτυχία χαθεί, η κοινωνία οδηγείται στο να αμφισβητήσει ευθέως την νομιμότητα της ηγεσίας του. Επίσης, λόγω της έλλειψης ελευθερίας, η λανθασμένη απόφαση της ηγεσίας μεταφέρεται αυτούσια στην κοινωνία, ενώ η εικόνα της κοινωνίας μεταφέρεται διαστρεβλωμένη στην ηγεσία. Στα αυταρχικά καθεστώτα ανθούν η δουλοπρέπεια και η αυλοκολακεία. Ο επιτελής δηλαδή που κανονικά πρέπει να εκφράσει την άποψή του γίνεται ένα απλό πειθήνιο όργανο της ηγεσίας.

Ας δούμε τώρα τις ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ όχι μόνο είναι ναυτοκρατορία αλλά παράλληλα είναι και ηπειρωτική δύναμη με ένα εξαιρετικό στρατηγικό βάθος. Απολαμβάνουν την απομόνωσή τους, δεν έχουν δημογραφικό πρόβλημα (όπως για παράδειγμα η Ρωσία), είναι ενεργειακά αυτάρκεις, ενώ διαθέτουν ένα σύμπλεγμα συμμαχιών που συντελούν στην ανάσχεση (containment) τόσο της Ρωσίας όσο και της Κίνας. Παράλληλα, διαθέτουν ένα εξελιγμένο πολιτειακό σύστημα, ενώ έχουν επιτυχώς προχωρήσει στην δημιουργία του αμερικανικού έθνους (σε αντίθεση με την Ευρώπη). Τα παραπάνω, προλαβαίνω κάποιους στα σχόλια, δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν προβλήματα κοινωνικά και οικονομικά. Έχουν όμως σημαντικό χρόνο και χώρο για να τα λύσουν ή έστω να τα διευθετήσουν.

Αυτό που βλέπουμε ως «κλονισμό των ΗΠΑ» δεν είναι παρά μόνο η χαλαρότητα της Υπερδύναμης ακριβώς γιατί δεν βιάζεται. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία κατέδειξε την αναγκαιότητα των νατοϊκών στρατευμάτων για την υπεράσπιση της γηραιάς ηπείρου, ενώ η Μέση Ανατολή, για να δώσω ένα ακόμη παράδειγμα, ενώ συνεχίζει να είναι γεωπολιτικά σημαντική, η μη εξάρτηση των ΗΠΑ από το αραβικό πετρέλαιο αλλάζει την πολιτική τους.

Στον πρώτο χάρτη φαίνεται η κεντρική – ανατολική Ευρώπη ως buffer zone της Σοβιετικής Ένωσης. Στο δεύτερο οι ζώνες «άρνησης περιοχής» της Κίνας.

About Post Author

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
2021 Copyright © All rights reserved - Geopolitics & Daily News | Newsphere by AF themes.
Translate »
Geopolitics & Daily News Copyrights Reserved 2022