02/10/2022

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ): το ανεδαφικό των τουρκικών διεκδικήσεων

Γράφει ο ιστορικός Παναγιώτης Γέροντας 

 

Πριν την οποιαδήποτε συζήτηση κρίνεται σκόπιμο να γίνει μια πολύ σημαντική επισήμανση: αυτή της διαφοράς των όρων “κυριαρχίας” και “κυριαρχικών δικαιωμάτων”. Όταν λέμε ότι ένα κράτος ασκεί κυριαρχία σε μια περιοχή, εννοούμε ότι ένα συγκεκριμένο κράτος και μόνο αυτό έχει τη δυνατότητα να ασκήσει όλες τις αρμοδιότητες και εξουσίες επί της συγκεκριμένης περιοχής. Ως κυριαρχικά δικαιώματα από την άλλη, εννοούμε συγκεκριμένα δικαιώματα που παρέχονται σε ένα κράτος.

Η παραπάνω διαφορά μεταφέρεται στους ορισμούς αιγιαλίτιδας ζώνης, υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Ως αιγιαλίτιδα ζώνη ορίζεται η θαλάσσια εκείνη ζώνη που εκτείνεται από τις ακτές και στην οποία το κράτος ασκεί πλήρη κυριαρχία. Το κράτος μάλιστα έχει τη νομική ικανότητα να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη στα 12 ν.μ. Ως υφαλοκρηπίδα ορίζεται η έκταση του βυθού και του υπεδάφους από το εξωτερικό όριο της αιγιαλίτιδας ζώνης και στην οποία το παράκτιο κράτος έχει τα αποκλειστικά δικαιώματα εξερεύνησης και εκμετάλλευσης του βυθού και του υπεδάφους. Δύναται να έχει έκταση 200 ν.μ. από την ακτή αλλά σε κλειστές θάλασσες με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές απόστασης ίσης και μικρότερης των 400 ν.μ. η υφαλοκρηπίδα δύναται να καθοριστεί μόνο με ειδική συμφωνία και φυσικά δεν είναι δυνατόν να οριοθετηθεί μονομερώς.

Ως Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) νοείται αυτή η θαλάσσια ζώνη από το εξωτερικό όριο της αιγιαλίτιδας ζώνης στην οποία το παράκτιο κράτος έχει τα αποκλειστικά δικαιώματα εξερεύνησης και εκμετάλλευσης στο υπέδαφος, στο βυθό καθώς και στη θαλάσσια κολώνα πάνω από τον βυθό και στην επιφάνεια της θάλασσας (π.χ αλιεία). Και η ΑΟΖ δύναται να έχει απόσταση από την ακτή 200ν.μ. αλλά με παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές ισχύουν οι ίδιοι περιορισμοί με την υφαλοκρηπίδα και ορίζεται κατόπιν συμφωνίας με τρίτα κράτη και δεν οριοθετείται μονομερώς. Στην ΑΟΖ τρίτα κράτη έχουν το δικαίωμα της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, υπερπτήσης και τοποθέτησης υπογείων καλωδιών και αγωγών. Στην αιγιαλίτιδα ζώνη από την άλλη ένα πλοίο μπορεί να πλεύσει μόνο υπό το καθεστώς της αβλαβούς διέλευσης (για περισσότερα διαβάστε ΕΔΩ ).

Ενώ η Σύμβαση της Γενεύης του 1958 συνδέει τη υφαλοκρηπίδα με γεωλογικά κριτήρια, από εκεί και πέρα το Διεθνές Δίκαιο και η νομολογία απομακρύνονται από το γεωλογικό κριτήριο υιοθετώντας σταδιακά το κριτήριο της απόστασης. Τελικά, το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS 1982), που αντικατέστησε πλήρως τη Σύμβαση της Γενεύης, απέρριψε πλήρως το γεωλογικό κριτήριο λαμβάνοντας υπ’ όψη μόνο το κριτήριο της απόστασης. Παράλληλα, με την υιοθέτηση της ΑΟΖ που ξεπερνά τις έννοιες του βυθού και του υπεδάφους, δόθηκε πλέον ολοκληρωτική και καθολική ισχύς στο κριτήριο της απόστασης.

Επιπρόσθετα, “επήρεια” (effect) ενός νησιού ή μιας περιοχής είναι η νομική ιδιότητα σύμφωνα με την οποία οι ακτές του νησιού ή της περιοχής λογίζονται ως γραμμές βάσης υπολογισμού και οριοθέτησης της ΑΟΖ.

Οι τουρκικές διεκδικήσεις

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου επικάθονται πάνω στην ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα της Μ. Ασίας και ότι αυτά δεν διαθέτουν επήρεια. Η Τουρκία λοιπόν, εσκεμμένα δεν αναγνωρίζει τη νομική εξέλιξη τόσο του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, όσο και της νομολογίας που προέκυψε σταδιακά από την επίλυση διαφορών μεταξύ κρατών σε θέματα οριοθέτησης ΑΟΖ.

Σε σχέση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η Τουρκία υποστηρίζει ότι μπορεί να γίνει οριοθέτηση ΑΟΖ με “διαγώνιες γραμμές” μη αναγνωρίζοντας επήρεια στη Κρήτη και στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, ενώ είναι πρόδηλο ότι, συμφώνως του Διεθνούς Δικαίου Θάλασσας και λόγω μεγέθους τους, η Κρήτη και τα νησιά διαθέτουν σαφέστατη επήρεια! Τονίζεται επίσης ότι οι συγκεκριμένες διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας έχουν ισχύ εθιμικού δικαίου ακόμη και για τα κράτη που δεν το έχουν υπογράψει.

Εν κατακλείδι, ενώ οι ελληνικές θέσεις υποστηρίζονται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, πρέπει να καταστεί σαφές ότι το διακρατικό περιβάλλον, με τον χαοτικό χαρακτήρα που το διέπει, ακόμη καθορίζεται εν πολλοίς από την ισχύ των κρατών. Με λίγα λόγια, ο εξοπλισμός και η υψηλή μαχητική ικανότητα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων αποτελούν μονόδρομο για τη Χώρα μας.

 

πηγή: https://www.flash.gr/politiki/1773784/tourkolivyko-mnimonio-to-ypostirizoume-leei-i-livyi-i-antidrasi-tis-athinas

 

Στο πρώτο σχεδιάγραμμα εικονίζεται κάπως σχηματικά το τί είναι αιγιαλίτιδα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ (πηγή: https://sites.tufts.edu/lawofthesea/chapter-two/). Στον δεύτερο χάρτη εικονίζεται το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Στον τρίτο χάρτη εικονίζεται η τμηματική οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδος – Αιγύπτου σε σχέση με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

About Post Author

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
2021 Copyright © All rights reserved - Geopolitics & Daily News | Newsphere by AF themes.
Geopolitics & Daily News Copyrights Reserved 2022