03/02/2023

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Περί αποτροπής, πρόληψης και αποφυγής

Image by jcomp on Freepik

Γράφει ο ιστορικός Παναγιώτης Γέροντας 

Τις τελευταίες δεκαετίες ακούγονται πολύ συχνά στον δημόσιο λόγο οι έννοιες της αποτροπής και της πρόληψης (ή προληπτικού χτυπήματος) στις διεθνείς σχέσεις. Ακούμε δηλαδή πολύ συχνά ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις με την ισχύ τους λειτουργούν αποτρεπτικά στο ενδεχόμενο μιας τουρκικής εισβολής. Τί σημαίνει όμως πραγματικά αποτροπή και ποιά ή διαφορά (ή η σχέση) με τη πρόληψη;

Αποτροπή συμβαίνει όταν ο Χ δρων διαθέτει τόση δύναμη ώστε ο Ψ δρων να μην προχωρά σε ενέργειες εναντίον του. Αυτό γίνεται γιατί ο Ψ σκέφτεται ορθολογικά. Στη σχέση δηλαδή κόστος – ωφελείας, το κόστος είναι τόσο μεγάλο που καθιστά την επιχείρηση ασύμφορη. Στις στρατιωτικές επιχειρήσεις το κόστος μπορεί να είναι απώλειες υλικού, προσωπικού αλλά και απώλεια οικονομικής ευρωστίας και εσωτερικής κοινωνικής συνοχής που είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε αμφισβήτηση της κυβέρνησης.

Δύο παραδείγματα,  ένα των ημερών μας και ένα παλαιότερο. Στη πρόσφατη κρίση Κίνας – Ταϊβάν, αν η Κίνα είχε οποιαδήποτε διάθεση πραγματοποίησης επιθετικής ενέργειας, τελικά φαίνεται ότι απετράπη. Σε αυτή τη περίπτωση ο Ψ (στο παράδειγμά μας η Κίνα), αφού ικανοποιήσει το εσωτερικό ακροατήριο με βερμπαλισμούς, προχωρά σε μία εκτόνωση της κρίσης (crisis de-escalation). Η Ανθρωπότητα όμως βίωσε και το πιο ακραίο σύστημα αποτροπής, το γνωστό M.A.D. (Mutual Assured Destruction), κατά το οποίο στόχος των ΗΠΑ ήταν σε περίπτωση πυρηνικού πλήγματος από τη Μόσχα, η απάντηση να είναι τέτοια που και η ΕΣΣΔ να καταποντιστεί. H ΕΣΣΔ με τη σειρά της, είχε (η Ρωσική Ομοσπονδία το έχει ακόμη) το λεγόμενο «μαύρο χέρι» (Dead Hand), ένα αυτόματο σύστημα, το οποίο μετρώντας δεδομένα σεισμικών διαταραχών, φωτός και ραδιενέργειας, είναι δυνατόν να εξαπολύσει διηπειρωτικούς πυρηνικούς πυραύλους ακόμη και αν κάθε διοίκηση του κράτους έχει εξαφανιστεί.

Από τα παραπάνω εξάγονται δύο σημαντικά στοιχεία της έννοιας της αποτροπής. Το ένα είναι ότι λειτουργεί υπό ένα ισότιμο ισοζύγιο ισχύος. Αν ο Χ ισχυροποιηθεί πολύ έναντι του Ψ και τούμπαλιν, η έννοια της αποτροπής εξαφανίζεται. Αν, στο δεύτερο παράδειγμά μας, ο ένας από τους δύο δρώντες έπαυε να είχε πυρηνικά, τότε το M.A.D θα γινόταν S.A.D. (Sole Assured Destruction). Το δεύτερο είναι ότι η αποτροπή λειτουργεί μέχρι τις «κόκκινες γραμμές» που έχει θεσπίσει ο Χ δρων.

Αν αυτές οι κόκκινες γραμμές παραβιαστούν, τότε πλέον μιλάμε για αποφυγή της ένοπλης σύγκρουσης. Ο Χ δηλαδή λαμβάνοντας υπ’ όψη διαφόρους πολιτικούς και στρατιωτικούς παράγοντες, αποφασίζει ότι μια ένοπλη σύγκρουση είναι ασύμφορη προς το παρόν.

Τέλος έχουμε την έννοια της πρόληψης που, κατά τη γνώμη μου, συνδέεται στενά με την έννοια της αποτροπής. Πρόληψη είναι όταν ο Χ δρων προχωρά σε προληπτική δράση εναντίον του Ψ, διότι εκτιμά ότι ο Ψ σχεδιάζει χτύπημα εναντίον του. Δύο παραδείγματα που και στα δύο πρωταγωνιστής είναι το κράτος του Ισραήλ. Το 1967, στον πόλεμο των 6 ημερών το Ισραήλ εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση εναντίον των αεροπορικών δυνάμεων της Αιγύπτου, διότι είχε εκτιμηθεί ότι η Αίγυπτος σχεδιάζε συνδυασμένη αραβική επίθεση εναντίον του Ισραήλ. Δεύτερο παράδειγμα: Απόκτηση πυρηνικών από το Ιράν θεωρείται θανάσιμη απειλή από το Ισραήλ. Έτσι, το 2010, φτιάχτηκε ένα κακόβουλο λογισμικό που προσέβαλε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Ένας δρων, ο οποίος έχει προχωρήσει σε προληπτικό χτύπημα, πραγματώνει την έννοια της αποτροπής στο υπέρτατο σημείο, γιατί εμποδίζει την ανάπτυξη των εχθρικών δυνάμεων, ενώ αυτές κινητοποιούνται. Πριν, δηλαδή οι εχθρικές δυνάμεις φτάσουν στην ύψιστη αποτελεσματικότητά τους. Επιπρόσθετα, ο δρων Χ θεωρείται πλέον από τους εχθρούς «ικανός και έτοιμος για όλα».

Οι έννοιες της αποτροπής, της αποφυγής και της πρόληψης είναι κομβικής σημασίας στη διαδικασία διενέργειας προβλέψεων για το αν θα πραγματοποιηθεί μια ενέργεια ή όχι.

 

 

 

About Post Author

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
2021 Copyright © All rights reserved - Geopolitics & Daily News | Newsphere by AF themes.
Translate »
Geopolitics & Daily News Copyrights Reserved 2023