13/06/2024

«Πόλεμος» ΗΠΑ Κίνας στη Μέση Ανατολή 

Image by 8photo on Freepik

 

 

Γιώτα Χουλιάρα
Διεύθυνση Σύνταξης Geopolitics
& Daily News

 

Πριν από αρκετά χρόνια, ερευνώντας μια φαινομενικά καταρρέουσα Κίνα, ο Μάο Τσε Τουνγκ παρατήρησε ψύχραιμα ότι υπήρχε «μεγάλη αταξία κάτω από τους Ουρανούς και η κατάσταση είναι εξαιρετική». Έκτοτε η φράση έμεινε να αναπαράγεται με την σύντομη εκδοχή της «μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση» και να αποδίδεται ως το σύνθημα μιας επιθετικής πολιτικής σε καιρούς κρίσης.

Με τη φράση του αυτή, ο Μάο ουσιαστικά εννοούσε ότι η εξαφάνιση της παλιάς τάξης πρόσφερε την ευκαιρία να χτιστεί μια νέα.  Από πολλές απόψεις, η γεωπολιτική κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο κόσμος μας σήμερα, βιώνοντας την πιο πιο δύσκολη- ενδεχομένως- ιστορική στιγμή από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και του υποτιθέμενου «τέλος της Ιστορίας» του Φράνσις Φουκουγιάμα, τονίζει την άτακτη αποσύνθεση των δεδομένων του χθες. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, σχεδόν αμέσως μετά την οικονομική και κοινωνική κρίση που δημιούργησαν στη Δύση τόσο το μεταναστευτικό ζήτημα όσο και η πανδημία, έφερε μια εποχή όπου οι παγκόσμιες ισορροπίες μεταβλήθηκαν. Ως γνωστόν, οι μεταβολές φέρνουν κενά. Η φύση απεχθάνεται τα κενά, πόσο μάλλον η γεωπολιτική. Αν και ελάχιστοι στις μέρες μας τείνουν να αποκαλούν την κατάσταση εξαιρετική, η Κίνα άδραξε την ευκαιρία να αξιοποιήσει το κενό γεωπολιτικής ισχυός που αναδύθηκε στη Μέση Ανατολή. Ένα κενό που είχε εμφανιστεί με τη σταδιακή απομάκρυνση των ΗΠΑ τα προηγούμενα χρόνια και επιδεινώθηκε, καθώς η Ρωσία αδυνατεί να ισορροπήσει το ενδιαφέρον της για τη περιοχή, ενώ ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος συνεχίζεται. 

Την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες μετατοπίζουν τα στρατηγικά τους συμφέροντα και τους αμυντικούς πόρους τους προς την περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού για να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες απειλές της Κίνας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με την Ταϊβάν, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούν να ενισχύσουν τις συμμαχίες του με Ιαππωνία και Ινδία, η Κίνα αυξάνει την πολιτική της επιρροή και παρουσία στη Μέση Ανατολή.  Η συμφωνία Σαουδικής Αραβίας και Ιράν τον περασμένο Μάρτιο, με την μεσολάβηση της Κίνας, ήταν μόνο η αρχή, δείχνοντας ξεκάθαρα τις επιδιώξεις του Πεκίνου. Ακολούθησε  η αραβο-κινεζική επιχειρηματική διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Σαουδική Αραβία τον Ιούνιο και είχε ως αποτέλεσμα περισσότερες από 30 επενδυτικές συμφωνίες αξίας άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε τομείς όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η εξόρυξη, η γεωργία, ο τουρισμός και η τεχνολογία. Η επιλογή της Κίνας να «εισβάλλει» ουσιαστικά στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής επισφραγίστηκε από δυο επισκέψεις, του Παλαιστίνιου ηγέτη Μαχμούντ Αμπάς και του προέδρου της Συρίας Μπασάρ Αλ Ασάντ.  Η επίσκεψη Αμπάς ήρθε ως αποτέλεσμα της δημόσιας προσφοράς του Πεκίνου να αναλάβει ρυθμιστικό ρόλο στο παλαιστινιακό ζήτημα.  Στον αντίποδα η επίσκεψη Άσαντ ήταν μια ευκαιρία για τον πρόεδρο της Συρίας να διεκδικήσει πολύτιμες επενδύσεις στο πλαίσιο της ένταξης της χώρας του στο φιλόδοξο κινεζικό πρόγραμμα Belt and Road. 

Από την πλευρά της η Ουάσινγκτον δεν θα μπορούσε να μείνει αμέτοχη απέναντι σ΄αυτές τις κινήσεις του Πεκίνου, θεωρώντας τον εαυτό τους ως παραδοσιακό ρυθμιστή στην ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση. Παρά το γεγονός λοιπόν ότι οι ΗΠΑ έχουν ελάχιστο έρεισμα πλέον στη Συρία, η αμερικάνικη εξωτερική πολιτική ενεργοποίησε τις σχέσεις της με Ισραήλ και Σαουδική Αραβία για να επιτύχει τη «γεωπολιτική ρελάνς» στη περιοχή.  Ο Ουάσινγκτον ανέλαβε πρωτοβουλία για την σύσφιξη των σχέεων των δυο χωρών, ως αποτέλεσμα της δημιουργίας μιας νέας Μέσης Ανατολής αλλά και ως συνέχεια των Συμφωνιών του Αβραάμ του προέδρου Τραμπ. Αν και οι αναφορές για το καθεστώς των συνομιλιών ανάμεσα στις δυο χώρες παραμένουν ασαφείς και συχνά αντικρουόμενες, δυο γεγονότα έρχονται να καταδείξουν τη σοβαρότητα των εξελίξεων. Η συνάντηση Μπάιντεν Νετανιάχου στο Λευκό Οίκο, ενώ ο πρωθυπουργός του Ισραήλ βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών και η θερμή χειραψία Μπάιντεν Σαλμάν στη Σύνοδο Κορυφής της ομάδας G20 στο Νέο Δελχί.

Από τα δυο αυτά γεγονότα, η χειραψία Μπάιντεν Σαλμάν, η οποία αντικατέστησε την γροθιά του προηγούμενου έτους- κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του Αμερικανού προέδρου στη Σαουδική Αραβία- κρίνεται ως πιο σημαντική καθώς ήρθε μαζί με την ανακοίνωση για τον Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας Μέσης Ανατολής και Ευρώπης. Λέγεται ότι το δικό του ρόλο σ΄αυτή τη συμφωνία έπαιξε ο πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι, στενός σύμμαχος και των δύο ηγετών. Επίσης, κρίνεται ως άξιο αναφοράς το γεγονός ότι ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ απουσίαζε για πρώτη φορά από σύνοδο κορυφής της ομάδας G20. Μια απουσία που σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως και ιδιαίτερα όχι μόνο για την τροπή των σχέσεων της Κίνας με τις ΗΠΑ, αλλά κυρίως για την χρόνια αντιπαράθεση Ινδίας Κίνας, η οποία φαίνεται τελικά να παίζει το δικό της ρόλο και στη Μέση Ανατολή.

Αν και υπάρχουν πολλά που ακόμη δεν γνωρίζουμε για το νέο οικονομικό διάδρομο Ινδίας- Μέσης Ανατολής-Ευρώπης, η εικόνα που βλέπουμε στους χάρτες που δόθηκαν στη δημοσιότητα και παρουσιάζουν τη σύνδεση της Ινδίας με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής (συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ) είναι αποκαλυπτική για τη μεταμόρφωση της περιοχής. Επίσης, η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης, το Σάββατο 9 επτεμβρίου 2023, δέκα χρόνια μετά την 7η Σετεμβρίου 2013, όταν ανακοινώθηκε το φιλόδοξο κινεζικό σχέδιο Belt and Road, μόνο τυχαίο γεγονός δεν μπορεί να θεωρηθεί.

«Το νερό ρέει μόνο για να ρέει έξω», αναφέρει μια παλιά κινέζικη παροιμία, πριν  από την εποχή της «πολιτιστικής επανάτασης» της Κίνας υπό τον Μάο. Φαίνεται λοιπόν πως στο αυλάκι της Μέσης Ανατολής ρέει αρκετό νερό, από πολλές κατευθύνσεις. Το ερώτημα είναι ποιος από τους νεροκουβαλητές θα προλάβει να χρησιμοποιήσει το αυλάκι.

 

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Ρήξη (Σάββατο 30/9/23) 

 

Middle Corridor: Αναδεικνύοντας το ρόλο της Κεντρικής Ασίας και του Καυκάσου

 

 

 

Οι φιλοδοξίες της Κίνας στη Μέση Ανατολή και ο ανασταλτικός παράγοντας του Ιράν

 

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
Geopolitics & Daily News Copyrights Reserved 2024