Θα κλείσει το Ιράν το Στενό του Ορμούζ;
Μετά τις αμερικανικές επιθέσεις, υπάρχουν συζητήσεις στο εσωτερικό του Ιράν ότι η χώρα θα κλείσει το στρατηγικό Στενό του Ορμούζ – αν και τίποτα δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο.
Το στενό βρίσκεται στον Κόλπο μεταξύ Ομάν και Ιράν και θεωρείται το πιο ζωτικό σημείο στραγγαλισμού (choke point) για τη διαμετακόμιση πετρελαίου στον κόσμο.
Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, όταν ρωτήθηκε σήμερα αν η χώρα θα κλείσει το στενό, δήλωσε ότι υπάρχουν «διάφορες επιλογές» στο τραπέζι.
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) διαθέτει ταχύπλοα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον αποκλεισμό του στενού. Το κλείσιμό του θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές καθυστερήσεις στην προμήθεια πετρελαίου που χρειάζονται οι παγκόσμιες αγορές, με αύξηση των τιμών του πετρελαίου.
Περίπου το ένα πέμπτο του αργού πετρελαίου του πλανήτη διέρχεται από το στενό, το οποίο έχει πλάτος περίπου 40 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο του.
Αρκετές χώρες θα μπορούσαν να επηρεαστούν, συμπεριλαμβανομένων των χωρών του Κόλπου όπως η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και το Κουβέιτ, αλλά ο αντίκτυπος δεν περιορίζεται σε αυτές.
Η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είναι μεταξύ των κορυφαίων εισαγωγέων αργού πετρελαίου που διέρχονται από αυτό. Είναι εξαιρετικά απίθανο το Πεκίνο να δεχτεί ευχαρίστως οποιαδήποτε αύξηση των τιμών του πετρελαίου ή διαταραχές στις ναυτιλιακές οδούς.
Και φυσικά, κλείνοντας μία από τις κύριες εξαγωγικές του οδούς, το ίδιο το Ιράν θα έχανε. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε σήμερα ότι αυτό θα αποτελούσε «οικονομική αυτοκτονία».
Γιατί είναι τόσο σημαντικό το Στενό του Ορμούζ;
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA), «Οι ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ το 2024 και το πρώτο τρίμηνο του 2025 αποτελούσαν περισσότερο από το ένα τέταρτο του συνολικού παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου μέσω θαλάσσης και περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου. Επιπλέον, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου διήλθε επίσης από το Στενό του Ορμούζ το 2024, κυρίως από το Κατάρ».
Λόγω της γεωγραφικής του θέσης, δεν υπάρχει εναλλακτική θαλάσσια διαδρομή εκτός του Στενού του Ορμούζ. Έτσι, εάν η διέλευση των πλοίων μέσω του στενού διακοπεί, αυτό θα έχει επιπτώσεις στο εμπόριο πετρελαίου και LNG παγκοσμίως και οι τιμές θα εκτοξευθούν. Οποιαδήποτε διακύμανση στις τιμές του πετρελαίου έχει μια διακύμανση στις τιμές πολλών άλλων αγαθών και βασικών προϊόντων.
Οι εναλλακτικές λύσεις για το Στενό του Ορμούζ περιλαμβάνουν τη μεταφορά πετρελαίου δια ξηράς σε λιμάνια στην Ερυθρά Θάλασσα ή στον Κόλπο του Ομάν. Η ΕΙΑ αναφέρει ότι η Aramco της Σαουδικής Αραβίας «λειτουργεί τον αγωγό αργού πετρελαίου Ανατολής-Δύσης των 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, ο οποίος εκτείνεται από το κέντρο επεξεργασίας πετρελαίου Abqaiq κοντά στον Περσικό Κόλπο μέχρι το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα», ενώ τα ΗΑΕ λειτουργούν έναν «αγωγό 1,8 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως που συνδέει τα χερσαία πετρελαιοπηγεία με τον τερματικό σταθμό εξαγωγών Fujairah στον Κόλπο του Ομάν». Για λόγους σύγκρισης, η ροή μέσω του Στενού του Ορμούζ το 2024 ήταν 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Επίσης, εάν γίνει αντιληπτός κίνδυνος στην περιοχή του Στενού του Ορμούζ, οι ασφάλειες και τα μέτρα ασφαλείας θα αυξηθούν, καθιστώντας τη ναυτιλία πιο ακριβή για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Πόσο πιθανό είναι το Ιράν να μπλοκάρει το Στενό του Ορμούζ;
Το μπλοκάρισμα ή η διατάραξη του Στενού του Ορμούζ μπορεί να σημαίνει τοποθέτηση ναρκών στη θάλασσα, επίθεση σε διερχόμενα πλοία με πυραύλους και βόμβες, κράτηση πλοίων ή διεξαγωγή κυβερνοεπιθέσεων στα πλοία.
Το Ιράν δεν έχει μπλοκάρει ποτέ το Στενό, εν μέσω πολέμου ή σύγκρουσης. Τη δεκαετία του 1980, κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, και τα δύο έθνη επιτέθηκαν σε πλοία που διέρχονται από το στενό, αλλά δεν σταμάτησαν την κυκλοφορία.
Αυτό συμβαίνει επειδή το Ιράν εξαρτάται από το στενό και για το δικό του εμπόριο, και η διατάραξή του θα βλάψει τόσο το ίδιο όσο και τους συμμάχους του. Οι γείτονες του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της ισχυρής Σαουδικής Αραβίας, βελτιώνουν σιγά σιγά τους δεσμούς τους μαζί του, και η Τεχεράνη δεν θα ήθελε να τους αποξενώσει.
Επίσης, λόγω των δυτικών κυρώσεων, το Ιράν έχει λίγους πελάτες για το πετρέλαιό του, το οποίο η Κίνα αγοράζει με μεγάλες εκπτώσεις. Μια διαταραχή στο στενό θα διαταράξει τις ενεργειακές ανάγκες του συμμάχου του Ιράν, της Κίνας.
Ένας σημαντικός παράγοντας που μέχρι στιγμής έχει εμποδίσει το Ιράν να αντιδράσει ήταν ότι η διατάραξη του παγκόσμιου εμπορίου θα ήταν ένας σίγουρος τρόπος για να εμπλακούν άμεσα οι ΗΠΑ στρατιωτικά. Αλλά επειδή οι ΗΠΑ έχουν ήδη εμπλακεί στρατιωτικά, αυτή η αποτροπή έχει σε κάποιο βαθμό εξαντληθεί.
Οι ΗΠΑ έχουν τον 5ο Στόλο τους που σταθμεύει στο Μπαχρέιν και μπορούν να ανταποκριθούν γρήγορα στις δραστηριότητες του Ιράν στην περιοχή. Ωστόσο, μέχρι να αποκατασταθεί η κανονικότητα της κίνησης των πλοίων, θα έχει ήδη προκληθεί μεγάλο χάος.
