Τρίτο ταξίδι Νετανιάχου στις ΗΠΑ

Υψηλές είναι οι προσδοκίες στο Ισραήλ ενόψει της προγραμματισμένης συνάντησης του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ  στον Λευκό Οίκο, μετά από δήλωση του Αμερικανού ηγέτη σχετικά με μια πιθανή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα.

Η Χαμάς ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι υπέβαλε μια «θετικά σκεπτόμενη» απάντηση στην τελευταία πρόταση του Κατάρ για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, εκφράζοντας την ετοιμότητά της να ξεκινήσει συνομιλίες εκ του σύνεγγυς με το Ισραήλ. Ενώ επέκρινε τις επιφυλάξεις της Χαμάς που περιλαμβάνονταν στην απάντησή της, το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε το Σάββατο να στείλει την Κυριακή μια αντιπροσωπεία στη Ντόχα για συνομιλίες.

Η συνάντηση με τον Τραμπ πραγματοποιείται κατόπιν αιτήματος του Νετανιάχου, για να συζητηθεί μια πιθανή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, η κατάσταση των συνομιλιών των ΗΠΑ με τη Συρία, ο συντονισμός για το Ιράν μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις εναντίον του τον περασμένο μήνα και άλλα ζητήματα ασφάλειας, καθώς και εμπορίου.

Η επίσκεψη της Δευτέρας σηματοδοτεί το τρίτο ταξίδι του Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία τον Ιανουάριο του 2025. Η πενθήμερη επίσκεψη έρχεται δύο εβδομάδες μετά την κατάπαυση του πυρός που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ μετά τον 12ήμερο πόλεμο που ξεκίνησε όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε αεροπορικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν.

Το Περιφερειακό Δικαστήριο της Ιερουσαλήμ συμφώνησε την Πέμπτη με αίτημα του Νετανιάχου να αναβάλει τις εμφανίσεις του στο δικαστήριο την επόμενη εβδομάδα, λόγω της επίσκεψής του στην Ουάσινγκτον.

Λίστα υποχρεώσεων

Απευθυνόμενος στο υπουργικό συμβούλιο την Τρίτη, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι εκτός από τη συνάντηση με τον Τραμπ, αναμένει να μιλήσει με τον Αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς, τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγσεθ, τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ και είτε τον Υπουργό Οικονομικών Σκοτ ​​Μπέσεντ είτε τον Υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ (δεν κατονομάζεται). Αναμένει επίσης να περάσει χρόνο με ηγέτες του Κογκρέσου.

Ενώ ο Νετανιάχου δεν το ανέφερε, είναι επίσης πιθανό να συναντηθεί με ηγέτες της αμερικανικής εβραϊκής κοινότητας, όπως έχει κάνει και στο παρελθόν σε επισκέψεις στην Ουάσινγκτον ως πρωθυπουργός. Σύμφωνα με το Ynet, αν και πρόκειται να επιστρέψει στο Ισραήλ την Πέμπτη, ο Νετανιάχου μπορεί να παρατείνει το ταξίδι του και να επιστρέψει μετά το Εβραϊκό Σάββατο.

Τι θέλει ο Νετανιάχου

Ο Νετανιάχου ζήτησε τη συνάντηση με τον Τραμπ μετά τις αμερικανικές επιθέσεις στις 22 Ιουνίου σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντόου, το Ισφαχάν και το Νατάνζ και την επακόλουθη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, η οποία επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ. Η περίσταση θα επιτρέψει στον Νετανιάχου να γιορτάσει τη συνεργασία ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν – έναν επίδοξο στόχο του Νετανιάχου εδώ και καιρό – τονίζοντας τη ζημιά που έχει προκληθεί στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας του Ισραήλ, Kan, ανέφερε ότι ο Νετανιάχου αναμένεται να ζητήσει από τον Τραμπ το πράσινο φως για να χτυπήσει ξανά το Ιράν εάν προκύψουν στοιχεία ότι συνεχίζει να αναπτύσσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να εμπλουτίζει ουράνιο.

Η επίσκεψη στην Ουάσιγκτον δίνει στον Νετανιάχου την ευκαιρία να επιδείξει τη στενή σχέση που απολαμβάνει με τον Αμερικανό ηγέτη και, με αυτόν τον τρόπο, να αντιταχθεί στις επικρίσεις στο Ισραήλ ότι έχει βλάψει τους δεσμούς του με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον σημαντικότερο σύμμαχο του Ισραήλ.

Η ισραηλινή αντιπολίτευση ισχυρίζεται ότι οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών έχουν πληγεί τον τελευταίο χρόνο υπό την ηγεσία του Νετανιάχου, επισημαίνοντας την επίτευξη συμφωνίας (στις 6 Μαΐου) από τον Τραμπ με τους Χούθι στην Υεμένη εν αγνοία του Νετανιάχου και τη συνάντηση του Τραμπ (στις 14 Μαΐου) με τον ηγέτη της Συρίας  Αχμέντ αλ-Σαράα (Αλ Τζολάνι) στο Ριάντ.

Πράγματι, από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε τα καθήκοντά του τον περασμένο Ιανουάριο, οι σχέσεις μεταξύ των δύο ανδρών είχαν τα πάνω και τα κάτω τους. Οι Ισραηλινοί ηγέτες σοκαρίστηκαν τον Απρίλιο όταν ανακάλυψαν το Ισραήλ στη λίστα του Τραμπ με τις χώρες που επιβλήθηκαν υψηλοί δασμοί. Το επόμενο, σχετικό σοκ ήρθε όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν μια νέα εμπορική συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο αντί να διαπραγματευτούν μια με το Ισραήλ. Ο Νετανιάχου επίσης εξεπλάγη όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε άμεσες συνομιλίες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.

Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, ο Τραμπ επανέλαβε την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα. Την περασμένη Τρίτη, δήλωσε ότι θα είναι «πολύ σταθερός» με τον Νετανιάχου σχετικά με την ανάγκη τερματισμού του πολέμου στη Γάζα όταν φτάσει ο πρωθυπουργός.

Το Ynet ανέφερε την Πέμπτη ότι μετά τη στρατιωτική επιτυχία του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο Νετανιάχου φαίνεται τώρα πρόθυμος να καταλήξει σε συμφωνία με τη Χαμάς για την απελευθέρωση των ομήρων που βρισκόνται ακόμη αιχμάλωτοι της τρομοκρατικής οργάνωσης Χαμάς στη Γάζα. Μια τέτοια κίνηση θα ενίσχυε περαιτέρω τη δημοτικότητά του, η οποία ήδη αυξάνεται από τις επιθέσεις στο Ιράν, και θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα για την επέκταση των Συμφωνιών Αβραάμ του 2020, ομαλοποιώντας τους δεσμούς μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Μπαχρέιν και Σουδάν.

Το Al-Monitor ανέφερε την Τρίτη ότι το Ισραήλ και η Συρία συζητούν άμεσα και έμμεσα την πιθανότητα αποχώρησης ισραηλινών στρατευμάτων από το συριακό έδαφος (δηλαδή, την ουδέτερη ζώνη και το Όρος Ερμών) και την αντικατάστασή τους από αμερικανικές και συριακές δυνάμεις και την αναβάθμιση των συνοριακών τους συμφωνιών.

Τι θέλει ο Τραμπ

Ο Ελντάντ Σαβίτ, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας με έδρα το Τελ Αβίβ, πιστεύει ότι παράλληλα με μια νικηφόρα επίθεση στο Ιράν, ο Τραμπ θέλει να ανακοινώσει μια διπλωματική πρωτοβουλία, ή ίσως ακόμη και μια σημαντική πρόοδο, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Νετανιάχου.

Είπε επίσης: «Έχουν πραγματοποιηθεί επαφές με  αξιωματούχους της Συρίας προκειμένου να επιτευχθεί κάποιο είδος συμφωνίας ασφαλείας, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι έχει σημειωθεί πρόοδος σε αυτό».

Ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας του Ισραήλ, Kan,  ανέφερε την Πέμπτη ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε μια πιθανή συμφωνία για δίμηνη κατάπαυση του πυρός στη Γάζα και την απελευθέρωση 10 ζωντανών ομήρων. Ο Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ φέρονται να συμφώνησαν σε ένα σχέδιο συμφωνίας του Κατάρ που περιλαμβάνει την απελευθέρωση αυτών των ομήρων σε δύο φάσεις και την απελευθέρωση 18 σορών σε τρεις φάσεις. Η πρόταση υποτίθεται επίσης ότι ζητά μερική απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα, επέκταση της ανθρωπιστικής βοήθειας και απελευθέρωση εκατοντάδων Παλαιστινίων κρατουμένων που κρατούνται στο Ισραήλ, καθώς και συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου, την απελευθέρωση των υπόλοιπων ομήρων και την πλήρη απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα.

Συμφωνούν οι δυο πλευρές; 

Η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι ενημέρωσε το Κογκρέσο για σχέδια πώλησης κιτ καθοδήγησης Joint Direct Attack Munition αξίας 510 εκατομμυρίων δολαρίων στο Ισραήλ, για την αναβάθμιση βομβών αέρος-εδάφους, τα οποία οι Ισραηλινοί ερμηνεύουν ως απόδειξη προσέγγισης μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και της κυβέρνησης Νετανιάχου.

Ακόμα περισσότερο, κρίνοντας από αναρτήσεις του προέδρου των ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα που επαινούσαν τον Ισραηλινό πρωθυπουργό ως ήρωα πολέμου και ζητούσαν να σταματήσει η δίκη του Νετανιάχου για διαφθορά ή να του χορηγηθεί χάρη, μπορεί κανείς να περιμένει μια επίδειξη αλληλεγγύης από τους δύο ηγέτες τη Δευτέρα. Σαφώς, οι επιθέσεις στο Ιράν υποδήλωναν ευθυγραμμισμένους στόχους σε αυτό το θέμα. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι συμφωνούν σε όλα.

Όπως είπε ο Σαβίτ, «Δεν είναι σαφές πόση ελευθερία ελιγμών θα προσφέρει ο Τραμπ στον Νετανιάχου εάν προκύψουν πληροφορίες για τη συνέχιση του πυρηνικού της προγράμματος από την Τεχεράνη. Δεν είναι σαφές πόσο θα πιέσει ο Τραμπ τον Νετανιάχου, εάν όντως επιτευχθεί εκεχειρία 60 ημερών, για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα. Δεν είναι σαφές εάν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ επιδιώκουν τα ίδια αποτελέσματα από τις συνομιλίες με τη συριακή ηγεσία. Δεν είναι επίσης σαφές τι θα ζητήσει ο Τραμπ από το Ισραήλ να κάνει ή να συμβιβαστεί για να προωθήσει την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ, ειδικά με τη Σαουδική Αραβία».