Tο PKK, ο Ερντογάν και τα σχέδια για τρίτη θητεία

Η συνεχιζόμενη πρωτοβουλία της Τουρκίας για τον τερματισμό της άνω των τεσσάρων δεκαετιών εξέγερσης που διεξάγουν οι αντάρτες του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK) κερδίζει δυναμική, με τον αρχηγό κατασκοπείας της χώρας, Ιμπραήμ Καλίν, να έχει προγραμματίσει να ταξιδέψει στη Βαγδάτη την Τρίτη ενόψει μιας προγραμματισμένης τελετής στις 11 Ιουλίου, στην οποία αναμένεται ότι ορισμένα μέλη του PKK θα καταθέσουν τα όπλα τους. Η εκδήλωση, η πρώτη του είδους της, πρόκειται να πραγματοποιηθεί στο υπό κουρδική διοίκηση τμήμα του Ιράκ. 

Μέρος της τελετής της Παρασκευής θα περιλαμβάνει την καύση ορισμένων από τα όπλα του PKK, σύμφωνα με πληροφορίες. Ο Ερντογάν χρειαζόταν ένα εντυπωσιακό οπτικό υλικό για να δείξει στο τουρκικό κοινό πριν λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να συνεχίσει τη διαδικασία. Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αναμένεται να καλύψουν την εκδήλωση ζωντανά από τη Σουλεϊμανίγια.

Η κίνηση αυτή έρχεται μετά την ανακοίνωση των ανταρτών στις 12 Μαΐου ότι θα τερματίσουν την ένοπλη εκστρατεία τους κατά της Άγκυρας για τα δικαιώματα των Κούρδων, σε απάντηση στις προηγούμενες εκκλήσεις του φυλακισμένου ηγέτη τους, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, για διάλυση. Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών της Τουρκίας (MIT) ηγείται της λεγόμενης προσπάθειας για μια Τουρκία απαλλαγμένη από την τρομοκρατία.

Ο Καλίν αναμένεται να συναντηθεί με τους κορυφαίους ηγέτες του Ιράκ για να συζητήσουν την σχεδιαζόμενη παράδοση όπλων, η οποία θα χρησιμεύσει ως πρότυπο για μελλοντικές παραδόσεις. Ενώ οι εκτιμήσεις ποικίλλουν, πιστεύεται ότι τουλάχιστον 5.000 μαχητές του ΡΚΚ βρίσκονται στα βουνά του Ιρακινού Κουρδιστάν, που εκτείνονται από το Ιράν ανατολικά  μέχρι τη Συρία δυτικά.

Ο Καλίν συμμετείχε σε συνάντηση με νομοθέτες του φιλοκουρδικού κόμματος DEM σε μια συνάντηση που διοργάνωσε στην Άγκυρα τη Δευτέρα ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε μια περαιτέρω ένδειξη ότι η διαδικασία προχωρά. Οι πλευρές αναμενόταν να συζητήσουν τη σύσταση κοινοβουλευτικής επιτροπής για την επίβλεψη των σχεδιαζόμενων μεταρρυθμίσεων και νομικών αλλαγών στο τουρκικό Σύνταγμα που επιδιώκουν οι Κούρδοι σε αντάλλαγμα για τη διάλυση του ΡΚΚ.

«Η βούληση για την προώθηση της διαδικασίας επιμένει και από τις δύο πλευρές», ανέφερε το κόμμα DEM σε ανακοίνωσή του μετά την ωριαία συνάντηση. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στις 5 Ιουλίου σε Τούρκους δημοσιογράφους, ο Ερντογάν δήλωσε ότι πιστεύει ότι ο «στόχος της κυβέρνησής του για μια Τουρκία απαλλαγμένη από την τρομοκρατία» θα επιτευχθεί. «Με την εφαρμογή της απόφασης της τρομοκρατικής οργάνωσης να παραδώσει τα όπλα της, αυτή η διαδικασία θα αποκτήσει κάποια ώθηση», πρόσθεσε ο Ερντογάν. Δεν έδωσε καμία ένδειξη για το τι θα ήταν διατεθειμένη να δώσει η κυβέρνηση στους Κούρδους σε αντάλλαγμα.

Ο Ερντογάν θέλει επίσης συνταγματικές αλλαγές που θα του επιτρέψουν να θέσει υποψηφιότητα για τρίτη προεδρική θητεία όταν λήξει η τρέχουσα θητεία του το 2028. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, οι πρόεδροι μπορούν να υπηρετήσουν μόνο δύο θητείες. Η υποστήριξη του Κόμματος DEM στο κοινοβούλιο θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για δημοψήφισμα για το σύνταγμα, το οποίο μπορεί να διεξαχθεί μόνο εάν τα δύο τρίτα της βουλής ψηφίσουν υπέρ του.

Ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους ο Ερντογάν στράφηκε στους Κούρδους μετά από μια δεκαετία αμείλικτης κυβερνητικής πίεσης εναντίον τους – συμπεριλαμβανομένης της εκδίωξης δημοκρατικά εκλεγμένων δημάρχων και της φυλάκισης χιλιάδων Κούρδων πολιτικών και ακτιβιστών – πιστεύεται ότι συνδέεται με την επιθυμία του να παραμείνει στην εξουσία.

Το Κόμμα DEM έχει διαδραματίσει βασικό ρόλο στη διευκόλυνση της αναδυόμενης συμφωνίας, μεταφέροντας μηνύματα μεταξύ του Οτσαλάν και των διοικητών του PKK στο πεδίο, οι οποίοι έχουν δεσμευτεί να εκπληρώσουν τις εντολές του αρχηγού του PKK.

Η υποστήριξη από το Κόμμα DEM θα είναι επίσης κρίσιμη σε τυχόν μελλοντικές εκλογές. Ο άλλος κύριος στόχος του Ερντογάν ήταν να ανατινάξει την εκλογική συμμαχία μεταξύ του Κόμματος DEM και του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), η οποία βοήθησε το τελευταίο να ξεπεράσει το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης στις εθνικές δημοτικές εκλογές του 2024. Το CHP αντιμετωπίζει τώρα μια ολοκληρωμένη νομική επίθεση, με έναν πρωτοφανή αριθμό 14 δημάρχων του είτε να κρατούνται είτε να φυλακίζονται από τις 17 Ιανουαρίου για μια σειρά από κατηγορίες διαφθοράς με ελάχιστα αποδεικτικά στοιχεία. Μεταξύ αυτών είναι ο  δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ο οποίος συνελήφθη στις 19 Μαρτίου. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Ιμάμογλου θα νικούσε εύκολα τον Ερντογάν σε μια προεδρική εκλογή, γι’ αυτό και το CHP λέει ότι φυλακίστηκε.

Σε μια σπάνια επίπληξη, το Υπουργείο Εξωτερικών της Γαλλίας εξέδωσε δήλωση τη Δευτέρα εκφράζοντας την «βαθιά ανησυχία» του για τις συλλήψεις στις 5 Ιουλίου «εκλεγμένων δημάρχων της αντιπολίτευσης», συμπεριλαμβανομένων των δημάρχων του CHP τριών μεγάλων πόλεων – Αττάλειας, Αδάνων και Αντιγιαμάν.

Τη Δευτέρα, ένας εισαγγελέας στην Άγκυρα ξεκίνησε έρευνα για τον ηγέτη του CHP, Οζγκούρ Οζέλ, για σχόλια που έκανε επικρίνοντας την αυξανόμενη καταστολή. Τα σχόλια του Οζέλ — που έγιναν το Σάββατο μετά την τελευταία σειρά συλλήψεων — θεωρήθηκαν ότι προσέβαλαν τον Ερντογάν και τους κυβερνητικούς αξιωματούχους και υποκίνησαν το κοινό σε εγκληματική συμπεριφορά. Οι αγορές αντέδρασαν αρνητικά, με τον χρηματιστηριακό δείκτη BIST 100 να υποχωρεί κατά 1,2% μετά από άνοδο σχεδόν 10% την περασμένη εβδομάδα. Η τουρκική λίρα υποχώρησε για λίγο στο ιστορικό χαμηλό των 40 λιρών έναντι του δολαρίου.