Υπάρχει ανάγκη δυναμικής δράσης και επίκλησης της νόμιμης άμυνας

Γράφει ο Δημήτριος Τσαϊλάς*

Η παράτυπη μαζική μετανάστευση συγκαταλέγεται στις «υβριδικές απειλές» που μπορούν να χρησιμοποιήσουν εχθρικές δυνάμεις για να υπονομεύσουν τη σταθερότητα της χώρας μας. Η συμπερίληψη τέτοιων απειλών ήταν ένα ρητό αίτημα που υπέβαλαν οι χώρες της συμμαχίας που βρίσκονται στα εξωτερικά όρια της ΕΕ, οι οποίες έχουν δει τους γείτονές τους να εργαλειοποιούν τη μετανάστευση ως όπλο πολιτικής πίεσης. Η συνοριακή κρίση της Ελλάδας με τη Λιβύη είναι ένα κλασσικό παράδειγμα.

Το έγγραφο της Στρατηγικής Αντίληψης του ΝΑΤΟ θεωρεί την εργαλειοποίηση της μετανάστευσης ως νέα πηγή κινδύνου για τη σταθερότητα. «Οι συγκρούσεις, η ευθραυστότητα και η αστάθεια στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή επηρεάζουν άμεσα την ασφάλειά μας και την ασφάλεια των εταίρων μας». Οι σύμμαχοι πρέπει να επαναβεβαιώσουν ότι οι περιοχές στα νότια του ΝΑΤΟ, ιδίως οι περιοχές της Μέσης Ανατολής, της Βόρειας Αφρικής και του Σαχέλ, αντιμετωπίζουν διασυνδεδεμένες προκλήσεις ασφάλειας, δημογραφικές, οικονομικές και πολιτικές που προκαλούνται από εξωτερικές δυνάμεις.

Αυτή η κατάσταση παρέχει γόνιμο έδαφος για τον πολλαπλασιασμό μη κρατικών ένοπλων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων τρομοκρατικών οργανώσεων. Επιτρέπει επίσης την αποσταθεροποιητική και καταναγκαστική παρέμβαση από στρατηγικούς ανταγωνιστές.

Η τραγωδία που βιώνουμε με το μεταναστευτικό ρεύμα από τη Λιβύη δίνει αφορμή για συζήτηση σχετικά με το εάν το Άρθρο 5 της συνθήκης του ΝΑΤΟ εφαρμόζεται στην άμυνα της Ελλάδας, καθώς βρίσκεται εκτός των ορίων που το ΝΑΤΟ θεωρεί δικαιοδοσία του. Ωστόσο η διατύπωση της Στρατηγικής Αντίληψης αίρει κάθε αμφιβολία, σύμφωνα με την εκτίμησή μας, συμπεριλαμβάνοντας ρητά τους νότιους θύλακες της Ευρώπης. «Κανείς δεν πρέπει να αμφιβάλλει για τη δύναμη και την αποφασιστικότητά μας να υπερασπιστούμε κάθε σπιθαμή συμμαχικού εδάφους, να διατηρήσουμε την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα όλων των συμμάχων και να επικρατήσουμε έναντι οποιουδήποτε επιτιθέμενου», ανέφερε το κείμενο.

Το χάος της Λιβύης δεν είναι τυχαίο — προσωπικότητες όπως ο Χαλίφα Χαφτάρ δείχνουν γιατί η χώρα παραμένει ακυβέρνητη και γιατί η συζήτηση για το διεθνές δίκαιο συχνά ηχεί κούφια. Σε μια εποχή που το λεγόμενο «διεθνές δίκαιο» παραβιάζεται ανοιχτά, η Ελλάδα πρέπει να ενεργήσει σύμφωνα με τον υπέρτατο νόμο της προστασίας του λαού της (salus populi suprema lex esto). Η παράτυπη μαζική μετανάστευση αναγνωρίζεται πλέον επίσημα ως «υβριδική απειλή» από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Χώρες εισόδου της Ευρώπης, όπως η Ελλάδα, έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι εχθρικές δυνάμεις χρησιμοποιούν τη μετανάστευση ως εργαλείο πολιτικού εκβιασμού. Η κρίση στα σύνορα της Λιβύης και η πίεση στο Αιγαίο αποδεικνύουν αυτό το σημείο.

Η νέα Στρατηγική Αντίληψη του ΝΑΤΟ αναφέρει ρητά τη μετανάστευση ως κίνδυνο για τη συμμαχική σταθερότητα, αναγνωρίζοντας τις απειλές από την Αφρική, τη Μέση Ανατολή και το Σαχέλ. Επομένως, η Ελλάδα έχει το κυριαρχικό δικαίωμα και το καθήκον να υπερασπιστεί τα σύνορά της αποφασιστικά. Αν αυτό σημαίνει την ανάπτυξη φρεγατών για την αναχαίτιση σκαφών πριν φτάσουν στα ελληνικά ύδατα, πρέπει να γίνει. Δεν πρόκειται μόνο για έλεγχο των συνόρων, είναι η εθνική ασφάλεια και η συλλογική ευρωπαϊκή σταθερότητα. Ωστόσο η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ πρέπει να υποστηρίξουν το δικαίωμα της Ελλάδας στην νόμιμη αυτοάμυνα, να καταστήσουν σαφές στους στρατηγικούς ανταγωνιστές ότι η εργαλειοποιημένη μετανάστευση δεν θα επιτύχει και να διασφαλίσουν ότι η Ελλάδα δεν θα μείνει ποτέ μόνη της να κρατάει τη γραμμή άμυνας για όλη την Ευρώπη.

*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).