Πυρηνική Τουρκία: Ένα Υποθετικό Σενάριο Μετάβασης σε Οπλικά Συστήματα

Η παρακάτω υπόθεση βασίζεται σε πραγματικά και υπαρκτά δεδομένα και συμφωνίες που ήδη εδώ και αρκετά χρόνια η Τουρκία έχει ξεκινήσει να υλοποιεί προς το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας που ευαγγελίζεται δημόσια.

Εδώ όμως έχει σημασία να ληφθεί υπόψη πώς  ο Τ. Ερντογάν έχει φανερώσει την επιθυμία της Τουρκίας για κτήση πυρηνικών όπλων, ενώ έχει ήδη κυκλοφορήσει ως φήμη πώς οι μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ θεωρούν πώς η Τουρκία έχει μια κατεύθυνση όπως αυτή του Ιράν στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Όπως ειπώθηκε, το παρακάτω είναι ένα σενάριο και σίγουρα κάποιες πτυχές του ίσως να μην είναι ολοκληρωμένες ή να θέλουν παραπάνω ανάπτυξη. Ας συγκρατήσει όμως ο αναγνώστης πώς ο βασικός κορμός της πληροφόρησης γύρω από αυτές είναι πραγματικός και τα ονόματα, οι ημερομηνίες και οι τοποθεσίες είναι ακριβή και πραγματικά.

——————————————————————————-

Υπόθεση: Τουρκία, έτος 2030

Γράφει ο Αλέξανδρος Νίκλαν
Σύμβουλος Θεμάτων Ασφαλείας

Μέσα από μια συνεχώς εντεινόμενη στρατηγική ανεξαρτησίας στον τομέα της ενέργειας και της άμυνας, καθώς και στην ολοκλήρωση των τριών πυρηνικών εργοστασίων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας σε Θράκη , Ακουγιού και Σινώπη , η Άγκυρα προχωρά πλέον στη μυστική δοκιμή πρωτότυπων πυρηνικών αρθρωτών αντιδραστήτων μικρής ισχύος, σχεδιασμένων όχι για την ηλεκτροδότηση πόλεων όπως ανακοινώθηκε αρχικά, αλλά για την δυνατότητα χρήσης σε υποβρύχια και ναυτικά σκάφη.

Η Τουρκία επιθυμεί να γίνει πυρηνική δύναμη;

SMR και Τουρκικοί Εξοπλισμοί (υποβρύχια, βαλλιστικοί πύραυλοι, drones, κ.α. )

Η επίσημη τουρκική πυρηνική στρατηγική ενέργειας, όπως καταγράφεται από το 2024, θα στηριχθεί στη μαζική εγκατάσταση μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR) με συνεργασίες από ΗΠΑ (NuScale), Ηνωμένο Βασίλειο (Rolls-Royce), Κίνα (SPIC) και Ρωσία (Rosatom) που δημιουργήθηκαν από το 2019 και ύστερα. Σύμφωνα με δηλώσεις του Υπουργού Ενέργειας Α. Μπαϊρακτάρ τότε, ο στόχος ήταν η ανάπτυξη 5 GW από SMR έως το 2050.

Ωστόσο, η τεχνολογία SMR —ιδίως σε ισχύ κάτω των 450 MW και με μικρό μέγεθος και ανάγκες εγκατάστασης— είναι εγγενώς διπλής χρήσης υπό συγκεκριμένους τεχνικούς όρους. Ορισμένα πρωτότυπα, όπως αυτά του τύπου Rolls-Royce 400 MW, έχουν αναπτυχθεί από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο με σκοπό την χρήση τους ως κινητήρια δύναμη υποβρυχίων. Στο ίδιο πλαίσιο, τουρκικές στρατιωτικές πηγές αναφέρουν ανεπίσημα  ότι προχώρησαν μυστικά στην στρατηγική προοπτική να εφαρμοστούν οι SMR τεχνολογίες σε μελλοντικά τουρκικά πυρηνικά υποβρύχια, ειδικά υπό την καθοδήγηση της εταιρίας Bayraktar που συνδέεται με ανάπτυξη στρατιωτικών όπλων στρατηγικής σημασίας.

Η Τουρκία φαίνεται έτσι πώς θα στραφεί σε μικρές, αρθρωτές μονάδες πυρηνικής ισχύος, που εύκολα μπορούν να αναπτυχθούν σε απομακρυσμένες στρατιωτικές βάσεις ή ακόμη και σε πλοία και υποβρύχια σε άμεσο μελλοντικό χρόνο. Με αυτόν τον τρόπο, η Άγκυρα εξασφαλίζει τη δυνατότητα κρυφής ανάπτυξης πυρηνικών εφαρμογών, που παραμένουν δύσκολα ανιχνεύσιμες από την Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) αφού οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις δεν μπορούν να ελεγχθούν εύκολα από αυτήν.

Με δεμένο τώρα πώς η Τουρκία έχει ήδη υλοποιήσει πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων μικρού βεληνεκούς και έχει προχωρήσει και σε μέσου βεληνεκούς (bora, typhoon, κ.α. ) ενώ ήδη τα ναυπηγίας της διαθέτουν ικανότητα ναυπήγησης υποβρυχίων τύπου 214 προς το παρόν (με το 214Α να φέρεται ως μια πιθανή μετάλλαξη για εγκατάσταση πυρηνικοού αντιδραστήρα), ο βηματισμός προς μια ανάπτυξη πυρηνικής ικανότητας σε οπλισμό γίνεται ακόμα μεγαλύτερος ως πιθανότητα.

Τακτική & Πιθανοί Ελιγμοί Παραπλάνησης της Διεθνούς Επιτροπής και του NPT

Υπάρχει φυσικά το δεδομένο πώς η Τουρκία παραμένει τυπικά συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT), διακηρύσσοντας την ειρηνική χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας. Ωστόσο, το ιστορικό και η γεωπολιτική της θέση δημιουργούν ήδη υπόνοιες ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει διάφορες μεθόδους για να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και μπορεί να εφαρμόσει διάφορες τακτικές για να ξεφεύγει από αυστηρότερες επιθεωρήσεις:

• Δικαιολογία Διπλής Χρήσης: Η ανάπτυξη SMR σε συνεργασία με πολλαπλούς διεθνείς εταίρους προσφέρει στην Τουρκία τη δυνατότητα να δικαιολογεί πολλά τεχνικά έργα ως «πολιτικά», ενώ παράλληλα υλοποιεί στρατιωτικές εφαρμογές. Αυτό θα γίνει με τον κατακερματισμό των αντιδραστήρων σε πολλαπλές μικρές μονάδες, οπότε έτσι θα δυσκολεύεται η συνολική εκτίμηση της ισχύος και του σκοπού τους από την IAEA.
• Εκμετάλλευση «Κενού» στις Επιθεωρήσεις: Η Τουρκία μπορεί να προωθεί την εγκατάσταση μικρών μονάδων εκτός επίσημων πυρηνικών εγκαταστάσεων ή να τις ενσωματώνει σε πολλαπλού χαρακτήρα και διαβάθμισης, στρατιωτικές βάσεις, όπου η πρόσβαση των διεθνών επιθεωρητών είναι περιορισμένη ή υπό αυστηρό έλεγχο. Αυτό μπορεί να δώσει περιθώριο για την αποθήκευση και χρήση εμπλουτισμένου ουρανίου ή πλουτωνίου σε μυστικές τοποθεσίες, τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν και από άλλα κράτη στο παρελθόν (βλ. Ιράν , Β. Κορέα).
• Προηγμένα Πρωτόκολλα Κρυφής Παραγωγής Καυσίμου (εμπλουτισμός): Με πιθανή χρήση τεχνολογιών φυγοκέντρισης που προέρχονται ή έχουν επηρεαστεί από το δίκτυο Khan*, η Τουρκία θα μπορούσε να έχει αναπτύξει ένα κρυφό ή «παγωμένο» πρόγραμμα εμπλουτισμού καυσίμου, που ενεργοποιείται μόνο σε περίοδο κρίσης ή απειλής ήδη απο τις αρχές του 21^ου αιώνα.
• Διπλή Χρήση με Αναφορά σε «Εναλλακτικές Πηγές Ενέργειας»: Μέσω συνεργασιών με τρίτες χώρες (Πακιστάν, Κίνα, Νίγηρα), η Τουρκία έχει τη δυνατότητα να αποκτά καύσιμο, τεχνολογία ή τεχνογνωσία, αποφεύγοντας να καταγράφονται επίσημα ως «στρατιωτικές» προμήθειες. Ταυτόχρονα, η χρήση εμπορικών συμφωνιών και ενεργειακών προγραμμάτων «διπλού σκοπού» επιτρέπει την μεταφορά υλικών που υπό κανονικές συνθήκες θα υπόκειντο σε αυστηρό διεθνή έλεγχο.
• Υπερκορεσμός Πλήθους Αναφορών και Πολιτική Διγλωσσία: Η Άγκυρα συχνά υιοθετεί μια διπλή στάση, δηλώνοντας επίσημα την προσήλωσή της σε διεθνείς κανόνες, ενώ ενισχύει παράλληλα μυστικές στρατιωτικές προετοιμασίες. Η στρατηγική αυτή επιτρέπει να «παγώνει» την προσοχή της διεθνούς κοινότητας, αποφεύγοντας πλήρη αποκαλύψεις. Παράλληλα κάνει χρήση πολλαπλών αναφορών σε ΜΚΔ αλλά και απο επίσημα δίκτυα και πηγές αυτο-αναιρώνοντας και αυτο-ακυρώνοντας δημόσια πληροφορίες σε ελάχιστο χρόνο που οι ίδιες πηγές είχαν αναφέρει ελάχιστο χρόνο πριν.

*Το Δίκτυο Khan και Πιθανή Σκιώδης Υποδομή Εμπλουτισμού Πυρηνικού Καυσίμου

Ο εμπλουτισμός πυρηνικού καυσίμου είναι μια εξαιρετικά δύσκολη και κοστοβόρα διαδικασία ενώ παράλληλα απαιτεί μεγάλη τεχνογνωσία και υλικά που παρακολουθούνται συνεχώς από την ΙΑΕΑ και τα μέλη της. Οι ανάγκες για ενέργεια και ψύξη δεν μπορούν να περάσουν αμελητέες αν και έχει καταγραφεί αρκετές φορές η αδυναμία εντοπισμού μυστικών αντιδραστηρίων στην αντίστοιχη περίπτωση του Ιράν.

Εδώ έχει σημασία πώς η Τουρκία είχε ενεργή συμμετοχή ως κομβικός κρίκος και με μεγάλο ρόλο σε δίκτυο λαθρεμπορίου τέτοιων υλικών στο δίκτυο “Khan”. Ο ίδιος παράγοντας που έδωσε το όνομα του να θυμίσουμε εδώ πώς έχει το παρατσούκλι «πατέρας της Πακιστανικής ατομικής βόμβας».

Το παρελθόν της Τουρκίας ως κόμβου διακίνησης τέτοιας τεχνολογίας διπλής χρήσης μέσα από το δίκτυο Abdul Qadeer Khan αφήνει υποψίες για ύπαρξη κρυφών αποθεμάτων, εξαρτημάτων και τεχνογνωσίας εμπλουτισμού καθώς πολλά από αυτά δεν βρέθηκαν ποτέ. Αναφερόμαστε στην αποστολή φυγοκεντρητών στην Λιβύη που δεν βρέθηκαν ποτέ. Φυγοκεντρητές όπως αυτοί ή μηχανήματα που ποτέ δεν κατασχέθηκαν ή καταστράφηκαν πλήρως, θα μπορούσαν να έχουν αναπτυχθεί και να λειτουργούν σε απομονωμένες εγκαταστάσεις ή να είναι ανενεργά μέχρι την κατάλληλη στιγμή. Ας μην ξεχνάμε πώς η Ανατολία είναι εκτός ελέγχου διεθνών θεσμών αν κρίνουμε από δημόσιες διαδικασίες στο παρελθόν ( βλ. εκλογές στην Τουρκία) όπου ο έλεγχος ήταν ελάχιστος. Σε μια κρυφή εγκατάσταση θα είναι ακόμα πιο δύσκολο κάτι τέτοιο.

Σε ένα σενάριο όπου οδηγεί στην περίπτωση ρήξης με το ΝΑΤΟ ή σε μια μεγάλη γεωπολιτική κρίση (λ.χ. λόγω σχέσεων με Ρωσία) , η Τουρκία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει αυτές τις υποδομές αν υπάρχουν, παράγωντας εμπλουτισμένο καύσιμο για στρατιωτική χρήση με σχετικά μικρό χρόνο προειδοποίησης.

Συμμαχίες και Γεωπολιτική Αξιοποίηση από Τουρκία

Η στενή συνεργασία με χώρες εκτός ΝΑΤΟ που διαθέτουν πυρηνικές τεχνολογίες και θεωρούν εαυτόν εκτός ΝΡΤ ( Β. Κορέα, Πακιστάν) ή με πιο χαλαρή προσέγγιση ( Κίνα, Ρωσία) και η συμμαχία με χώρες με κοιτάσματα ουρανίου (Νίγηρας) ενισχύουν την τουρκική στρατηγική πυρηνικής αυτονομίας. Ταυτόχρονα, μέσω της αμυντικής βιομηχανίας της καθώς και άλλων «ιδιωτικών» εταιριών ασφαλείας (βλ. SADAT), η Τουρκία μπορεί να αναπτύσσει μυστικά δίκτυα διακίνησης τεχνολογίας διπλής χρήσης, δυσχεραίνοντας τον έλεγχο από διεθνείς φορείς.

Η γεωπολιτική θέση της Τουρκίας, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ρητορική ανεξαρτησίας και αμφισβήτησης της δυτικής επιρροής, καθιστούν το σενάριο μιας αθόρυβης μετάβασης σε πυρηνικά όπλα όχι απίθανο, ειδικά αν τα διεθνή όργανα δεν καταφέρουν να εφαρμόσουν πιο αποτελεσματική και αδιάβλητη επιτήρηση.

Son teknolojiye sahip ürünlerin görücüye çıktığı IDEF 2025’e 103 ülke ve uluslararası kuruluştan 231 heyet iştirak etti.

Fuarda toplam 270 imza töreni düzenlenmiş, bu imzaların %65’i ihracat odaklı olmuştur. İmzalanan sözleşmelerin ticari hacmi 9 milyar doları aşmıştır. pic.twitter.com/92MuPyCvBo

— Recep Tayyip Erdoğan (@RTErdogan) July 28, 2025

Ελλάδα: Αντιμετώπιση Πυρηνικής Τουρκίας

Η Ελλάδα απέναντι σε μια πυρηνική Τουρκία θα βρισκόταν σε ασύμμετρα μειονεκτική θέση όπως είναι κατανοητό. Εξού και μια προσέγγιση τεσσάρων σημείων όπως οι από κάτω ενδεχομένως να λειτουργούσαν ως αντίμετρα ισοστάθμισης ισχύος. Φυσικά αυτό θα απαιτούσε και πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις κάποιου κόστους.

1. Ενίσχυση πυρηνικής αποτροπής μέσω συμμαχιών

Η Ελλάδα, ως μη πυρηνικό κράτος και μέλος του ΝΑΤΟ, θα χρειαστεί να εστιάσει στην ενίσχυση της εκτεταμένης αποτροπής (extended deterrence) μέσω ισχυρών στρατηγικών συμμαχιών. Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα θα πρέπει να προσπαθήσει να διασφαλίσει τη σαφή και δημόσια δέσμευση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία ότι οποιαδήποτε πυρηνική απειλή ή χρήση από τρίτο κράτος —όπως μια πυρηνική Τουρκία— θα αντιμετωπιστεί ως απειλή προς όλη τη συμμαχία. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει την ενίσχυση διμερών συμφωνιών ασφαλείας, την ενσωμάτωση της Ελλάδας σε συγκεκριμένα πυρηνικά δόγματα (π.χ. NATO Nuclear Sharing ή μια Γαλλική nuclear umbrella που συζητιέται και έντονα σήμερα) και ενδεχομένως την προσωρινή φιλοξενία πυρηνικών όπλων ή πυραυλικών συστημάτων μεγάλης εμβέλειας σε ελληνικό έδαφος (ίσως των κεφαλών του Ιντσιρλίκ; ), κάτι που θα είχε τεράστιες πολιτικές προεκτάσεις. Παράλληλα, η συμμετοχή της Ελλάδας σε κοινές ασκήσεις πυρηνικής αποτροπής θα ενίσχυε τη στρατηγική αξιοπιστία αυτής της προστασίας και θα απέτρεπε ενδεχόμενη τουρκική επιθετικότητα υπό την κάλυψη ενός πυρηνικού πλεονεκτήματος.

2. Επενδύσεις σε στρατιωτική τεχνολογική υπεροχή

Η απουσία πυρηνικών όπλων δεν σημαίνει απαραίτητα στρατιωτική αδυναμία, εφόσον υπάρξει επένδυση σε προηγμένα, ασύμμετρα και τεχνολογικά εξελιγμένα συστήματα. Η Ελλάδα θα μπορούσε να ακολουθήσει στρατηγικές τεχνολογικής υπεροχής, εστιάζοντας σε εξαιρετικά ακριβή συμβατικά πλήγματα (π.χ. hypersonic ή stealth πυραύλους), υπερσύγχρονα αντιαεροπορικά/αντιβαλλιστικά συστήματα (π.χ. THAAD, Iron Dome+), υποβρύχιες πλατφόρμες μη επανδρωμένων οχημάτων (UΑVs) και τεχνολογίες ηλεκτρομαγνητικής άμυνας ή κυβερνοπολεμικού δυναμικού. Η στόχευση ισορροπίας εκεί προφανώς δεν είναι η δημιουργίας μιας «κατάστασης ισοδυναμίας» αλλά η δημιουργία τεχνολογικής αποτροπής υψηλού κόστους για οποιονδήποτε αντίπαλο επιχειρήσει αιφνιδιαστική στρατιωτική δράση υπό την ομπρέλα της πυρηνικής απειλής. Η τεχνολογική αντιστάθμιση σε πυρηνικά οπλοστάσια μέσω καινοτόμων στρατιωτικών συστημάτων για παράδειγμα, έχει ήδη αποδειχθεί στρατηγικά λειτουργική από κράτη όπως το Ισραήλ, η Νότια Κορέα ή η Ιαπωνία.

3. Στρατηγική τακτική για διεθνή κινητοποίηση εναντίον παραβίασης του NPT

Η Ελλάδα, αξιοποιώντας την ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική της συμμετοχή ως μέλος συμφωνιών, θα πρέπει να ηγηθεί μιας διεθνούς πολιτικής εκστρατείας για την αποτροπή της διάβρωσης της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (NPT) στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό σημαίνει διπλωματική κινητοποίηση σε φόρα όπως ο ΟΗΕ, η IAEA, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το ΝΑΤΟ, για να ζητηθεί ενισχυμένη διαφάνεια και ανεξάρτητες επιθεωρήσεις σε τουρκικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Εφόσον προκύψουν ενδείξεις στρατιωτικοποίησης του τουρκικού προγράμματος, η Ελλάδα θα μπορούσε να πιέσει για κυρώσεις, πάγωμα τεχνολογικής συνεργασίας και αποκλεισμό της Άγκυρας από ευρωπαϊκά ή διεθνή ενεργειακά έργα και φυσικά κυρώσεις οικονομικής φύσης που θα αποδυναμώναν και την οικονομία της Τουρκίας. Παράλληλα, μπορεί να επιδιώξει τη δημιουργία ενός νομικού και πολιτικού μηχανισμού ελέγχου μη πυρηνικών κρατών της περιοχής (π.χ. πρόταση για «ζώνη μη διάδοσης» στην Ανατολική Μεσόγειο). Μια τέτοια πρωτοβουλία θα ενίσχυε όχι μόνο την ασφάλεια της Ελλάδας, αλλά και τη διεθνή της εικόνα ως πυλώνα σταθερότητας και υπεύθυνης διπλωματικής ισχύος.

4. Δημιουργία πλάνου εθνικής επιβίωσης και ανθεκτικότητας

Η παρουσία πυρηνικών όπλων στην ευρύτερη περιοχή θα υποχρεώνει την Ελλάδα να εκπονήσει ένα ολοκληρωμένο πλάνο εθνικής επιβίωσης και ανθεκτικότητας σε ενδεχόμενη κρίση στρατηγικού εκβιασμού ή πυρηνικής απειλής από την Τουρκία. Αυτό περιλαμβάνει την αναβάθμιση του Εθνικού Συστήματος Πολιτικής Προστασίας για απειλές στρατηγικής κλίμακας, την ενίσχυση των μηχανισμών πρώιμης προειδοποίησης (early warning systems), την κατασκευή προστατευμένων υποδομών διοίκησης-ελέγχου και καταφυγίων κρίσιμης σημασίας, αλλά και την εκπαίδευση ειδικών μονάδων (στρατιωτικών και πολιτικών) σε πρωτόκολλα CBRN (Chemical, Biological, Radiological, Nuclear). Επίσης, η δημόσια ενημέρωση και η διαμόρφωση ενός εθνικού δόγματος «πυρηνικής ανθεκτικότητας» θα είναι εξίσου κρίσιμα για την αποφυγή κοινωνικού πανικού και την ενίσχυση της εσωτερικής συνοχής. Το στοιχείο της εσωτερικής προετοιμασίας είναι συχνά παραμελημένο, αλλά αποτελεί θεμέλιο της αποτροπής, αφού ελαχιστοποιεί τα κίνητρα του επιτιθέμενου να χρησιμοποιήσει την απειλή ως εργαλείο πολιτικού εκβιασμού. Εδώ το παράδειγμα της Φινλανδίας και της Σουηδίας με την έκδοση ειδικού φυλλαδίου πολιτικής προστασίας έναντι εχθρικής επίθεσης από την Ρωσίας, είναι ένα καλό δείγμα πράξης.

Τουρκία: Πρώτο βήμα ενέργεια, δεύτερο οι εξοπλισμοί

==============================================================

## Πηγές & Αναφορές (Πραγματικά δεδομένα)

1. Τον Μάρτιο του 2019 ολοκληρώθηκε η θεμελίωση της μονάδας Akkuyu 1 με αντιδραστήρα VVER-1200 από τη Rosatom στη Μερσίνα.
2. Μεταξύ Ιουνίου 2020 και Ιουλίου 2022 ξεκίνησαν τα έργα για τις μονάδες Akkuyu 2, 3 και 4, ενισχύοντας το στρατηγικό πυρηνικό πρόγραμμα ενέργειας της Τουρκίας.
3. Από τον Ιούλιο 2023 έως το 2025 παρατηρούνται καθυστερήσεις λόγω γερμανικών περιορισμών εξαγωγής, με την Κίνα να αντικαθιστά βασικούς προμηθευτές.
4. Η πρώτη μονάδα του Akkuyu αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2025 και η πλήρης μονάδα θα καλύπτει το 10% της τουρκικής ηλεκτροπαραγωγής.
5. Τον Μάρτιο 2024, ο Υπουργός Ενέργειας Bayraktar δήλωσε πως έως το 2050 η Τουρκία θα διαθέτει 20 GW πυρηνικής ισχύος, εκ των οποίων 5 GW θα προέλθουν από SMRs.
6. Από Μάιο έως Ιούλιο 2024 υπήρξαν επίσημες προσεγγίσεις ΗΠΑ, Κίνας και άλλων κρατών για ανάπτυξη SMRs στην Τουρκία.
7. Τον Οκτώβριο 2024 υπογράφηκε Μνημόνιο Συνεργασίας με τη Rolls–Royce για μονάδες SMR 400–450 MW.
8. Τον Ιούλιο 2025, ο Justin Friedman (ΗΠΑ) επιβεβαίωσε πως EXIM/DFC είναι έτοιμες να χρηματοδοτήσουν τουρκικά πυρηνικά έργα.
9. Τον Ιούλιο 2024, η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία προθέσεων με τον Νίγηρα για πρόσβαση σε στρατηγικά κοιτάσματα ουρανίου.
10. Ο Abdul Qadeer Khan ηγήθηκε του μεγαλύτερου γνωστού δικτύου πυρηνικής διάδοσης· η Τουρκία φέρεται να αποτέλεσε κόμβο συναρμολόγησης και διαμετακόμισης φυγοκεντρητών με εδρα αποστολής το Dubai.
11. Απόρρητες εκθέσεις υποδεικνύουν ότι η Τουρκία παρείχε εξαρτήματα στο Πακιστάν, κάτι που αποκαλύφθηκε μέσω γερμανικής προειδοποίησης ήδη από το 1981 (δίκτυο Khan).
12. Στρατηγική συνεργασία Τουρκίας–Πακιστάν από το 2020 και μετά ενίσχυσε τη διακίνηση τεχνογνωσίας σε τεχνολογίες διπλής χρήσης.
13. Σίβας (Sivas) στις 4 Σεπτεμβρίου 2019 Τ. Ερντογάν:«Κάποιες χώρες έχουν πυραύλους με πυρηνικές κεφαλές, όχι έναν-δυο. Και όμως μας λένε ότι δεν μπορούμε να έχουμε εμείς. Αυτό, δεν μπορώ να το δεχτώ.»
14. Ιούνιος 2025, ο Ερντογάν ανακοίνωσε επίσπευση παραγωγής μεσαίου- και μεγάλης εμβέλειας βαλλιστικών πυραύλων, στο πλαίσιο ενίσχυσης της αποτροπής λόγω της κλιμακούμενης κρίσης Ισραήλ–Ιράν
15. Τον Νοέμβριο 2024, η Σουηδική Υπηρεσία Πολιτικής Ασφάλειας (MSB) ξεκίνησε τη διανομή περίπου 5,2 εκατομμυρίων εκτυπωμένων εκδόσεων του 32σέλιδου φυλλαδίου «If Crisis or War Comes»
16. η Φινλανδία παρουσίασε τον Νοέμβριο 2024 ένα ψηφιακό οδηγό με τίτλο «Preparing for Incidents and Crises», διαθέσιμο στην επίσημη ιστοσελίδα της κυβέρνησης

======================================================================

Αλέξανδρος Νίκλαν
Σύμβουλος Θεμάτων Ασφαλείας

Βιογραφικό

Ο Αλέξανδρος Νίκλαν είναι σύμβουλος θεμάτων ασφαλείας με πολυετή εμπειρία στον χώρο της ασφάλειας και ανάλυσης πληροφορίας. Έχει εξειδίκευση και πιστοποιήσεις στον χώρο ασφαλείας . Έχει εκπαίδευση στο θέμα της τρομοκρατίας μέσω προγραμμάτων του Maryland (START) University, USA και του Leiden University, Holland σε θέματα ανάλυσης συγκρούσεων και διεθνούς ασφαλείας καθώς και αντίστοιχη εκπαίδευση στο Tel Aviv University για θέματα ιστορίας της Μέσης Ανατολής. Γνωρίζει Αγγλικά και εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα επιχειρήσεων ως ιδιοκτήτης του IISCA security group. Έχει πλήθος δημοσιεύσεων σε θέματα εσωτερικής και διεθνούς ασφαλείας σε ξένο και Ελληνικό Τύπο.Eίναι συγγραφέας τριών εγχειριδίων φυσικής και ψηφιακής ασφάλειας για αντιμετώπιση τρομοκρατικής επίθεσης, για αυτοάμυνα και για ασφαλή χρήση των κινητών, τα οποία κυκλοφορούν σε μορφή ebook.