Η συνάντηση στον Λευκό Οίκο που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον πόλεμο

Γράφει ο Δημήτριος Τσαϊλάς*

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αλάσκα το Δεκαπενταύγουστο, χαρακτήρισε τη σύνοδο κορυφής «παραγωγική». Ωστόσο, δεν ανακοινώθηκε καμία εκεχειρία, δεν σημειώθηκε καμία συγκεκριμένη πρόοδος. Αυτό που προσέφερε ο Τραμπ ήταν μια αλλαγή στον τόνο: ξεχάστε τις προσωρινές παύσεις, τώρα κοιτάμε για μια «ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία».

Τη Δευτέρα, καθώς ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα μπει στο Οβάλ Γραφείο, αυτή η φράση θα δοκιμαστεί. Δεν πρόκειται απλώς για άλλη μια φωτογράφιση στον Λευκό Οίκο. Είναι μια στιγμή αλήθειας: για την επιβίωση της Ουκρανίας, για την αξιοπιστία των ΗΠΑ και για την εύθραυστη ενότητα της Δύσης.

Μια σύγκρουση ημερήσιων διατάξεων

Ο Τραμπ βλέπει τον εαυτό του ως τον απόλυτο υπεύθυνο για τη σύναψη συμφωνιών. Η εξασφάλιση της «μεγάλης ειρηνευτικής συμφωνίας» θα ήταν μια καθοριστική στιγμή για την κληρονομιά του. Αλλά ο Ζελένσκι ηγείται ενός έθνους υπό πίεση. Για αυτόν, η ειρήνη χωρίς εκεχειρία ισοδυναμεί με παράδοση.

Αυτή η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη τη Δευτέρα. Ο Τραμπ θα πιέσει για μια δυναμική λύση. Ο Ζελένσκι θα επιμείνει στην ασφάλεια. Εάν κανένας από τους δύο δεν λυγίσει, το χάσμα θα είναι προφανές και ο κόσμος θα παρακολουθεί τις ρωγμές.

Η Ευρώπη κρατάει την ανάσα της

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι ηγέτες παίζουν ανάλογα με τις απαντήσεις τους, σε τρία σενάρια.

Ενότητα και ένας οδικός χάρτης: Εάν ο Τραμπ και ο Ζελένσκι αναδυθούν δίπλα-δίπλα, η Ευρώπη θα συσπειρωθεί. Ο Μακρόν μπορεί να ταχθεί υπέρ της διοργάνωσης συνομιλιών, ο Σολτς θα υπερασπιστεί την βοήθεια, ο Σουνάκ θα διπλασιάσει τον στρατιωτικό ρόλο του ΝΑΤΟ.
Συμφωνία για διαφωνία: Εάν συγκαλύψουν τις διαφορές τους, η Ευρώπη θα κάνει ανακοπή. Το Παρίσι μπορεί να προτείνει παράλληλες πρωτοβουλίες, το Βερολίνο θα τονίσει τις κόκκινες γραμμές, οι Βρυξέλλες θα αυξήσουν την βοήθεια προς το Κίεβο για να σηματοδοτήσουν την αποφασιστικότητά τους.
Δημόσια ρήξη: Εάν η συνάντηση καταρρεύσει, η Ευρώπη θα αναστατωθεί. Ο Μακρόν θα μπορούσε να συγκαλέσει έκτακτη σύνοδο κορυφής της ΕΕ, ο Σολτς μπορεί να πιέσει για ένα πλαίσιο ηπειρωτικής άμυνας, ο Σούνακ μπορεί να προσκαλέσει τον Ζελένσκι στο Λονδίνο σε ένδειξη αλληλεγγύης.

Όπως το έθεσε ευθέως ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης: «Εάν η Ουάσιγκτον ταλαντεύεται, η Ευρώπη πρέπει να κάνει ένα βήμα μπροστά, αλλιώς θα δει την Ουκρανία να καταρρέει». Προσωπικά εκτιμώ ότι εάν ο Τραμπ και ο Ζελένσκι συγκρουστούν, αυτό δεν θα κλονίσει μόνο το Κίεβο. Θα μπορούσε να διασπάσει το ΝΑΤΟ, να ενδυναμώσει τη Μόσχα και να επανασχεδιάσει τον χάρτη ασφαλείας της Ευρώπης.

Η απάντηση του Πούτιν στα ανωτέρω σενάρια

Για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, η συνάντηση Τραμπ-Ζελένσκι δεν είναι ένα δευτερεύον σόου. Είναι το ίδιο το σόου.

Αν ο Τραμπ και ο Ζελένσκι παραμείνουν ενωμένοι, ο Πούτιν θα περιμένει.
Αν αποκλίνουν, θα πιέσει πιο σκληρά στο Ντόνετσκ, ποντάροντας σε διευρυνόμενες ρωγμές.
Αν συγκρουστούν δημόσια, θα πανηγυρίσει ανοιχτά, απεικονίζοντας τη Δύση ως διχασμένη, ενώ οι στρατηγοί του πιέζουν στο πεδίο της μάχης.

Η στρατηγική του Πούτιν είναι βάναυσα απλή: η διαίρεση είναι νίκη, η ενότητα είναι καθυστέρηση.

Τα διακυβεύματα για την Ουάσινγκτον

Η συνάντηση της Δευτέρας αποτελεί μια δοκιμασία για το αν η Αμερική εξακολουθεί να προτίθεται να ηγηθεί ή αν προετοιμάζεται να παραδώσει την ευθύνη στην Ευρώπη. Η ενότητα θα ηρεμούσε το Κίεβο και τις Βρυξέλλες. Η ασάφεια θα προκαλούσε ρωσικό τυχοδιωκτισμό. Η διχόνοια θα μπορούσε να είναι καταστροφική.

Το ένστικτο του Τραμπ είναι να κλείσει γρήγορα μια συμφωνία. Αλλά όπως θα του υπενθυμίσει ο Ζελένσκι, η ειρήνη δεν μπορεί να επισπευσθεί με τον εξαναγκασμό ενός πολιορκημένου συμμάχου. Μια πρόωρη διευθέτηση δεν θα ήταν καθόλου ειρήνη, θα ήταν η νίκη του Πούτιν τυλιγμένη σε διπλωματική κορδέλα.

Μια καθοριστική στιγμή

Όταν ο Ζελένσκι εισέλθει στο Οβάλ Γραφείο, θα φέρει μαζί του τις ελπίδες μιας χώρας που εξακολουθεί να αγωνίζεται για την επιβίωσή της. Ο Τραμπ θα φέρει την υπόσχεση και τον κίνδυνο της αμερικανικής ισχύος.

Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούν να σφίξουν τα χέρια μπροστά στις κάμερες. Το ερώτημα είναι αν μπορούν να σταθούν ουσιαστικά ενωμένοι. Γιατί αν δεν μπορούν, ο Πούτιν δεν θα χρειαστεί να κερδίσει στο πεδίο της μάχης. Θα έχει ήδη κερδίσει στην Ουάσιγκτον.

Συμπεράσματα

Ειρήνη χωρίς κατάπαυση του πυρός ισοδυναμεί με παράδοση και ο Ζελένσκι το γνωρίζει αυτό.
Η διαίρεση είναι νίκη, η ενότητα είναι καθυστέρηση. Αυτό είναι το εγχειρίδιο του Πούτιν και η συνάντηση του Λευκού Οίκου τη Δευτέρα θα του δείξει προς τα πού οδεύει η Δύση.
Εάν η Ουάσινγκτον ταλαντεύεται, η Ευρώπη πρέπει να κάνει ένα βήμα μπροστά, ή να δει την Ουκρανία να καταρρέει.

*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).