Ηνωμένο Βασίλειο: Ώρα Μηδέν (Μεταναστευτικό)

Γράφει ο Αλέξανδρος Νίκλαν
Σύμβουλος Θεμάτων Ασφαλείας

Η κατάσταση στη Βρετανία όσον αφορά τις πολιτικές μετανάστευσης και τις αντιδράσεις του κοινού είναι ιδιαίτερα τεταμένη. Παρά τις αυξανόμενες εντάσεις σε ορισμένες περιοχές, είναι ακόμα δύσκολο βέβαια να προβλέψει κάποιος αν το ΗΒ θα βρεθεί πραγματικά στο χείλος μιας εσωτερικής εξέγερσης. Παρόλα αυτά, οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν πως οι πολιτικές των Εργατικών γύρω από το φαινόμενο της μετανάστευσης αποτελούν ένα από τα κύρια αίτια πρόκλησης κοινού αισθήματος και η Βρετανική κοινωνία βρίσκεται σε κατάσταση πόλωσης και αυξανόμενης έντασης.

Τα τελευταία χρόνια, οι βρετανικές κυβερνήσεις, τυπικά, είχαν εφαρμόσει αυστηρότερες πολιτικές μετανάστευσης, ιδιαίτερα για την αντιμετώπιση των αυξημένων ροών αιτούντων άσυλο που έφταναν μέσω της Μάγχης. Αυτές οι πολιτικές έχουν προκαλέσει μεγάλες συζητήσεις και διαμάχες, κυρίως γύρω από την αποτελεσματικότητα αλλά και τη ηθική αυτών των μέτρων. Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σχέδια για παράδειγμα ήταν το «Σχέδιο για την Παράνομη Μετανάστευση», το οποίο στοχεύει στην αποτροπή των αιτούντων άσυλο, καθιστώντας δύσκολη την παραμονή τους στη χώρα και την πρόσβασή τους σε κοινωνικά ωφελήματα. Αυτή η προσέγγιση είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φιλανθρωπικές οργανώσεις και τμήματα του κοινού που υποστηρίζουν ότι οι πολιτικές αυτές είναι επιβλαβείς και αδικαιολόγητες.

Παρά τις αντιδράσεις, ο νόμος σύνεχισε να ισχύει με τις Αρχές να προβάλλουν το επιχείρημα ότι είναι απαραίτητες για την προστασία των δημόσιων υπηρεσιών και τη μείωση της παράνομης μετανάστευσης. Αυτό οδήγησε τότε σε διαδηλώσεις και συγκεντρώσεις, αν και οι περισσότερες ήταν ειρηνικές. Οι οργανώσεις υπέρ των δικαιωμάτων των μεταναστών επίσης είχαν κάνει συγκεντρώσεις to 2023, καταγγέλλοντας τη μεταχείριση των αιτούντων άσυλο και την πολιτική του «Σχεδίου Ρουάντα», σύμφωνα με την οποία οι αιτούντες άσυλο θα αποστέλλονται στη Ρουάντα για να εξετάζονται οι υποθέσεις τους εκεί.

Όλα αυτά όμως άλλαξαν με την αλλαγή της κυβέρνησης στο ΗΒ και την ανάληψη της εξουσίας από το κόμμα των Εργατικών.

Καταργήθηκαν αρκετοί νόμοι γύρω από τον αυστηρό έλεγχο της παράνομης μετανάστευσης ενώ παράλληλα ενισχύθηκαν νομοθεσίες που δίνουν δικαίωμα ακόμα και ατέρμονης παραμονής σε άτομα που εισβάλλουν παράνομα στην χώρα, ενώ παράλληλα τους διατίθονται πλέον ακόμα και χώροι παραμονής σε ξενοδοχεία που φρουρούνται απο ειδικές ομάδες ασφαλείας.

Είναι σημαντικό εδώ να ειπωθεί πώς γύρω από αυτά ιδιότυπα “γκέτο” ήδη σημειώνεται ραγδαία αύξηση εγκληματικότητας ενώ ταυτόχρονα νέες διαδικασίες έχουν ουσιαστικά απαγορεύσει τις επεμβάσεις της αστυνομίας που περιορίζεται σε απλές προσαγωγές και συστάσεις. Η νομοθεσία παραμένει ίδια προφανώς αλλά η διαδικασία περιορίζει τον τρόπο και την χρήση βίας έναντι κακοποιών. (σ.σ. μια συνθήκη που βιώσαμε δυστυχώς και στην χώρα μας κάποια χρόνια).

Όλο αυτό φυσικά έχει αυξήσει σε αριθμό και συμμετοχές στις πληθυσμιακές ομάδες που υποστηρίζουν αυστηρότερες πολιτικές μετανάστευσης που θα μειώσουν την πίεση στους δημόσιους πόρους, τα κοινωνικά ωφελήματα και τις θέσεις εργασίας, με δεδομένες τις αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις.

Η κατάσταση το τελευταίο διάστημα όμως έχει ενταθεί ακόμα περισσότερο από την άνοδο διαμαρτυριών στο σύνολο της Βρετανικής κοινωνίαςπου εκφράζουν τον φόβο ότι οι μετανάστες αποτελούν κίνδυνο για τη κοινωνία και την οικονομία της χώρας, γεγονός που εντείνει τις κοινωνικές εντάσεις. Αυτό έχει οδηγήσει σε συγκρούσεις κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων και έχει δημιουργήσει ένα κλίμα κοινωνικής πόλωσης, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει εκτραχυνθεί σε μία πλήρη κοινωνική αναταραχή.

Αυτό ίσως να αλλάξει η εκδήλωση η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 13 Σεπτεμβρίου σε όλη τη Βρετανία. Παρά την περιορισμένη κάλυψη από τα κυριότερα μέσα ενημέρωσης, η κινητοποίηση αυτή αναμένεται να προσελκύσει χιλιάδες διαδηλωτές, οι οποίοι θα συγκεντρωθούν για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στις πολιτικές μετανάστευσης της κυβέρνησης των Εργατικών. Η εκδήλωση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί σε πολλές πόλεις, προκειμένου να ενισχυθεί η φωνή των αντιφρονούντων και να υπογραμμιστεί η ανάγκη για αλλαγή διαχείρισης από την κυβέρνηση που πλέον θεωρείται «Τυρρανική & Εχθρική» προς τους Βρετανούς. Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι αυτό το γεγονός σύν η συνεχόμενη ενέργεια του “Raise the Colours“ θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο καμπής στις διαμαρτυρίες κατά των κυβερνητικών πολιτικών, φέρνοντας πιο κοντά κοινωνικές ομάδες που αισθάνονται ότι η Βρετανία έχει χάσει την συνοχή και την δυναμική της.

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό επίσης είναι πώς στην ενέργεια Raise the Colours, αν και αρκετοί έσπευσαν να την χαρακτηρίσουν ως ρατσιστική (κυρίως μέλη της κυβέρνησης και ΜΚΟ), στα ΜΚΔ και σε διάφορες εκδηλώσεις παρεβρέθηκαν οικογένειες με παιδιά, ενώ παράλληλα υπήρξαν μέλη από τις κοινότητες των Σιχ, άνθρωποι μουσουλμανικής πίστης και αλλοδαπής καταγωγής που βρίσκονται νόμιμα στο ΗΒ για πολλά χρόνια. Μια εικόνα που γρήγορα διέψευσε αυτούς τους ισχυρισμούς.

Θα ήταν λάθος βέβαια να μην αναφερθούν και τα άλλα σοβαρά αίτια που οδηγούν αυτή την αντίδραση.

Για παράδειγμα η γενικότερη οικονομική κατάσταση στην Βρετανία, με την αύξηση του κόστους διαβίωσης, τον πληθωρισμό και τις ελλείψεις σε βασικές ανάγκες όπως η στέγαση, ενώ αυξάνει και το ποσοστό ανεργίας. Μεγάλο ποσοστό κατοίκων υποστηρίζουν εδώ ότι οι μετανάστες επιβαρύνουν τα ήδη πιεσμένα κοινωνικά και οικονομικά συστήματα, ενώ άλλοι τονίζουν  πως ο ισχυρισμός ότι καλύπτουν την ανάγκη για εργατικό δυναμικό σε τομείς όπως η υγειονομική περίθαλψη και η γεωργία, έχει αποδειχτεί πώς δεν ισχύει.  Σε αυτά πρέπει να προστεθεί και το αυξανόμενο κύμμα βίας και εγκλημάτων (ειδικά τα εγκλήματα με χρήση μαχαιριών) που στατιστικά φαίνεται να οδηγούνται από αλλοδαπά στοιχεία. Ο συνδυασμός αυτών των παραμέτρων δημιουργεί ένα επικίνδυνο μείγμα, το οποίο μπορεί να πυροδοτήσει περαιτέρω κοινωνικές εντάσεις ή ακόμη και αύξηση των επεισόδιων βίας.

Η κυβέρνηση της Βρετανίας, από την πλευρά της, έχει υπερασπιστεί τις πολιτικές της, τονίζοντας ότι είναι αναγκαίες για τη διατήρηση της τάξης και της ασφάλειας και συμμόρφωσης προς τον ανθρωπιστικό χαρακτήρα που πρέπει να έχει το κράτος. Η κυβέρνηση δεν έχει δώσει ενδείξεις ότι σκοπεύει να προχωρήσει σε μια καθολική καταστολή των διαδηλώσεων ή της κοινωνικής δυσαρέσκειας, αλλά είναι σαφές ότι δεν προτίθεται να υποχωρήσει όσον αφορά τη συγκεκριμένη πολιτική. Η συνέχιση αυτών των μέτρων όμως ενδέχεται να εντείνει τις αντιπαραθέσεις και να προκαλέσει κοινωνική πόλωση, με δεδομένο ότι τα πολιτικά και κοινωνικά συμφέροντα των πολιτών εμφανίζονται σε πολλές περιπτώσεις αντικρουόμενα.

Η αυξανόμενη ένταση φαίνεται να οδηγεί σε μια εκρηκτική κατάσταση στη Βρετανία που ίσως καταλήξει σε μια πλήρη κοινωνική κρίση. Η αυξανόμενη εγκληματικότητα (με κύριους υπεύθυνους μετανάστες ή πολιτογραφημένους Βρεττανούς αλλοδαπής καταγωγής), η υποβάθμιση της οικονομίας καθώς και οι πολιτικές μετανάστευσης παραμένουν αμφιλεγόμενα θέματα. Παράλληλα η διάχυτη δυσαρέσκεια και η κοινωνική πόλωση δημιουργούν ένα κλίμα έντασης που, αν οι Εργατικοί δεν το διαχειριστούν σωστά, μπορεί να κλιμακωθεί. Το γεγονός ότι υπάρχουν οργανωμένες φωνές από όλες τις πλευρές του πολιτικού φάσματος υποδεικνύει ότι η Βρετανία βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή όσον αφορά τη μετανάστευση και την κοινωνική συνοχή.

Η συνέχεια αυτών των εξελίξεων θα εξαρτηθεί από την πολιτική αντίδραση, την κοινωνική δυναμική και τη διάθεση της κοινής γνώμης. Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική του θέματος της μετανάστευσης παραμένει και συνεχίζει να προκαλεί αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις στην κοινωνία της Βρετανίας.

Συμπληρώνοντας την εικόνα του Βρετανικού προβλήματος , είναι αδύνατον να μην μπεί κάποιος στον πειρασμό να σκεφτεί και να υποθέσει τι μπορεί να σημαίνει και για την υπόλοιπη Ευρώπη μια κατάληξη σε ρήξη εκεί. Πώς δηλαδή μπορεί να οδηγήσει σε εξελίξεις μέσα από ένα φαινόμενο ντόμινο μια εικόνα «εσωτερικής σταυροφορίας» στο ΗΒ.