Αμοιβαίο Αμυντικό Σύμφωνο για Σαουδική Αραβία και Πακιστάν- Πώς συνδέεται το Ιράν

Η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, το οποίο διαθέτει πυρηνικά όπλα, υπέγραψαν επίσημο σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας, όπως μετέδωσε την Τετάρτη η κρατική τηλεόραση του Πακιστάν, σε μια κίνηση που ενισχύει σημαντικά μια  συνεργασία δεκαετιών στον τομέα της ασφάλειας.

«Αυτή η συμφωνία, η οποία αντικατοπτρίζει την κοινή δέσμευση και των δύο εθνών να ενισχύσουν την ασφάλειά τους και να επιτύχουν ασφάλεια και ειρήνη στην περιοχή και τον κόσμο, στοχεύει στην ανάπτυξη πτυχών της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών και στην ενίσχυση της κοινής αποτροπής έναντι οποιασδήποτε επιθετικότητας. Η συμφωνία ορίζει ότι οποιαδήποτε επιθετικότητα εναντίον οποιασδήποτε χώρας θα θεωρείται επιθετικότητα εναντίον και των δύο», ανέφερε ανακοίνωση του γραφείου του πρωθυπουργού του Πακιστάν.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως η  συμφωνία  ήρθε μετά την επίθεση του Ισραήλ στο Κατάρ την περασμένη εβδομάδα.

Το βασίλειο έχει από καιρό στενούς οικονομικούς, θρησκευτικούς και δεσμούς ασφαλείας με το Πακιστάν, συμπεριλαμβανομένης, σύμφωνα με πληροφορίες, της παροχής χρηματοδότησης για το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων του Ισλαμαμπάντ καθώς αυτό εξελισσόταν. Αναλυτές – και Πακιστανοί διπλωμάτες – έχουν υπονοήσει όλα αυτά τα χρόνια ότι η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στην πυρηνική ομπρέλα του Ισλαμαμπάντ, ιδίως καθώς έχουν αυξηθεί οι εντάσεις σχετικά με το ατομικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ωστόσο, η χρονική στιγμή της συμφωνίας φάνηκε να αποτελεί σήμα για το Ισραήλ, το οποίο εδώ και καιρό θεωρείται το μόνο πυρηνικά οπλισμένο κράτος της Μέσης Ανατολής, το οποίο έχει διεξάγει μια εκτεταμένη στρατιωτική επίθεση μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ, η οποία εκτείνεται σε όλο το Ιράν, τον Λίβανο, τα παλαιστινιακά εδάφη, το Κατάρ, τη Συρία και την Υεμένη.

Το Ισραήλ δεν προχώρησε σε  σχολιασμό. Η συμφωνία σηματοδοτεί την πρώτη σημαντική αμυντική απόφαση από μια αραβική χώρα του Κόλπου από την επίθεση στο Κατάρ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που εδώ και καιρό εγγυώνται την ασφάλεια των αραβικών κρατών του Κόλπου, επίσης δεν απάντησαν σε ερωτήσεις που τέθηκαν στο Υπουργείο Εξωτερικών.

Υπογραφή συμφωνίας στο Ριάντ

Ο ισχυρός πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, υπέγραψε τη συμφωνία την Τετάρτη με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ.

Αν και δεν συζητά συγκεκριμένα τη βόμβα, η συμφωνία αναφέρει ότι «οποιαδήποτε επιθετικότητα εναντίον οποιασδήποτε χώρας θα θεωρείται επιθετικότητα εναντίον και των δύο», σύμφωνα με δηλώσεις που εκδόθηκαν τόσο από το Υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν όσο και από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Σαουδικής Αραβίας.

«Αυτή η συμφωνία στοχεύει στην ανάπτυξη πτυχών της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών και στην ενίσχυση της κοινής αποτροπής έναντι οποιασδήποτε επιθετικότητας», ανέφερε η δήλωση.

Ένας ανώτερος Σαουδάραβας αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας στους Financial Times, φάνηκε να υπονοεί ότι η πυρηνική προστασία του Πακιστάν ήταν μέρος της συμφωνίας, λέγοντας ότι «θα χρησιμοποιήσει όλα τα αμυντικά και στρατιωτικά μέσα που κρίνονται απαραίτητα ανάλογα με τη συγκεκριμένη απειλή».

Μια μακρά αμυντική σχέση

Το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία έχουν μια αμυντική σχέση που εκτείνεται δεκαετίες πίσω, εν μέρει λόγω της προθυμίας του Ισλαμαμπάντ να υπερασπιστεί τους ισλαμικούς ιερούς τόπους της Μέκκας και της Μεδίνας στο βασίλειο. Πακιστανικά στρατεύματα ταξίδεψαν για πρώτη φορά στη Σαουδική Αραβία στα τέλη της δεκαετίας του 1960 λόγω ανησυχιών για τον πόλεμο της Αιγύπτου στην Υεμένη εκείνη την εποχή.

Αυτοί οι δεσμοί ενισχύθηκαν μετά την Ισλαμική Επανάσταση του Ιράν το 1979 και τους φόβους του βασιλείου για μια αντιπαράθεση με την Τεχεράνη.

Το Πακιστάν ανέπτυξε το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων του για να αντιμετωπίσει τις ατομικές βόμβες της Ινδίας. Οι δύο γείτονες έχουν πολεμήσει πολλαπλούς πολέμους μεταξύ τους και έφτασαν ξανά κοντά σε ανοιχτό πόλεμο μετά από μια επίθεση σε τουρίστες τον Απρίλιο στο Κασμίρ που ελέγχεται από την Ινδία. Πιστεύεται ότι η Ινδία διαθέτει περίπου 172 πυρηνικές κεφαλές, ενώ το Πακιστάν έχει 170, σύμφωνα με το Δελτίο Ατομικών Επιστημόνων που δημοσιεύτηκε στις ΗΠΑ.

Την Πέμπτη, το Υπουργείο Εξωτερικών της Ινδίας αναγνώρισε τη συμφωνία Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν και δήλωσε ότι «θα μελετήσει τις επιπτώσεις αυτής της εξέλιξης για την εθνική μας ασφάλεια, καθώς και για την περιφερειακή και παγκόσμια σταθερότητα». Η Σαουδική Αραβία διατηρεί επίσης στενούς δεσμούς με την Ινδία.

The Islamic Republic of Pakistan and The Kingdom of Saudi Arabia have signed a Historic Strategic Mutual Defence Agreement (SMDA)

Building on the historic partnership extending for nearly eight decades, based on the bonds of brotherhood and Islamic solidarity, as well as shared… pic.twitter.com/9z8iBwKTkQ

— Government of Pakistan (@GovtofPakistan) September 17, 2025

Ενδιαφέρον για το πρόγραμμα του Πακιστάν

Ο απόστρατος Πακιστανός Ταξίαρχος Feroz Hassan Khan, στο βιβλίο του για το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων της χώρας του με τίτλο «Eating Grass: The Making of the Pakistani Bomb», δήλωσε ότι η Σαουδική Αραβία παρείχε «γενναιόδωρη οικονομική υποστήριξη στο Πακιστάν που επέτρεψε τη συνέχιση του πυρηνικού προγράμματος, ειδικά όταν η χώρα τελούσε υπό κυρώσεις».

Το Πακιστάν αντιμετώπιζε κυρώσεις από τις ΗΠΑ για χρόνια λόγω της επιδίωξής του για την κατασκευή βόμβας – και είδε νέες να επιβάλλονται λόγω του έργου του στους βαλλιστικούς πυραύλους στο τέλος της κυβέρνησης Μπάιντεν.

Σε ένα διπλωματικό τηλεγράφημα των ΗΠΑ του 2007 που δημοσιεύθηκε από τα WikiLeaks, Αμερικανοί διπλωμάτες στη Σαουδική Αραβία σημείωσαν ότι οι Πακιστανοί ομόλογοί τους είχαν θέσει την ιδέα το βασίλειο να επιδιώκει ένα πρόγραμμα όπλων παράλληλα με το Ισλαμαμπάντ, προκειμένου να είναι ο «φυσικός προστάτης» της Μέσης Ανατολής.

Τόσο το Πακιστάν όσο και η Σαουδική Αραβία δεν απάντησαν σε ερωτήσεις του Associated Press την Πέμπτη σχετικά με το εάν η συμφωνία επεκτεινόταν στο πυρηνικό οπλοστάσιο του Ισλαμαμπάντ. Το Πακιστάν «διατηρούσε ιστορικά ένα σκόπιμα διφορούμενο πυρηνικό δόγμα», σύμφωνα με το Bulletin of Atomic Scientists.

Ο Syed Muhammad Ali, αναλυτής ασφαλείας με έδρα το Ισλαμαμπάντ, σημείωσε την Πέμπτη ότι η Εθνική Αρχή Διοίκησης του Πακιστάν – η οποία επιβλέπει τα ατομικά όπλα της χώρας – δεν είχε κάνει καμία δήλωση σχετικά με τη συμφωνία. Ωστόσο, είπε ότι πίστευε ότι το Πακιστάν είναι ικανό να απαντήσει στο Ισραήλ ακόμη και χωρίς το αποτρεπτικό αποτέλεσμα των ατομικών όπλων.

«Το Πακιστάν είναι περισσότερο από βέβαιο ότι η συμβατική του ικανότητα είναι επαρκής», είπε. «Ο στρατός του Πακιστάν… είναι αρκετά επαρκής για να βελτιώσει την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας χωρίς να χρειαστεί να καταφύγει στην πυρηνική επιλογή».

Celebrating a defence partnership. This is a unique song which says that Pakistan and Saudi Arabia are brothers in faith. This song is dedicated to the mutual strategic defence agreement between the two countries. pic.twitter.com/9tbjPCtDLN

— Hamid Mir حامد میر (@HamidMirPAK) September 17, 2025

Πώς συνδέεται το Ιράν

Η Σαουδική Αραβία έχει ζητήσει βοήθεια από τις ΗΠΑ για να προωθήσει ένα πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς, εν μέρει με αυτό που είχε προταθεί ως συμφωνία διπλωματικής αναγνώρισης με το Ισραήλ πριν από την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς το 2023 που πυροδότησε τον σχεδόν διετή πόλεμο στη Γάζα. Αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίσει ουράνιο στο βασίλειο – κάτι που ανησυχεί τους ειδικούς σε θέματα μη διάδοσης πυρηνικών.

Ο πρίγκιπας Μοχάμεντ έχει  δηλώσει ότι το βασίλειο θα επιδιώξει την κατασκευή πυρηνικού όπλου εάν το Ιράν είχε ένα. Η Σαουδική Αραβία πιστεύεται ήδη ότι διαθέτει εγχώριο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, το οποίο μπορεί να είναι ένα σύστημα εκτόξευσης πυρηνικού όπλου. Ωστόσο, το βασίλειο είναι μέλος της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων και δεν είναι γνωστό αν έχει προχωρήσει στην απόκτηση της βόμβας μέσω του δικού του έργου.

Επίσης, η Σαουδική Αραβία έχει μια συμφωνία ύφεσης με το Ιράν, με τη μεσολάβηση της Κίνας, από το 2023.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, είχε τηλεφωνική επικοινωνία  με τον Σαουδάραβα ομόλογό του, πρίγκιπα Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, για να συζητήσουν τη συμφωνία.

Στο μεταξύ μόλις μια ημέρα πριν την αμυντική συμφωνία με το Πακιστάν, ο ανώτατος αξιωματούχος ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, έφτασε στο Ριάντ  για συνομιλίες με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και τους κορυφαίους αρχηγούς άμυνας και πληροφοριών του βασιλείου, σε μια προσπάθεια επέκτασης των οικονομικών δεσμών, καθώς οι πρώην αντίπαλοι ανοικοδομούν προσεκτικά τις σχέσεις τους.

Ο Λαριτζανί, επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, έγινε δεκτός από Σαουδάραβες αξιωματούχους στο Ριάντ.

Στο Παλάτι αλ-Γιαμάμα, ο Λαριτζανί συναντήθηκε με τον πρίγκιπα Μοχάμεντ, τον υπουργό Άμυνας πρίγκιπα Χαλίντ μπιν Σαλμάν, τον σύμβουλο εθνικής ασφάλειας Μουσαάντ μπιν Μοχάμεντ αλ Αϊμπάν και τον αρχηγό των πληροφοριών Χαλίντ μπιν Αλί αλ Χουμαϊντάν.

Met with Ali Larijani, Secretary of Iran’s Supreme National Security Council, to review the Saudi-Iranian relations. We discussed regional developments, efforts to enhance security and stability, as well as other topics of mutual interest. pic.twitter.com/nH5Dqqall6

— Khalid bin Salman خالد بن سلمان (@kbsalsaud) September 16, 2025

Η επίσκεψή του έρχεται καθώς η Σαουδική Αραβία και το Ιράν αναδομούν προσεκτικά τους δεσμούς τους μετά την επανέναρξη των διπλωματικών τους σχέσεων τον Μάρτιο του 2023 μέσω μιας συμφωνίας με τη μεσολάβηση της Κίνας, τερματίζοντας μια επταετή διακοπή που ακολούθησε την εισβολή των σαουδαραβικών αποστολών στο Ιράν το 2016 για την εκτέλεση του σιίτη κληρικού Νιμρ αλ-Νιμρ. Οι εντάσεις είχαν αναζωπυρωθεί ξανά το 2019, όταν η Σαουδική Αραβία κατηγόρησε το Ιράν για τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους στις εγκαταστάσεις πετρελαίου της Aramco στο Αμπκάικ και το Χουράις, οι οποίες για λίγο ανέκοψαν τη μισή παραγωγή αργού πετρελαίου του βασιλείου. Η Τεχεράνη αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή.

Τη Δευτέρα, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν συναντήθηκε με τον πρίγκιπα Μοχάμεντ στο περιθώριο μιας έκτακτης συνόδου κορυφής του Αραβικού Συνδέσμου και του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας στο Κατάρ, η οποία συγκλήθηκε μετά από ισραηλινές επιθέσεις που στόχευαν την ηγεσία της Χαμάς στη Ντόχα. Οι δύο συζήτησαν τις διμερείς σχέσεις και τις περιφερειακές εξελίξεις και ο Πεζεσκιάν ζήτησε μεγαλύτερη ενότητα στον μουσουλμανικό κόσμο, σύμφωνα με ανακοινώσεις και από τις δύο πλευρές.

Η Σαουδική Αραβία και το Ιράν έχουν κινηθεί με προσοχή για τη βελτίωση των δεσμών άμυνας και ασφάλειας από την επανέναρξη των σχέσεων το 2023. Τον Απρίλιο, ο πρίγκιπας Χαλίντ επισκέφθηκε το Ιράν και συναντήθηκε με τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, καθιστώντας τον πρώτο ανώτερο Σαουδάραβα αξιωματούχο που ταξίδεψε στην Ισλαμική Δημοκρατία εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες.

Τον περασμένο Οκτώβριο, οι δύο χώρες διεξήγαγαν τις πρώτες κοινές ναυτικές ασκήσεις τους στον Ινδικό Ωκεανό και ο αρχηγός του στρατού της Σαουδικής Αραβίας Φαγιάντ αλ-Ρουβάιλι επισκέφθηκε την Τεχεράνη ένα μήνα αργότερα.

Η Σαουδική Αραβία καταδίκασε τις αμερικανικές επιθέσεις σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο, αλλά καταδίκασε επίσης τις αντίποινα του Ιράν στη βάση αλ-Ουντέιντ του αμερικανικού στρατού στο Κατάρ τον ίδιο μήνα.

Οι δύο χώρες βρίσκονται σε διαμάχη για μια ποικιλία περιφερειακών ζητημάτων εδώ και δεκαετίες. Η Σαουδική Αραβία έχει αντιταχθεί σθεναρά στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, στην υποτιθέμενη επιδίωξη πυρηνικών όπλων και στην υποστήριξη της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Στην Υεμένη, το βασίλειο υποστηρίζει την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση, ενώ το Ιράν παρέχει υποστήριξη στους αντάρτες Χούθι στον συνεχιζόμενο εμφύλιο πόλεμο.