Η Ελλάδα πρέπει να αγκαλιάσει τις ενισχυμένες δυνατότητες περιφερόμενων πυρομαχικών

Γράφει ο Δημήτριος Τσαϊλάς*

Η τελευταία δεκαετία μας έχει διδάξει ότι οι σύγχρονες συγκρούσεις δεν κερδίζονται μόνο από πλοία και αεροσκάφη, αλλά και από τα όπλα που επιτρέπουν την ακρίβεια, την επιμονή και την ανθεκτικότητα σε αμφισβητούμενα ηλεκτρομαγνητικά περιβάλλοντα. Η πρόσφατη αποκάλυψη του L-SPIKE 4X από τον Rafael, ενός πυραύλου που συνδυάζει το φαινόμενο τερματικού υψηλής ταχύτητας με την ικανότητα περιπλάνησης που ισχυρίζεται ότι λειτουργεί σε απόσταση περίπου 40 χλμ, είναι κάτι περισσότερο από μια ακόμη ανακοίνωση όπλων: είναι ένα σημάδι για το πώς πρέπει να σκεφτόμαστε την αποτροπή, τον σχεδιασμό δυνάμεων και την προμήθεια.

Επί δεκαετίες, η Ελλάδα έχει επενδύσει λογικά σε αποδεδειγμένα συστήματα για να διασφαλίσει τον έλεγχο της θάλασσας, να αποτρέψει τους ελιγμούς του εχθρού και να προστατεύσει τα νησιά και τις κρίσιμες υποδομές μας. Η οικογένεια Spike, που αποτελεί εδώ και καιρό βασικό στοιχείο των αντιαρματικών πυραύλων και των πυραύλων ακριβείας, έχει εξελιχθεί από οπτικές ίνες, αντιαρματικά βλήματα man-in-the-loop σε συστήματα πολλαπλών τομέων, δικτυωμένα, όπως οι παραλλαγές NLOS και ER που επεκτείνουν το βεληνεκές και τις επιλογές εμπλοκής. Το NLOS ειδικότερα κατέδειξε πώς ένας πύραυλος μπορεί να χρησιμοποιηθεί από θάλασσα, αέρα και ξηρά για να πλήξει πέρα ​​από την οπτική επαφή, διατηρώντας παράλληλα την ανθρώπινη εποπτεία κατά τη διάρκεια της τερματικής εμπλοκής.

Αλλά το πεδίο της μάχης αλλάζει. Δύο τεχνικές τάσεις έχουν σημασία για την Ελλάδα αυτή τη στιγμή:

1. Σύγκλιση δυνατοτήτων πυραύλων και περιφερόμενων πυρομαχικών. Όπλα όπως το L-SPIKE 4X της Rafael γεφυρώνουν το χάσμα μεταξύ γρήγορων, διεισδυτικών πυραύλων και περιφερομένων πυρομαχικών. Από την άλλη πλευρά του καταλόγου, τα καθιερωμένα συστήματα κινήσεων επίθεσης, όπως το Harop του IAI, προσφέρουν ώρες επιμονής και την ικανότητα κυνηγιού στόχων που είναι ευαίσθητοι στον χρόνο, ενώ τακτικά συστήματα όπως η οικογένεια Switchblade της Aero Vironment παρέχουν εφέ ακριβείας μικρής μονάδας σε σύντομο χρονικό διάστημα. Κάθε κλάση έχει έναν ρόλο: στρατηγική επιμονή (Harop), τακτική φορητότητα (Switchblade) και γρήγορη, υψηλής θνησιμότητας απόκρουση με σύντομη επιδρομή άσκοπης επίθεσης (L-SPIKE 4X).
2. Ο ηλεκτρονικός πόλεμος (EW) και η άρνηση GPS είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση. Οι σύγχρονοι αντίπαλοι αμφισβητούν σκόπιμα το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Ένα όπλο που δεν μπορεί να επιβιώσει από παρεμβολές, παραπλάνηση ή διακοπή σύνδεσης δεδομένων χάνει μεγάλο μέρος της αξίας του. Οι δημόσιοι ισχυρισμοί της Rafael ότι το L-SPIKE 4X έχει σχεδιαστεί για αμφισβητούμενα ηλεκτρομαγνητικά περιβάλλοντα και περιβάλλοντα στα οποία απαγορεύεται η χρήση GPS είναι επομένως κεντρικοί στην ελκυστικότητά του, αλλά οι ισχυρισμοί πρέπει να συνοδεύονται από αυστηρές δοκιμές και θεωρία.

Τι σημαίνει αυτό για την ελληνική αμυντική πολιτική και τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις;

Καταρχάς, οι επιλογές προμηθειών πρέπει να κρίνονται με βάση το φαινόμενο των συστημάτων και όχι με βάση την μεμονωμένη ικανότητα. Ένα περιφερόμενο βλήμα Spike γίνεται πολύ πιο χρήσιμο όταν συνδέεται σε δίκτυο με ναυτικούς αισθητήρες, παράκτια ραντάρ, αεροσκάφη ISR και το ναυτικό C4I. Φανταστείτε έναν εκτοξευτή από φρεγάτα ή μια παράκτια πυροβολαρχία που μπορεί να στείλει έναν πύραυλο, να τεθεί σε τροχιά, να λάβει ενημερωμένη στόχευση από ένα UAV πάνω από τον ορίζοντα και στη συνέχεια να πλήξει και  όλα αυτά ενώ αντέχει στις προσπάθειες ηλεκτρονικού πολέμου να το τυφλώσουν. Αυτή η ενσωμάτωση είναι ο πολλαπλασιαστής ισχύος που πρέπει να αγοράσουμε και να εξασκηθούμε.

Δεύτερον, οι επενδύσεις σε αμυντικά αντίμετρα και ενεργητική προστασία πρέπει να προχωρήσουν παράλληλα. Τα όπλα παρουσιάζουν νέες δυνατότητες για ανίχνευση και αναχαίτιση ενώ βρίσκονται σε θέση δράσης. Πρέπει να επιταχύνουμε την προμήθεια και την ανάπτυξη συστημάτων αεράμυνας μικρής εμβέλειας, ηλεκτρονικών αντιμέτρων και συστημάτων ενεργητικής προστασίας με σκληρή/ήπια θανάτωση για περιουσιακά στοιχεία υψηλής αξίας στην ξηρά και στην επιφάνεια. Ο στόχος είναι η πολυεπίπεδη άρνηση: να καταστεί οποιαδήποτε απόπειρα ακριβούς επίθεσης δαπανηρή και αβέβαιη. (Αυτό είναι τόσο πολιτικό μήνυμα όσο και τεχνικός σχεδιασμός: οι ορατές, αξιόπιστες άμυνες ενισχύουν την αποτροπή.)

Τρίτον, το δόγμα και η εκπαίδευση πρέπει να καλύψουν τη διαφορά. Η ευελιξία των υβριδικών όπλων απαιτεί από τους διοικητές να έχουν σαφείς κανόνες εμπλοκής, ισχυρά πρωτόκολλα αναγνώρισης στόχων και την ικανότητα ταχείας σύντηξης των εισροών αισθητήρων. Οι πολυχωρικές ασκήσεις που συνδυάζουν τα στοιχεία του Ναυτικού, του Στρατού Ξηράς, της Πολεμικής Αεροπορίας και των Διακλαδικών ISR με εξάσκηση μεταβιβάσεων από πλατφόρμες ISR μεγάλης αντοχής σε εκτοξευτές περιφερόμενων πυραύλων πρέπει να γίνουν ρουτίνα.

Τέταρτον, επιδίωξη βιομηχανικών και συμμαχικών συνεργειών. Η Ελλάδα θα πρέπει να αναζητήσει οδούς εξαγορών που διατηρούν την κυριαρχία (βιωσιμότητα, συμμετοχή της τοπικής βιομηχανίας) μεγιστοποιώντας παράλληλα τη διαλειτουργικότητα με τους εταίρους του ΝΑΤΟ και τους περιφερειακούς φίλους. Συστήματα με υπάρχον αποτύπωμα υλικοτεχνικής υποστήριξης και συμμαχικές αλυσίδες υποστήριξης μειώνουν τις τριβές στην εκπαίδευση και επιταχύνουν την ανάπτυξη. Οι παραλλαγές Spike που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία με πολλά έθνη του ΝΑΤΟ και εταίρους προσφέρουν την ευκαιρία για εναρμόνιση της εκπαίδευσης και των τακτικών, ενώ παράλληλα διαπραγματεύονται ρυθμίσεις μεταφοράς τεχνολογίας και υποστήριξης.

Τέλος, δεν πρέπει ποτέ να αγνοούμε τη στρατηγική διάσταση. Το ανατολικό Αιγαίο και η ανατολική Μεσόγειος παραμένουν θέατρο ανταγωνισμού. Οι επίμονες, ακριβείς και ενισχυμένες με ηλεκτρονικό μέτωπο δυνατότητες κρούσης αυξάνουν το κόστος για κάθε παράγοντα καταναγκασμού που σκέφτεται να επιτεθεί στα νησιά μας, στις θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας ή στις ενεργειακές υποδομές μας. Δεν υποκαθιστούν τη διπλωματία· είναι το απαραίτητο συμπλήρωμά της.

Αντιμέτωπη με μια ταχεία τεχνολογική σύντηξη μεταξύ πυραύλων και περιπλανόμενων πυρομαχικών, η επιλογή της Ελλάδας είναι διττή: προσαρμογή και ενσωμάτωση, ή διακινδυνεύουμε επιχειρησιακό αιφνιδιασμό. Έχουμε το στρατηγικό βάθος, τις συμμαχικές συνεργασίες και την εθνική βούληση να κατακτήσουμε αυτόν τον τομέα. Αυτό που απομένει είναι το επείγον: οι αποφάσεις για τις προμήθειες, οι ενημερώσεις δόγματος, οι ρεαλιστικές ασκήσεις και οι βιομηχανικές ρυθμίσεις πρέπει να συγχρονιστούν τώρα, όχι αργότερα.

Ένα ασφαλές Αιγαίο είναι προϊόν πλοίων και αεροσκαφών, αλλά και οράματος και έγκαιρης απόκτησης συστημάτων που συνδυάζουν επιμονή, ακρίβεια και ανθεκτικότητα. Το L-SPIKE 4X και η κλάση του μας υποχρεώνουν να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούμε αποτροπή. Ας το κάνουμε αυτό με σαφήνεια, συνοχή και με το πλήρες βάρος της ναυτικής μας παράδοσης.

*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).