Συνομιλίες Ισραήλ Λιβάνου μετά από δεκαετίες με την αρωγή των ΗΠΑ
Λιβανέζοι και Ισραηλινοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν σπάνιες συνομιλίες την Τετάρτη 3/12 στην πόλη Νακούρα, στο νότιο Λίβανο. Πρόκειται για τις πρώτες συνομιλίες σε πολιτικό επίπεδο από το 1991. Οι συνομιλίες προσφέρουν μια αχτίδα ελπίδας για τη διατήρηση μιας ασταθούς εκεχειρίας που τερμάτισε τον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ.
Πιο συγκεκριμένα, οι συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στη Νακούρα, κοντά στην οριοθετημένη από τον ΟΗΕ Μπλε Γραμμή, τα de facto σύνορα των δύο χωρών, διεξήχθησαν από την πλευρά του Λιβάνου από τον πρώην Πρέσβη της χώρας στις ΗΠΑ, Σιμόν Καράμ. Από την πλευρά του Ισραήλ, ο Ανώτερος Διευθυντής Εξωτερικής Πολιτικής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Ούρι Ρέσνικ, παρευρέθηκε στη συνάντηση.
Οι συνομιλίες ήταν η πρώτη φορά από τη Διάσκεψη της Μαδρίτης το 1991 που πολίτες και από τις δύο πλευρές κάθισαν στο ίδιο τραπέζι. Εκείνη την εποχή, ο Υπουργός Εξωτερικών του Λιβάνου, Φαρές Μπουέζ, παρευρέθηκε στην αραβοϊσραηλινή σύνοδο κορυφής.
Η Ουάσινγκτον ήταν επίσης παρούσα στις συνομιλίες. «Για να υποστηρίξουμε μια διαρκή ειρήνη και μια κοινή ευημερία και των δύο πλευρών, ο πρώην Πρέσβης Σιμόν Καράμ του Λιβάνου και ο Ανώτερος Διευθυντής Εξωτερικής Πολιτικής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Δρ. Ούρι Ρέσνικ του Ισραήλ, συμμετείχαν στη σημερινή συνάντηση με τη Σύμβουλο Μόργκαν Ορθάγους ως πολιτικοί συμμετέχοντες», αναφέρει ανακοίνωση της Πρεσβείας των ΗΠΑ στον Λίβανο. «Η συμπερίληψή τους αντικατοπτρίζει τη δέσμευση του Μηχανισμού να διευκολύνει τις πολιτικές και στρατιωτικές συζητήσεις με στόχο την επίτευξη ασφάλειας, σταθερότητας και διαρκούς ειρήνης για όλες τις κοινότητες που επηρεάζονται από τη σύγκρουση».
Η δήλωση πρόσθεσε ότι όλα τα συμμετέχοντα μέρη χαιρέτισαν τη συμμετοχή των Καράμ και Ρέσνικ ως ένα σημαντικό βήμα προς έναν διαρκή πολιτικό και στρατιωτικό διάλογο. «Η επιτροπή προσβλέπει στη στενή συνεργασία με τον Πρέσβη Καράμ και τον Δρ. Ρέσνικ σε μελλοντικές συνεδρίες και στην ενσωμάτωση των συστάσεών τους καθώς ο Μηχανισμός συνεχίζει να προωθεί τη διαρκή ειρήνη κατά μήκος των συνόρων».
Ας δούμε όμως ποιος είναι ο Σιμόν Καράμ και γιατί η συμμετοχή του έχει σημασία: Ο Καράμ, 76 ετών, είναι Λιβανέζος δικηγόρος και βετεράνος διπλωμάτης που διετέλεσε πρέσβης του Λιβάνου στις Ηνωμένες Πολιτείες στις αρχές της δεκαετίας του 199ο. Γεννήθηκε στη Τζεζίν στο νότιο Λίβανο, κοντά στη ζώνη ασφαλείας που κατείχε το Ισραήλ από το 1982 έως το 2000. Η ίδια η πόλη κατεχόταν από τον Νότιο Λιβανέζικο Στρατό, μια πολιτοφυλακή σύμμαχη με το Ισραήλ εκείνη την εποχή. Ήταν πρώην κυβερνήτης της Μπεκάα και της Βηρυτού. Αργότερα εντάχθηκε στο πολιτικό κόμμα Qornet Shehwan που υποστήριζε την αποχώρηση της Συρίας από τον Λίβανο.
Σε μια σημαντική κίνηση, ο Πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν διόρισε τον Καράμ ως τον πλέον κατάλληλο να εκπροσωπήσει τον Λίβανο στη συνεδρίαση της επιτροπής διαπραγμάτευσης.
Η εκπρόσωπος της προεδρίας Νατζάτ Χαραφεντίν εξήγησε σε δήλωσή της ότι ο διορισμός του Καράμ έρχεται μετά από διαβουλεύσεις με τον πρωθυπουργό Ναουάφ Σαλάμ και τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Ναμπίχ Μπερί και με την έγκριση του Ισραήλ.
Γιατί η συνάντηση έχει ιδιαίτερη σημασία: Όπως αναφέραμε προηγουμένως επρόκειτο για τις πρώτες άμεσες συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβανέζων εδώ και δεκαετίες, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα προς την ομαλοποίηση των διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών.
Μέχρι τώρα, στις περιοδικές συνεδριάσεις της επιτροπής συμμετείχαν μόνο στρατιωτικοί αξιωματούχοι, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό απέφευγαν την άμεση επαφή μεταξύ τους.
Η επιτροπή, γνωστή ως Διεθνής Μηχανισμός Παρακολούθησης και Εφαρμογής, συστάθηκε στο πλαίσιο της εκεχειρίας που επιτεύχθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2024, με καθήκον την παρακολούθηση της εκεχειρίας και τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους όρους της.
Επικεφαλής της είναι οι ΗΠΑ και η Γαλλία — οι οποίες συνέβαλαν στη διαμεσολάβηση της εκεχειρίας — και αποτελείται από εκπροσώπους της UNIFIL, της Γαλλίας και του Λιβάνου.
Λιβανέζοι και Ισραηλινοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι είχαν συναντηθεί προηγουμένως πρόσωπο με πρόσωπο, όταν οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διαπραγματευτούν την οριοθέτηση των κοινών χερσαίων συνόρων τους.
Θυμίζουμε εδώ πως τον Οκτώβριο του 2022, ο Λίβανος και το Ισραήλ κατέληξαν επίσης σε συμφωνία με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων τους. Οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιήθηκαν με τη μεσολάβηση του πρώην Βοηθού Υπουργού Εξωτερικών για τις Υποθέσεις της Εγγύς Ανατολής, Ντέιβιντ Σένκερ, και συμμετείχαν ο πρώην Γενικός Διευθυντής του Ισραηλινού Υπουργείου Ενέργειας, Ούντι Αντίρι, και ο Αναπληρωτής Αρχηγός του Επιτελείου Επιχειρήσεων του Λιβανέζικου Στρατού, Ταξίαρχος Μπάσαμ Γιασίν.
Ωστόσο, αξιωματούχοι στον Λίβανο — ο οποίος παραμένει τεχνικά σε πόλεμο με το Ισραήλ — υποστηρίζουν ότι οι συνομιλίες της Τετάρτης ήταν περισσσότερο τεχνικές παρά ουσιαστικές και διεξάγονται υπό την αιγίδα μεσολαβητών, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει ενεργός διπλωματικός δίαυλος μεταξύ των δύο πλευρών.
Το 1983, οι δύο χώρες υπέγραψαν συμφωνία με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ μετά την εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο ένα χρόνο νωρίτερα, η οποία προέβλεπε την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και τον τερματισμό των διασυνοριακών επιθέσεων. Η συμφωνία παρείχε επίσης ένα πλαίσιο για την ομαλοποίηση των διμερών σχέσεων, αλλά δεν εφαρμόστηκε ποτέ.
Ο διορισμός του Καράμ για να συμμετάσχει στη συνάντηση της Τετάρτης έρχεται μετά την επανειλημμένη έκφραση της ετοιμότητας του Αούν να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ για την επίλυση εκκρεμών ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένης της αποχώρησης των ισραηλινών στρατευμάτων από τις παραμεθόριες περιοχές και του τερματισμού των αεροπορικών επιδρομών του Ισραήλ στη χώρα.
Ιστορικό πλαίσιο των σχέσεων των δυο πλευρών: Σύμφωνα με την εκεχειρία, τα ισραηλινά στρατεύματα πρέπει να αποσυρθούν από πέντε παραμεθόρια χωριά που κατέλαβαν κατά τη διάρκεια του πολέμου έως τις 26 Ιανουαρίου 2025. Η προθεσμία έχει παραταθεί δύο φορές, καθώς το Ισραήλ αρνήθηκε να απομακρύνει τις δυνάμεις του, επικαλούμενο τις δραστηριότητες ανασύνταξης της Χεζμπολάχ.
Η εκεχειρία καλούσε επίσης τη Χεζμπολάχ να μετακινήσει τα μέλη της και τις στρατιωτικές υποδομές της βόρεια του ποταμού Λιτάνι – περίπου 30 χιλιόμετρα (18 μίλια) από τα σύνορα με το Ισραήλ – και απαιτούσε αυξημένη ανάπτυξη Λιβανέζων στρατιωτών σε συντονισμό με την UNIFIL για να αποτρέψει τον επανεξοπλισμό της Χεζμπολάχ.
Το Ισραήλ συνέχισε να εξαπολύει σχεδόν καθημερινές αεροπορικές επιδρομές από τότε που επιτεύχθηκε η εκεχειρία, ενώ ενέτεινε τις επιθέσεις του τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς κατηγορεί τη Χεζμπολάχ ότι παραβιάζει την εκεχειρία επιχειρώντας επανεξοπλισμό. Στις 23 Νοεμβρίου, σκότωσε τον δεύτερο στην ιεραρχία της Χεζμπολάχ, Αλί Ταμπαταμπάι, σε μια σπάνια επίθεση στα νότια προάστια της Βηρυτού, εντείνοντας περαιτέρω τις ανησυχίες για μια επικείμενη επιστροφή του πολέμου.
Εν τω μεταξύ, ο Λίβανος κατηγορεί το Ισραήλ ότι παραβιάζει την εκεχειρία χτυπώντας περιοχές αμάχων. Η UNIFIL ανέφερε στα τέλη του περασμένου μήνα πάνω από 10.000 ισραηλινές παραβιάσεις στη χώρα κατά το τελευταίο έτος, συμπεριλαμβανομένων 7.500 αεροπορικών παραβιάσεων και σχεδόν 2.500 εδαφικών παραβιάσεων βόρεια του ποταμού Λιτάνι.
Η συνάντηση της Τετάρτης πραγματοποιήθηκε μετά από μια εύθραυστη παύση στις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές που συνέπεσε με την τριήμερη επίσκεψη του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ στον Λίβανο. Καθώς ολοκλήρωνε την επίσκεψή του το απόγευμα της Τρίτης, ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη και μη επανδρωμένα αεροσκάφη πετούσαν σε χαμηλό υψόμετρο πάνω από το νότιο Λίβανο, τη Βηρυτό και την Μπεκάα στα ανατολικά.
Η Μόργκαν Ορθάγους, αναπληρώτρια απεσταλμένη για τη Μέση Ανατολή, κατευθύνθηκε στη Βηρυτό μετά από μια στάση στο Ισραήλ την Τρίτη, όπου συναντήθηκε με τον Νετανιάχου, τον Ισραηλινό υπουργό Άμυνας Ισραήλ Κατζ, τον υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ και τον αρχηγό των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών Σλόμι Μπίντερ.
Οι λεπτομέρειες των συνομιλιών με τον Νετανιάχου και τον Κατζ δεν δημοσιοποιήθηκαν, αλλά σύμφωνα με το ισραηλινό Channel 14, οι αξιωματούχοι ενημέρωσαν την Ορτάγκους για τις φερόμενες προσπάθειες της Χεζμπολάχ να ανοικοδομήσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες και την απογοήτευση του Ισραήλ για την έλλειψη προόδου από τις λιβανέζικες αρχές στον αφοπλισμό της ομάδας.
Εν τω μεταξύ, ο Σάαρ ανέφερε σε μια ανάρτηση στον λογαριασμό του στο X ότι ενημέρωσε την απεσταλμένο των ΗΠΑ ότι η Χεζμπολάχ, και όχι το Ισραήλ, ήταν αυτή που παραβίαζε την κυριαρχία του Λιβάνου.
Glad to meet in Jerusalem with Counselor to U.S. Mission to the UN and Special Representative for Lebanon Morgan Ortagus.
We had a good discussion on the situation in Lebanon. I said that the one violating Lebanese sovereignty is Hezbollah. Hezbollah’s disarmament is crucial… pic.twitter.com/MiU9DLenBt— Gideon Sa’ar | גדעון סער (@gidonsaar) December 2, 2025
«Ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ είναι κρίσιμος για το μέλλον του Λιβάνου και την ασφάλεια του Ισραήλ», τόνισε.
Από την εκεχειρία του περασμένου έτους, η Ουάσιγκτον πιέζει τη Βηρυτό να προχωρήσει γρήγορα στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Αν και ο στρατός δήλωσε ότι εφαρμόζει ένα σχέδιο που καταρτίστηκε τον Σεπτέμβριο για να θέσει όλα τα όπλα υπό κρατική εξουσία, Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι δεν έχει σημειωθεί πρόοδος. Οι ΗΠΑ έχουν δώσει στον Λίβανο προθεσμία μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου του τρέχοντος έτους για να αφοπλίσει πλήρως τη Χεζμπολάχ, ανέφερε η ημερήσια εφημερίδα Israel Hayom την περασμένη εβδομάδα.
Η Χεζμπολάχ αρνήθηκε να παραδώσει τα όπλα της.
Μιλώντας ενώπιον της ισραηλινής Κνεσέτ την περασμένη εβδομάδα, ο Κατζ προειδοποίησε ότι δεν θα υπάρξει «ηρεμία» στον Λίβανο μέχρι να διασφαλιστεί η ασφάλεια του Ισραήλ.
«Εάν η Χεζμπολάχ δεν παραδώσει τα όπλα της μέχρι το τέλος του έτους, θα εργαστούμε ξανά δυναμικά στον Λίβανο», δεσμεύτηκε ο Κατζ.
Ο λιβανέζικος στρατός αναφέρει ότι έχει διαλύσει εκατοντάδες εγκαταστάσεις και αποθήκες όπλων της Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο στο πλαίσιο της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, ο στρατός έχει απομακρύνει σχεδόν 10.000 πυραύλους και περισσότερα από 205.000 τεμάχια μη εκραγέντων πυρομαχικών από το νότο κατά το τελευταίο έτος.
Η UNIFIL δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι εντόπισε 360 εγκαταλελειμμένες κρύπτες όπλων στο νότο, οι οποίες παραδόθηκαν στον λιβανέζικο στρατό.
Η Χεζμπολάχ, αποδυναμωμένη μετά τον πόλεμο με το Ισραήλ, έχει χάσει το μεγαλύτερο μέρος της ανώτερης ηγεσίας της – συμπεριλαμβανομένου του επί χρόνια Γενικού Γραμματέα Χασάν Νασράλα – και οι αναλυτές εκτιμούν ότι η ομάδα έχει χάσει περίπου το 70% των στρατιωτικών της δυνατοτήτων. Παρά την απώλεια του μεγαλύτερου μέρους του οπλοστασίου της, το Ισραήλ κατηγορεί την ομάδα ότι εργάζεται για τον επανεξοπλισμό.
Ο εκπρόσωπος του στρατού, Ναντάβ Σοσάνι, δήλωσε στους δημοσιογράφους τον περασμένο μήνα ότι η Χεζμπολάχ επιχειρούσε στο νότιο Λίβανο παραβιάζοντας την κατάπαυση του πυρός, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσε να εισάγει λαθραία όπλα από τη Συρία και άλλες οδούς.
Ο ρόλος της Συρίας: Η Χεζμπολάχ φαίνεται να έχασε μία από τις κύριες οδούς ανεφοδιασμού της από το Ιράν μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους αντάρτες στη γειτονική Συρία και την πτώση του κύριου συμμάχου της, Προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ, τον περασμένο Δεκέμβριο. Έκτοτε, οι νέες αρχές της Συρίας έχουν εντείνει την καταστολή οποιασδήποτε απόπειρας λαθρεμπορίου.
Την Τετάρτη, το Υπουργείο Εσωτερικών της Συρίας ανακοίνωσε ότι οι δυνάμεις του απέτρεψαν μια απόπειρα λαθρεμπορίου 1.250 ναρκών ξηράς εξοπλισμένων με πυροκροτητές στη Χεζμπολάχ του Λιβάνου. Τέσσερα άτομα συνελήφθησαν, ενώ ένα άλλο σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια της επιδρομής στο αλ-Τζέμπε, κοντά στην πρωτεύουσα, Δαμασκό.
Διαβάστε επίσης στη συνδρομητική πλατφόρμα τα ακόλουθα σχετικά άρθρα
Χεζμπολάχ: Η άνοδος και η πτώση του πληρεξούσιου του Ιράν στον Λίβανο
