Σομαλία και Τουρκία έρχονται πιο κοντά λόγω Σομαλιλάνδης
Ο Πρόεδρος της Σομαλίας Χασάν Σεΐχ Μοχάμουντ θα επισκεφθεί την Τουρκία την Τρίτη, λίγες μέρες αφότου το Ισραήλ εξέπληξε τη διεθνή κοινή γνώμη αναγνωρίζοντας την αποσχισθείσα περιοχή της Σομαλιλάνδης ως ανεξάρτητο κράτος.
Οι συνομιλίες κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Μοχάμουντ στην Τουρκία θα εξετάσουν τις διμερείς σχέσεις «σε όλες τις διαστάσεις» και θα διερευνήσουν βήματα για την εμβάθυνση της συνεργασίας, ανακοίνωσε τη Δευτέρα ο Διευθυντής Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν.
Οι δύο ηγέτες θα συζητήσουν επίσης «τα βήματα που έλαβε η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση της Σομαλίας για να διασφαλίσει την εθνική ενότητα, καθώς και τις περιφερειακές εξελίξεις», έγραψε ο Ντουράν στο X.
Η επίσκεψη, η οποία δεν είχε ανακοινωθεί προηγουμένως, έρχεται εν μέσω αυξανόμενων αντιδράσεων κατά της απόφασης του Ισραήλ να αναγνωρίσει τη Σομαλιλάνδη, μια αποσχισθείσα περιοχή που κήρυξε την ανεξαρτησία της από τη Σομαλία το 1991, αλλά δεν έχει ποτέ λάβει διεθνή αναγνώριση.
Ενώ η δήλωση του Ντουράν δεν έκανε καμία αναφορά στην ισραηλινή κίνηση, η απόφαση προκάλεσε έντονη αντίδραση από την Άγκυρα.
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας καταδίκασε την κίνηση του Ισραήλ ως «ένα νέο παράδειγμα των παράνομων ενεργειών της κυβέρνησης [του Πρωθυπουργού Μπενιαμίν] Νετανιάχου που στοχεύουν στη δημιουργία αστάθειας τόσο σε περιφερειακό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο», δεσμευόμενο να συνεχίσει να υποστηρίζει την ενότητα της Σομαλίας.
Η Άγκυρα έχει από καιρό τοποθετηθεί ως ένθερμος υπερασπιστής της εδαφικής ακεραιότητας της Σομαλίας, επιμένοντας ότι το ζήτημα της Σομαλιλάνδης πρέπει να επιλυθεί μέσω διαλόγου. Η Τουρκία διατηρεί επίσης προξενείο στη Χαργκέισα, την de facto πρωτεύουσα της Σομαλιλάνδης.
Η Σομαλία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής της Τουρκίας για την Αφρική και φιλοξενεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση της Άγκυρας στο εξωτερικό, με την Άγκυρα να παρέχει στρατιωτική, οικονομική και πολιτική υποστήριξη στη χώρα. Η Τουρκία έχει επίσης επεκτείνει το ενεργειακό της αποτύπωμα και πρόκειται να ξεκινήσει ερευνητικές γεωτρήσεις στη Σομαλία και στα ανοιχτά το 2026, δήλωσε ο Υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Πριν από την επίσκεψη της Τρίτης, ο Μπαϊρακτάρ συναντήθηκε με τον Σομαλό ομόλογό του, Νταχίρ Σάιρ Μοχάμεντ, στην Άγκυρα τη Δευτέρα. Οι δυο τους συζήτησαν την τρέχουσα κατάσταση του χερσαίου και υπεράκτιου προγράμματος εξερεύνησης υδρογονανθράκων της Τουρκίας στη Σομαλία και τον επιχειρησιακό σχεδιασμό, δήλωσε ο Μπαϊρακτάρ στο X.
Οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ έχουν επιδεινωθεί απότομα λόγω του πολέμου στη Γάζα και των αντικρουόμενων συμφερόντων στη Συρία, αφήνοντας τους δεσμούς στο χαμηλότερο σημείο τους εδώ και χρόνια. Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ έρχεται καθώς η αντιπαλότητα έχει επεκταθεί σε νέες περιοχές.
Τους τελευταίους μήνες, το Ισραήλ έχει επιταχύνει τη συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο. Την περασμένη εβδομάδα, το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος υπέγραψαν ένα τριμερές σχέδιο εργασίας στρατιωτικής συνεργασίας για το 2026, επεκτείνοντας τις κοινές ασκήσεις, την εκπαίδευση και τον στρατηγικό στρατιωτικό διάλογο, σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό.
Το Ισραήλ έχει χαρακτηρίσει την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για επέκταση της παρουσίας του στην Αφρική και ενθάρρυνση της αποσχισθείσας περιοχής να ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε άμεση καταδίκη από τη Σομαλία. Το Σαββατοκύριακο, μια ομάδα 21 χωρών – κυρίως αραβικών, ισλαμικών και αφρικανικών κρατών – εξέδωσε κοινή δήλωση καταδικάζοντας τη μονομερή αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ.
Η δήλωση προειδοποίησε ότι η κίνηση αυτή απειλεί «την ειρήνη και την ασφάλεια στο Κέρας της Αφρικής και στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας» και παραβιάζει βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου.
Η δήλωση, η οποία επιβεβαίωνε την πλήρη υποστήριξη για την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας, υπογράφηκε από χώρες όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, το Ιράν, η Ιορδανία και το Κατάρ.
Αρκετές χώρες που ομαλοποίησαν τους δεσμούς τους με το Ισραήλ βάσει των Συμφωνιών του Αβραάμ, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και του Μαρόκου, δεν υπέγραψαν την κοινή δήλωση.
Ενώ ο Λίβανος και η Συρία εξέδωσαν ξεχωριστά δηλώσεις καταδικάζοντας την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ και επιβεβαιώνοντας την υποστήριξη για την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας, και οι δύο χώρες δεν συμμετείχαν σε κοινή δήλωση.
Η αναγνώριση από το Ισραήλ ήρθε καθώς ο Λίβανος και η Συρία έχουν παράλληλες επαφές με το Ισραήλ, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, οι οποίες επικεντρώνονται στην αποκλιμάκωση, στις ρυθμίσεις ασφαλείας και σε ζητήματα που σχετίζονται με τα σύνορα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβεβαίωσε επίσης την υποστήριξή της στην κυριαρχία, την ενότητα και την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας, προειδοποιώντας ότι τυχόν αλλαγές στο καθεστώς της Σομαλίας πρέπει να γίνουν μέσω διαλόγου και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, εν τω μεταξύ, άφησαν να εννοηθεί ότι δεν έχουν καμία πρόθεση να ακολουθήσουν αμέσως το παράδειγμα του Ισραήλ, με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει το Σαββατοκύριακο ότι το ζήτημα «είναι υπό μελέτη». Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών αναμένεται να συγκαλέσει έκτακτη συνεδρίαση για το θέμα αργότερα τη Δευτέρα.
Η ισραηλινή απόφαση έρχεται καθώς η Σομαλία πρόκειται να αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ το 2026.
