Υπόθεση Μαδούρο ή "Δυοίν κακοίν προκειμένοιν, το μη χείρον βέλτιστον"

Γράφει ο Χρήστος Γκούβελος
Νομικός- Συγγραφέας

Υπόθεση Μαδούρο ή ”Δυοίν κακοίν προκειμένοιν, το μη χείρον βέλτιστον”. Αν βλέπετε παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου μόνο από την επέμβαση των ΗΠΑ, μάλλον πρέπει να διαβάσετε το παρακάτω κείμενο. Στο υστερόγραφο, η πανομοιότυπη υπόθεση Νοριέγκα, που συνιστά δεδικασμένο για τα αμερικανικά δικαστήρια, σε συνάρτηση με το Δόγμα Ker-Frisbie.

Η υπόθεση αποτελεί κλασικό παράδειγμα σύγκρουσης δύο θεμελιωδών πυλώνων του Διεθνούς Δικαίου, αφενός της Κρατικής Κυριαρχίας (που επικαλείται η Βενεζουέλα) και αφετέρου της Διεθνούς Ποινικής Δικαιοσύνης και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (που επικαλούνται οι ΗΠΑ και διεθνείς οργανισμοί).

Τι παραβιάζεται από τον Μαδούρο και τη Βενεζουέλα:

Η Σύμβαση της Βιέννης του 1988 κατά της Παράνομης Διακίνησης Ναρκωτικών: Η Βενεζουέλα είναι συμβαλλόμενο μέρος στη σύμβαση του ΟΗΕ κατά των ναρκωτικών. Εάν αποδειχθεί (όπως κατηγορούν οι ΗΠΑ στο κατηγορητήριο του “Cartel of the Suns”) ότι ανώτατοι κρατικοί αξιωματούχοι και ο στρατός οργανώνουν τη διακίνηση ναρκωτικών ως κρατική πολιτική, τότε η Βενεζουέλα παραβιάζει τις διεθνείς της δεσμεύσεις και μετατρέπεται σε “κράτος-παρία” (rogue state).
Το Καταστατικό της Ρώμης (Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας): Η Βενεζουέλα είναι μέλος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (αν και έχει απειλήσει με αποχώρηση, δεσμεύεται για πράξεις που έγιναν όσο ήταν μέλος). Ο Εισαγγελέας του ΔΠΔ διεξάγει ήδη έρευνα (Venezuela I) για συστηματική χρήση βίας, βασανιστήρια, βιασμούς και αυθαίρετες φυλακίσεις κατά διαδηλωτών και αντιφρονούντων. Αυτά συνιστούν Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας.
Το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ICCPR): Η νόθευση εκλογών, η κατάργηση της διάκρισης των εξουσιών (έλεγχος δικαστηρίων), η φίμωση του Τύπου και οι εξωδικαστικές εκτελέσεις παραβιάζουν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα που προστατεύονται από το Διεθνές Δίκαιο.
Η Σύμβαση του Παλέρμο (Διασυνοριακό Οργανωμένο Έγκλημα): Η συνεργασία με τρομοκρατικές οργανώσεις (όπως οι disidencias των FARC της Κολομβίας και ο ELN) για ξέπλυμα χρήματος και λαθρεμπόριο χρυσού και πετρελαίου, παραβιάζει τις υποχρεώσεις της χώρας για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος.

Τι παραβιάστηκε από τις ΗΠΑ:

Το Άρθρο 2(4) του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών (Απαγόρευση Χρήσης Βίας): Απαγορεύει ρητά την απειλή ή τη χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους από τις ΗΠΑ. Η είσοδος ξένων δυνάμεων χωρίς την άδεια της κυβέρνησης ή απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ συνιστά πράξη επιθετικότητας (act of aggression).
Η εθιμική Αρχή της Μη Επέμβασης [τα κράτη δεν πρέπει να παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κρατών, Απόφαση 2625 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (1970)] και η εθιμική αρχή τη Ετεροδικίας Αρχηγού Κράτους [η ασυλία των Αρχηγών Κρατών βασίζεται κυρίως στο Εθιμικό Διεθνές Δίκαιο, υπόθεση του Εντάλματος Σύλληψης (Arrest Warrant Case – DRC v. Belgium, 2002) στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ)].

Εξακολουθείτε να βλέπετε παραβίαση των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου μόνο από την ημερήσια επέμβαση των ΗΠΑ και όχι από τις διαρκείς πρακτικές του καθεστώτος Μαδούρο;

Εύγε! Προφανώς προτιμάτε να μένουν ατιμώρητοι εγκληματίες όπως ο Μαδούρο, ο Νοριέγκα ή ο Άιχμαν (μετά από άρνηση της Αργεντινής να τον εκδώσει, είχε συλληφθεί από τη Μοσάντ με παρόμοια επιχείρηση και οδηγήθηκε στο Ισραήλ).

ΥΓ: Καθοριστική για την αλλαγή τακτικής σε τέτοιες περιπτώσεις από πλευράς των ΗΠΑ ήταν η καταδίκη για την Υπόθεση Στρατιωτικών και Παραστρατιωτικών Δραστηριοτήτων (Nicaragua v. United States, 1986) στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ). Οι ΗΠΑ χρηματοδοτούσαν και εξόπλιζαν τους αντάρτες “Κόντρας” για να ανατρέψουν την κυβέρνηση των Σαντινίστας στη Νικαράγουα, η οποία αποδεδειγμένα συνεργαζόταν με το Κολομβιανό καρτέλ του Μεντεγίν και τον Πάμπλο Εσκομπάρ. Η χρηματοδότηση και ο εξοπλισμός ένοπλων ομάδων σε ξένη χώρα αποτελεί παραβίαση της Αρχής της Μη Επέμβασης.

Έτσι, όταν οι ΗΠΑ αποφάσισαν να στραφούν κατά του Μανουέλ Νοριέγκα, του ηγέτη του Παναμά, λειτούργησαν διαφορετικά. Ο Νοριέγκα ήταν ο de facto ηγέτης του Παναμά και για χρόνια συνεργάτης της CIA. Ωστόσο, προς τα τέλη της δεκαετίας του ’80, οι σχέσεις του με τις ΗΠΑ κατέρρευσαν, καθώς κατηγορήθηκε ότι μετέτρεψε τον Παναμά σε κέντρο διακίνησης κοκαΐνης για τα καρτέλ της Κολομβίας, ενώ ταυτόχρονα ακύρωσε τις δημοκρατικές εκλογές στη χώρα του. Τον Δεκέμβριο του 1989, ο Πρόεδρος Τζορτζ Μπους (ο πρεσβύτερος) διέταξε την εισβολή στον Παναμά. Ο Νοριέγκα διέφυγε και ζήτησε άσυλο στην Πρεσβεία του Βατικανού (Αποστολική Νουντσιατούρα) στον Παναμά. Οι Αμερικανοί πεζοναύτες περικύκλωσαν το κτίριο και για μέρες έπαιζαν εκκωφαντική ροκ μουσική (Guns N’ Roses, The Clash κ.ά.) 24 ώρες το 24ωρο, ασκώντας ψυχολογική πίεση μέχρι να παραδοθεί (κάτι που έκανε τελικά τον Ιανουάριο του 1990).

Μόλις μεταφέρθηκε στο Μαϊάμι, η υπεράσπισή του έθεσε τρία βασικά νομικά ζητήματα: απόλυτη ασυλία ως αρχηγός κράτους, παράνομη σύλληψη εισβολή ήταν παράνομη βάσει του διεθνούς δικαίου και ύπαρξη καθεστώς αιχμαλώτου πολέμου. Το δικαστήριο τον καταδίκασε το 1992 σε 40 χρόνια φυλάκισης (η ποινή αργότερα μειώθηκε). Εξέτισε ποινή στις ΗΠΑ, μετά εκδόθηκε στη Γαλλία για ξέπλυμα χρήματος και τελικά επέστρεψε στον Παναμά, όπου πέθανε κρατούμενος το 2017.

Το δικαστήριο, ως προς τα νομικά επιχειρήματα που αντέτεινε η υπεράσπιση του Νοριέγκα, απεφάνθη τα εξής:

Το δικαστήριο δέχτηκε την εισήγηση της κυβέρνησης των ΗΠΑ ότι δεν τον αναγνώριζε ως νόμιμο ηγέτη, αλλά ως επικεφαλής εγκληματικής οργάνωσης που είχε σφετεριστεί την εξουσία. Έτσι, του αφαιρέθηκε η ασυλία.
Το δικαστήριο εφάρμοσε την αρχή Male Captus, Bene Detentus, βάσει του δογματος Ker-Frisbie [αποφάσεις Ker v. Illinois (1886) and Frisbie v. Collins (1952) του Ανωτάτου Δικατηρίου των ΗΠΑ]. Αποφάνθηκε ότι ο τρόπος σύλληψης δεν ακυρώνει τη δίκη, εφόσον ο κατηγορούμενος βρίσκεται πλέον σε αμερικανικό έδαφος.
Δέχθηκε το καθεστώς του Αιχμαλώτου Πολέμου, εξασφαλίζοντας καλύτερες συνθήκες κράτησης (π.χ. δικαίωμα να φοράει τη στολή του, πρόσβαση σε ελβετική αντιπροσωπεία του Ερυθρού Σταυρού, και ειδική μεταχείριση στη φυλακή), αλλά δε σταμάτησε η δική του Νοριέγκα.

Πηγές:

https://treaties.un.org/pages/viewdetails.aspx?src=treaty…

https://www.consilium.europa.eu/…/rome-statute-of-the…/

https://www.ohchr.org/…/international-covenant-civil…

https://www.unodc.org/…/organized-crime/intro/UNTOC.html

https://unric.org/…/%CF%87%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%B7%CF…/

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:62019TJ0279

https://www.icj-cij.org/index.php/case/121

https://www.icj-cij.org/case/70

https://casebook.icrc.org/…/united-states-united-states…

https://legal-resources.uslegalforms.com/…/ker-frisbie…

https://www.justice.gov/…/criminal-resource-manual-610…