Η στρατηγική συνεργασία Τουρκίας Σομαλίας και η Σομαλιλάνδη

Γράφει ο Δημήτριος Μαντέλης
Πλοίαρχος ε.α. ΠΝ

Αναφορικά με τις πρόσφατες ανακοινώσεις περί έναρξης γεωτρήσεων στην ΑΟΖ της Σομαλίας από τα τουρκικά πλωτά γεωτρύπανα και σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του προέδρου της Σομαλίας στην Κωνσταντινούπολη:

-Οι γεωτρήσεις θα ξεκινήσουν το Φεβρουάριο του 2026

-Ο προγραμματισμός είναι, αρχικά οι γεωτρήσεις να λάβουν χώρα σε θαλάσσια περιοχή βάθους 3500 μέτρων χωρίς να γίνεται ακριβής αναφορά τοποθεσίας.

– Οι σχετικές ανακοινώσεις αφορούν επίσης εγκατάσταση και λειτουργία διαστημικού σταθμού και συνεργασία στην πάταξη της λαθραίας αλιείας.

– Η πρωτοβουλία αυτή ακολουθεί την υπογραφή συμφωνίας ενεργειακής εξερεύνησης μεταξύ Τουρκίας και Σομαλίας το 2024, όταν και έλαβαν χώρα έρευνες, επί θαλασσίων οικοπέδων. Τα αποτελέσματα των ερευνών οδήγησαν στην ανακοίνωση της έναρξης των γεωτρήσεων σε τρία υπεράκτια τεμάχια σε 1η φάση και ακολούθως στην ενδοχώρα.

– Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Τουρκία διαθέτει τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση εκτός συνόρων της με έδρα το Μογκαντίσου και έχει αναλάβει την εκπαίδευση του σομαλικού στρατού και επιπλέον, χωρίς να είναι γνωστές οι λεπτομέρειες του ευρύτερου πλαισίου συνεργασίας των δυο χωρών, θα πρέπει να θεωρείται σίγουρο ότι περιλαμβάνεται, ο εξοπλισμός των ναυτικών δυνάμεων και η ανάπτυξη των δυνατοτήτων της Σομαλίας και της προστασίας των θαλασσίων συνόρων με παράλληλη συνεργασία στην εκμετάλλευση του θαλασσίου πλούτου. Συνεπακόλουθο είναι ίσως και ο περιορισμός φαινομένων πειρατείας που θα ‘φανεί’ με καλό μάτι στον ΙΜΟ γενικά. (*Το κράτος της Σομαλίας έχει ΑΟΖ που εκτείνεται σε 200ν.μ. με μοναδικό αλιευτικό πλούτο.)

-Η σχεδιαζόμενη αυτή γεώτρηση αποτελεί μια αξιοσημείωτη εξέλιξη στην αυξανόμενη εμπλοκή της Τουρκίας στην υπεράκτια ενεργειακή έρευνα, καθώς και στην ενίσχυση της οικονομικής και στρατηγικής της παρουσίας στο Κέρας της Αφρικής.

ΣΗΜΕΙΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΤΟΥΡΚΙΑ- ΣΟΜΑΛΙΑ

Η μη ανακοίνωση των τοποθεσιών των θαλασσίων περιοχών γεωτρήσεων δημιουργεί ερωτηματικά. Θα είναι στο Κέρας της Αφρικής – Ινδικός ωκεανός ή βρίσκονται στην βορειανατολική και βόρεια περιοχή της Σομαλίας – Πούντλαντ;
Για να υποστηριχθούν τέτοιου είδους επιχειρήσεις εκτός των άλλων, απαιτούνται λιμενικές εγκαταστάσεις. Στην αναφερόμενη περιοχή (Πούντλαντ) το μοναδικό λιμάνι που θα μπορούσε να υποστηρίξει τέτοιου είδους επιχειρήσεις είναι το BOSASO το οποίο βρίσκεται πλησίον του ανατολικού συνόρου της Σομαλιλάνδης και εντός της Σομαλίας – Πούντλαντ.
Υπάρχουν πληροφορίες μη επιβεβαιωμένες, για χρήση του λιμένα Las Qoray που βρίσκεται εντός της γεωγραφικής κυριαρχίας του κράτους της Σομαλιλάνδης – όπως φαίνεται και στο καταστατικό χάρτη της. http://www.somalilandlaw.com/somaliland_boundaries.html.

Η επιλογή του συγκεκριμένου λιμένα θα αποτελέσει σημείο αντιπαράθεσης ΙΣΡΑΗΛ / ΗΑΕ – ΤΟΥΡΚΙΑΣ.

Η εκτίμηση είναι ότι τελικά οι περιοχές γεωτρήσεων θα βρίσκονται στο κέρας της Αφρικής και ως λιμένας υποστήριξης θα χρησιμοποιηθεί ο λιμένας MOGADISHU

ΑΙΘΙΟΠΙΑ

Είναι σε ισχύ μνημόνιο συνεργασίας / κατανόησης μεταξύ Αιθιοπίας και Σομαλιλάνδης , το οποίο δίνει στην Αιθιοπία πρόσβαση στον κόλπο του ADEN με αντάλλαγμα την αναγνώριση της αυτο-ανακηρυχθείσας δημοκρατίας από την Αιθιοπία.

ΗΑΕ

Τα ΗΑΕ έχουν αναλάβει την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων του λιμένα BERBERA / Σομαλιλάνδη καθώς και την εκπαίδευση των ενόπλων δυνάμεων της με στρατιωτική παρουσία.

Επίσης από 1/1/2026 έχει επιτραπεί η έκδοση VISA σε πολίτες της Σομαλιλάνδης που επισκέπτονται τα ΗΑΕ και όχι σε Σομαλούς – https://themedialine.org/headlines/uae-quietly-accepts-somaliland-passports-but-not-somali-documents-report/

ΑΙΓΥΠΤΟΣ

Η Αίγυπτος παρόλες τις αντιρρήσεις που έχει με την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ, η πίεση που θα ασκηθεί από τα ΗΑΕ λόγω των οικονομικών συνεργασιών και επενδύσεων των τελευταίων στην Αίγυπτο, πιθανόν να οδηγήσουν σε μελλοντική αναγνώριση της Σομαλιλάνδης.

ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται σε ελεγχόμενη κρίση με τα ΗΑΕ λόγω του ισχυρού ανταγωνισμού επικράτησης στο καθεστώς της Υεμένης και κρατάει στάση αναμονής.

Συμπερασματικά διαφαίνεται ότι η ευρύτερη περιοχή της Σομαλίας / Σομαλιλάνδης έχει μετατραπεί σε πεδίο ανταγωνισμού πολλών κρατών καθένα με δικά του γεωπολιτικά κριτήρια και συμφέροντα και αυτό που θα κρίνει ή θα ξεκαθαρίσει τις επόμενες ενέργειες που είναι :

η ανακοίνωση των θαλασσίων οικοπέδων γεωτρήσεων από την Τουρκία / Σομαλία, παράλληλα με τη χρήση εγκαταστάσεων υποστήριξης στη ξηρά.
οι εξελίξεις στην Υεμένη
το πλαίσιο ανοικοδόμησης στη Γάζα και οι συνεργασίες των συμμετεχόντων κρατών. Μία τέτοια συνεργασία φαίνεται με την ανάπτυξη ισχυρών δεσμών μεταξύ Ισραήλ και ΗΑΕ.
η περαιτέρω αναγνώριση από άλλα κράτη, του κράτους της Σομαλιλάνδης

Σημασία της Αναγνώρισης: συμβολική αλλά και νομική πράξη που θεμελιώνει το δικαίωμά του στην ύπαρξη και στην άσκηση κυριαρχίας και εξουσίας, συμπεριλαμβανομένων των χωρικών υδάτων και της ΑΟΖ. (Κυριαρχία επί της ξηράς και των χωρικών υδάτων, Ανάπτυξη διπλωματικών σχέσεων και εκπροσώπηση σε διεθνείς οργανισμούς, Χωρικά Ύδατα, Αιγιαλίτιδα Ζώνη, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη)

Η Δημοκρατία της Σομαλιλάνδης επανεπιβεβαίωσε την κυριαρχία της τον Μάιο του 1991, μετά από μια τριακονταετή ένωση με τη γειτονική Σομαλία, η οποία κατέληξε σε έναν μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο και σε γενοκτονικές επιθέσεις κατά του λαού της Σομαλιλάνδης.

Η Σομαλιλάνδη υπήρξε ανεξάρτητη χώρα γνωστή ως ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΣΟΜΑΛΙΛΑΝΔΗΣ το οποίο ενώθηκε οικειοθελώς με τη Σομαλία, για να τερματίσει στη συνέχεια αυτή την ένωση, μονομερώς, το 1991.