Συμφωνία Λιβάνου Συρίας για τη μεταφορά 300 Σύριων κρατουμένων

Ο Λίβανος και η Συρία υπέγραψαν την Παρασκευή συμφωνία για τη μεταφορά περισσότερων από 300 Σύριων καταδίκων από τις φυλακές του Λιβάνου στην πατρίδα τους για να εκτίσουν τις ποινές τους, σηματοδοτώντας μια αναθέρμανση των σχέσεων μετά από δεκαετίες τεταμένων σχέσεων.

Η συμφωνία υπογράφηκε στη Βηρυτό από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης του Λιβάνου Τάρεκ Μίτρι και τον Σύριο Υπουργό Δικαιοσύνης Μαζάρ αλ-Γουάις μετά από μήνες διαπραγματεύσεων και αμοιβαίων επισκέψεων.

Μιλώντας σε κοινή συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, ο Μίτρι δήλωσε ότι η συμφωνία είναι αποτέλεσμα «κοινής πολιτικής βούλησης που δείχνει ότι οι σχέσεις Λιβάνου-Συρίας βασίζονται στην εμπιστοσύνη και τον αμοιβαίο σεβασμό με κάθε έννοια της λέξης, και σε μια ειλικρινή επιθυμία για συνεργασία μεταξύ δύο χωρών που συνδέονται με αλληλένδετες σχέσεις».

Πρόσθεσε ότι οι μεταφορές θα ξεκινήσουν το Σάββατο και είπε ότι μόνο όσοι εκτίουν ποινές φυλάκισης θα μεταφερθούν στη Συρία, με ξεχωριστή συμφωνία που θα αφορά τους προφυλακισμένους να συζητηθεί στη συνέχεια.

Ο Γουάις επαίνεσε τη συμφωνία ως αντανάκλαση του «βάθους των αδελφικών σχέσεων που ενώνουν τη Συριακή Αραβική Δημοκρατία και τη Λιβανέζικη Δημοκρατία, και της επιθυμίας και των δύο πλευρών να τις ενισχύσουν και να τις αναπτύξουν».

«Και οι δύο χώρες θέλουν να προχωρήσουν, αλλά υπάρχουν ορισμένα εκκρεμή ζητήματα», πρόσθεσε. «Αυτό το βήμα θα ενισχύσει την υπάρχουσα εμπιστοσύνη και ελπίζουμε ότι οι σχέσεις θα προχωρήσουν περισσότερο».

Οι κρατούμενοι και η επανέναρξη των επαφών μετά την πτώση Άσαντ 

Από την πτώση του Προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024 οι λιβανέζικες και συριακές αρχές έχουν επιδιώξει να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα δεκαετιών, συμπεριλαμβανομένης της οριοθέτησης των συνόρων, της επιστροφής Σύριων προσφύγων και κρατουμένων.

Περίπου 2.000 Σύριοι βρίσκονται σήμερα φυλακισμένοι στον Λίβανο, αποτελώντας περίπου το ένα τρίτο του συνολικού πληθυσμού κρατουμένων της χώρας, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Συριακού Δικτύου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο. Η πλειοψηφία τους παραμένει πίσω από τα κάγκελα για χρόνια χωρίς δίκη, ενώ ορισμένοι έχουν οδηγηθεί ενώπιον στρατιωτικών δικαστηρίων.

Πολλοί από τους συλληφθέντες εντός του Λιβάνου ήταν λιποτάκτες από το καθεστώς Άσαντ ή πρόσφυγες που διέφυγαν από τον εμφύλιο πόλεμο στη γειτονική Συρία.

Πολλοί από αυτούς αντιμετωπίζουν κατηγορίες που σχετίζονται με την τρομοκρατία, συμπεριλαμβανομένων φερόμενων δεσμών με ισλαμιστικές ομάδες που αντιτάχθηκαν στο καθεστώς Άσαντ ή εμπλοκής σε επιθέσεις εναντίον του λιβανέζικου στρατού και των δυνάμεων ασφαλείας, ιδίως κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων μεταξύ του λιβανέζικου στρατού και των τρομοκρατών του Ισλαμικού Κράτους και της Τζαμπχάτ αλ-Νούσρα στην παραμεθόρια πόλη Άρσαλ το 2014.

Ομάδες υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν επανειλημμένα κατηγορήσει τις λιβανέζικες αρχές ότι αρνούνται στους Σύριους κρατούμενους μια δίκαιη δίκη και ότι αποσπούν ομολογίες υπό βασανιστήρια. Άλλοι έχουν καταδικάσει τις συνθήκες στις φυλακές, συμπεριλαμβανομένου του υπερπληθυσμού και της έλλειψης τροφίμων και ιατρικών προμηθειών, καθώς και της εξάπλωσης μολυσματικών ασθενειών.

Ένας δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων δήλωσε στο think tank Century Foundation ότι πάνω από 44 Σύριοι κρατούμενοι σε λιβανέζικες φυλακές έχουν πεθάνει μεταξύ 2022 και 2025 από αυτοκτονία ή λόγω ιατρικής αμέλειας.

Στις 24 Ιανουαρίου, ένας 86χρονος Σύριος κρατούμενος που εξέτιε ποινή ισόβιας κάθειρξης στις διαβόητες φυλακές Roumieh από το 2002 φέρεται να πέθανε λόγω ιατρικής αμέλειας. Πηγές της φυλακής δήλωσαν στο Syria TV ότι η υγεία του είχε επιδεινωθεί και τα επανειλημμένα αιτήματα για μεταφορά σε νοσοκομείο απορρίφθηκαν. Ωστόσο, οι Δυνάμεις Εσωτερικής Ασφάλειας του Λιβάνου διέψευσαν τα δημοσιεύματα, λέγοντας ότι ο κρατούμενος πέθανε από καρδιακή ανακοπή μετά από θεραπεία σε νοσοκομείο.

Το ιστορικό πλαίσιο των σχέσεων των δυο χωρών 

 Οι σχέσεις Λιβάνου-Συρίας είναι γεμάτες συγκρούσεις και εντάσεις εδώ και δεκαετίες, οι οποίες πηγάζουν από τη στρατιωτική κατοχή του Λιβάνου από τη Συρία από το 1976 μέχρι την αποχώρηση των συριακών στρατευμάτων το 2005. Οι εντάσεις συνεχίστηκαν με την εμφάνιση δύο αντίπαλων πολιτικών στρατοπέδων: το ένα με δεσμούς με τη Χεζμπολάχ, η οποία υποστηρίζεται από το Ιράν και έστειλε χιλιάδες μέλη της για να υποστηρίξουν τον Άσαντ καθ’ όλη τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, και το άλλο που είναι σύμφωνο με τη Δύση και τον Αραβικό Κόλπο εναντίον του Άσαντ.

Ένα άλλο αμφιλεγόμενο ζήτημα είναι η παρουσία περίπου 1,5 εκατομμυρίου Σύριων προσφύγων στον Λίβανο, σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, οι οποίοι διέφυγαν από τον εμφύλιο πόλεμο στη χώρα τους. Οι εντάσεις μεταξύ των λιβανέζικων κοινοτήτων και των Σύριων προσφύγων αναζωπυρώνονται περιοδικά.

Η υπουργός Κοινωνικών Υποθέσεων του Λιβάνου, Χανίν Σαγιέντ, δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι 501.603 Σύριοι έχουν επιστρέψει στη χώρα τους από την πτώση του Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024.

Εκατοντάδες Λιβανέζοι που αντιτίθενται στην συριακή επιρροή στον Λίβανο εξαφανίστηκαν βίαια ή κρατήθηκαν από το συριακό καθεστώς κατά τη διάρκεια του λιβανέζικου εμφυλίου πολέμου και της επακόλουθης συριακής κατοχής της χώρας. Πιστεύεται ότι περισσότεροι από 600 Λιβανέζοι βρίσκονται σε συριακές φυλακές, αν και το συριακό καθεστώς ήταν πάντα ασαφές σχετικά με τον ακριβή αριθμό τους.

Κατά τη διάρκεια επίσκεψης στη Δαμασκό τον περασμένο Νοέμβριο, ο Μίτρι έθεσε το ζήτημα των εξαφανισμένων Λιβανέζων κατά τη διάρκεια των συναντήσεών του με Σύριους αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Άσαντ Σιμπάνι.

Οι υποστηρικτές του Άσαντ 

Εν τω μεταξύ, πιστεύεται ότι αρκετοί υψηλόβαθμοι πρώην αξιωματούχοι και μέλη του συριακού καθεστώτος έχουν αναζητήσει καταφύγιο στον Λίβανο μετά την ανατροπή του Άσαντ.

Τον περασμένο Νοέμβριο, η Δαμασκός ζήτησε επίσημα από την κυβέρνηση του Λιβάνου να τη βοηθήσει να εξασφαλίσει την έκδοση πρώην αξιωματούχων και αξιωματικών του συριακού καθεστώτος που κατηγορούνται για εγκλήματα πολέμου και οι οποίοι κατέφυγαν στον Λίβανο, σύμφωνα με αρκετές αναφορές.

Ερωτηθείς από δημοσιογράφους στη Βηρυτό την Παρασκευή εάν οι συριακές και οι λιβανέζικες αρχές εργάζονται σε αυτό το αρχείο, ο Υπουργό Δικαιοσύνης της Συρίας Μαζάρ αλ-Γουάις είπε: «Η επικοινωνία συνεχίζεται μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας και υπάρχει σαφής συνεργασία».

Τόνισε επίσης τις προσπάθειες των λιβανέζικων δυνάμεων ασφαλείας και του στρατού για τον περιορισμό των υπολειμμάτων του καθεστώτος.