Η Ευρώπη αντιμέτωπη με τις ευθύνες της

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν την Πέμπτη 12/2 στο Κάστρο Άλντεν Μπίζεν στο Βέλγιο για μια άτυπη σύζητηση με θέμα την ανταγωνιστικότητα. Εδώ και αρκετά χρόνια, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων στην Ευρώπη συζητούν την οικονομική παρακμή της ηγηραιάς πείρου, χωρίς να καταφέρνουν να αντιστρέψουν την τάση. Ο Σουηδός πρωθυπουργός Ούλφ Κρίστερσον συνόψισε το επικρατούν συναίσθημα, αναφερόμενος σε «πολλά λόγια και πολύ λίγη δράση».

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν αυτή την ανησυχητική διάγνωση. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας Πολιτικής, μόνο το 15% των 383 μέτρων που πρότεινε ο Μάριο Ντράγκι στην έκθεσή του του Σεπτεμβρίου 2024 έχουν εφαρμοστεί. Μια μελέτη παρακολούθησης της Deloitte δείχνει επίσης ότι το 83% των δεικτών ανταγωνιστικότητας έχουν παραμείνει στάσιμοι ή έχουν μειωθεί από τότε. Ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προειδοποίησε για άλλη μια φορά για μια «αργή αγωνία» εάν δεν γίνει τίποτα γρήγορα. Τόνισε ότι το διεθνές πλαίσιο έχει γίνει ακόμη πιο δυσμενές, σημαδεμένο από την εμπορική επίθεση της Κίνας και την αύξηση των τελωνειακών δασμών των ΗΠΑ. Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης συνόψισε την κατάσταση απερίφραστα: Η Ευρώπη έχει γίνει μια αγορά προσαρμογής για την Κίνα και ένα αντικείμενο εξαναγκασμού για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αντιμέτωποι με αυτή την πίεση, η ΕΕ  έχει προσδιορίσει αρκετούς τομείς προτεραιότητας για δράση. Η μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, καθώς το κόστος ενέργειας είναι σημαντικά υψηλότερο στην Ευρώπη από ό,τι στην άλλη άκρη του Ατλαντικού. Η ένωση κεφαλαιαγορών πρέπει επίσης να επιταχυνθεί, προκειμένου να κινητοποιηθούν καλύτερα οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις για τη χρηματοδότηση επενδύσεων. Οι ηγέτες θέλουν επίσης να αναθεωρήσουν τους κανόνες ανταγωνισμού ώστε να επιτρέψουν την εμφάνιση πρωταθλητών της ηπειρωτικής βιομηχανίας, μια σημαντική αλλαγή μετά από χρόνια απροθυμίας. Η δημιουργία ενός «28ου νομικού καθεστώτος» θα πρέπει να διευκολύνει τη δημιουργία διαδικτυακών επιχειρήσεων, με ένα κοινό πλαίσιο που θα ισχύει σε ολόκληρη την Ένωση. Τέλος, η καθιέρωση μιας ευρωπαϊκής προτίμησης στοχεύει στην προστασία ορισμένων στρατηγικών τομέων από τον εξωτερικό ανταγωνισμό.

Αυτές οι φιλοδοξίες συνοδεύονται από μια δεδηλωμένη επιθυμία για απλούστευση των κανονισμών. Η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κάλεσε τα κράτη μέλη να σταματήσουν την υπερβολική μεταφορά των ευρωπαϊκών οδηγιών, η οποία δημιουργεί αποκλίσεις και αυξάνει τους περιορισμούς. Προειδοποίησε επίσης ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να κάνει μεγαλύτερη χρήση των διαδικασιών επί παραβάσει για την επιβολή κοινών κανόνων. Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προχώρησε περαιτέρω σε αυτή τη λογική, ζητώντας ένα «κανονιστικό καθαρό μητρώο» για την ελάφρυνση του βάρους των επιχειρήσεων.

Ωστόσο, οι πολιτικές διαφορές παραμένουν, ιδίως όσον αφορά τους οικονομικούς πόρους. Ο Εμανουέλ Μακρόν υπερασπίζεται την ιδέα ενός νέου κοινού δανείου για τη χρηματοδότηση στρατηγικών επενδύσεων, μια πρόταση που αντιμετωπίστηκε με επιφύλαξη από το Βερολίνο. Η συζήτηση για αυτά τα ευρωομόλογα αναβλήθηκε για το καλοκαίρι, στο πλαίσιο των συζητήσεων για τον μελλοντικό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Οι εντάσεις μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας καταδεικνύουν την ευθραυστότητα της γαλλογερμανικής μηχανής, παρόλο που οι δύο ηγέτες εξέφρασαν την προθυμία τους να συνεργαστούν όταν έφτασαν στη σύνοδο κορυφής.

Έχοντας επίγνωση του επείγοντος χαρακτήρα, οι Ευρωπαίοι θέλουν τώρα να ορίσουν συγκεκριμένες προθεσμίες. Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει θέσει το ενδεχόμενο προσφυγής σε ενισχυμένη συνεργασία εάν δεν μπορεί να επιτευχθεί ομοφωνία. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει ένα λεπτομερές σχέδιο δράσης στη σύνοδο του Συμβουλίου στις 19 Μαρτίου. Μετά από χρόνια διαγνώσεων και εκθέσεων, τα 27 κράτη μέλη γνωρίζουν ότι η αξιοπιστία τους εξαρτάται πλέον από την ικανότητά τους να μετατρέψουν αυτές τις υποσχέσεις σε συγκεκριμένες αποφάσεις.