Ανεπιθύμητος ο Ιρανός πρέσβης στον Λίβανο: Γιατί έχει σημασία

Ο Λίβανος ανακάλεσε την Τρίτη τη διαπίστευση του πρέσβη του Ιράν στη Βηρυτό και τον κήρυξε ανεπιθύμητο πρόσωπο, σε μια τελευταία ένδειξη επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, οι οποίες έχουν επιδεινωθεί από τότε που η Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν, ξεκίνησε την επίθεσή της εναντίον του Ισραήλ σε υποστήριξη της Τεχεράνης στις αρχές αυτού του μήνα.

Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Εξωτερικών του Λιβάνου ανέφερε ότι ο Γενικός Γραμματέας Αμπντούλ Σατάρ Ίσα κάλεσε τον Ιρανό επιτετραμμένο στη Βηρυτό,Ταουφίκ Σαμάντι Χόσκχο, για να τον ενημερώσει για την απόφαση κατά του Πρέσβη Μοχάμεντ Ρεζά Σεϊμπανί.

Σύμφωνα με τη δήλωση, ο Σεϊμπανί διατάχθηκε να εγκαταλείψει τον Λίβανο το αργότερο έως την Κυριακή 29 Μαρτίου.

Η κίνηση αυτή έρχεται καθώς η κυβέρνηση αυξάνει την πίεση στη Χεζμπολάχ και τους Ιρανούς εκπροσώπους στον Λίβανο, αφότου η σιιτική παραστρατιωτική ομάδα άρχισε να εκτοξεύει πυραύλους προς το Ισραήλ στις 2 Μαρτίου, σε αυτό που χαρακτήρισε ως επιχείρηση εκδίκησης για την εξόντωση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Η επίθεση πυροδότησε μια ευρείας κλίμακας ισραηλινή κλιμάκωση σε ολόκληρο τον Λίβανο, η οποία έχει σκοτώσει πάνω από 1.000 ανθρώπους και έχει εκτοπίσει περισσότερους από 1 εκατομμύριο άλλους μέχρι στιγμής.

Σε απάντηση στις ενέργειες της Χεζμπολάχ, το λιβανέζικο κράτος κατηγόρησε την τρομοκρατική οργάνωση ότι έσυρε τη χώρα σε έναν πόλεμο υπέρ του Ιράν.

«Όποιος εκτόξευσε αυτούς τους πυραύλους ήθελε να προκαλέσει την κατάρρευση του λιβανέζικου κράτους, βυθίζοντάς το στην επιθετικότητα και το χάος… όλα για χάρη των υπολογισμών του ιρανικού καθεστώτος», δήλωσε ο Πρόεδρος Τζόζεφ Αούν κατά τη διάρκεια μιας εικονικής συνάντησης με κορυφαίους Ευρωπαίους αξιωματούχους στις 9 Μαρτίου.

Την πρώτη ημέρα των εχθροπραξιών, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την απαγόρευση των στρατιωτικών και ασφαλιστικών δραστηριοτήτων της ομάδας, τις οποίες θεώρησε παράνομες. Λίγες μέρες αργότερα, στις 5 Μαρτίου, η κυβέρνηση διέταξε επίσης τη σύλληψη μελών του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης που δρουν στον Λίβανο.

Στις 12 Μαρτίου, ο Υπουργός Εξωτερικών Γιουσέφ Ρατζί κάλεσε τον Πρέσβη Σεϊμπάνι, αφότου το IRGC (Φρουροί της Επανάστασης) του Ιράν ανακοίνωσε κοινή επιχείρηση με τη Χεζμπολάχ εναντίον του Ισραήλ.

Μιλώντας στο σαουδαραβικό κανάλι Al Arabiya την Κυριακή, ο Πρωθυπουργός Σαλάμ δήλωσε ότι το IRGC κατευθύνει τις επιχειρήσεις της Χεζμπολάχ στον πόλεμό της με το Ισραήλ.

Αναφερόμενος σε μια επίθεση με drone στις 2 Μαρτίου σε βρετανική βάση στην Κύπρο – η οποία ύποπτεται ότι πραγματοποιήθηκε από τη Χεζμπολάχ από τον Λίβανο – ο Σαλάμ είπε ότι πραγματοποιήθηκε από το IRGC, «το οποίο είναι παρόν και, δυστυχώς, διαχειρίζεται τη στρατιωτική επιχείρηση στον Λίβανο».

Η Χεζμπολάχ, η οποία ιδρύθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1980 για να καταπολεμήσει την ισραηλινή κατοχή του Λιβάνου, έκτοτε έχει εξελιχθεί στον ισχυρότερο μη κρατικό ένοπλο παράγοντα στη χώρα, με ακλόνητη υποστήριξη και χρηματοδότηση από το Ιράν, καθώς και εκπαίδευση από το IRGC.

Οι εντάσεις μεταξύ Ιράν και Λιβάνου είχαν ήδη εμφανιστεί μετά τον πόλεμο του Οκτωβρίου 2023 μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, ο οποίος έληξε με κατάπαυση του πυρός με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ τον Νοέμβριο του 2024. Ο Λίβανος είχε προχωρήσει με ένα σχέδιο για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ μετά από πιέσεις των ΗΠΑ. Ωστόσο, η ομάδα αρνήθηκε να παραδώσει τα όπλα της, επικαλούμενη αυτό που περιγράφει ως αμερικανικές και ισραηλινές επιταγές, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι τόνισαν τη σημασία του οπλοστασίου της Χεζμπολάχ στην αντιμετώπιση του Ισραήλ.

Σε ανακοίνωσή της την Τρίτη, το IRGC απείλησε να εξαπολύσει βίαιες επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ για την υποστήριξη του Λιβάνου και των Παλαιστινίων.

«Προειδοποιούμε τον εγκληματικό στρατό του καθεστώτος ότι εάν συνεχιστούν τα εγκλήματα κατά των Λιβανέζων και Παλαιστινίων πολιτών, οι χώροι συγκέντρωσης των εχθρικών δυνάμεων στη βόρεια κατεχόμενη Παλαιστίνη και τη Λωρίδα της Γάζας θα υποστούν βαριές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και το IRGC χωρίς καμία αντάλλαγμα», αναφέρει η δήλωση.

Από τις 2 Μαρτίου, ο ισραηλινός στρατός πραγματοποιεί έντονες αεροπορικές επιδρομές εναντίον αυτού που αποκαλεί στόχους της Χεζμπολάχ στα οχυρά της ομάδας στο νότο, στην ανατολική κοιλάδα Μπεκάα και στα νότια προάστια της Βηρυτού.

Γιατί έχει σημασία:

1. Πλήγμα στις σχέσεις Λιβάνου–Ιράν
Το Ιράν διατηρεί εδώ και χρόνια ισχυρή επιρροή στον Λίβανο, κυρίως μέσω της Χεζμπολάχ. Η απέλαση δείχνει σοβαρή ένταση και απομάκρυνση της  κυβέρνησης από την ιρανική επιρροή.Να σημειωθεί πως η Χεζμπολάχ περιέγραψε την απέλαση ως «εθνικό και στρατηγικό αμάρτημα», υπογραμμίζοντας τις πιθανές επιπτώσεις που μπορεί να έχει στις σχέσεις του Λιβάνου με το Ιράν, έναν από τους βασικούς συμμάχους της οργάνωσης.

2. Εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες
Ο Λίβανος είναι βαθιά διαιρεμένος πολιτικά και θρησκευτικά. Μια τέτοια κίνηση μπορεί να:

• ενισχύσει τις φιλοδυτικές ή αντι-ιρανικές δυνάμεις
• προκαλέσει αντιδράσεις από φιλοϊρανικές ομάδες 

3. Περιφερειακές επιπτώσεις
Η ένταση Λιβάνου–Ιράν επηρεάζει και άλλες χώρες:

• το Ισραήλ
• αραβικά κράτη που αντιτίθενται στο Ιράν (όπως η Σαουδική Αραβία)

4. Μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα
Η απέλαση μπορεί να θεωρηθεί:

• προσπάθεια του Λιβάνου να δείξει ανεξαρτησία
• ή κίνηση πίεσης προς το Ιράν για συγκεκριμένα ζητήματα (ασφάλεια, πολιτική παρέμβαση κ.λπ.)

 Τι πρέπει να παρακολουθήσουμε στη συνέχεια

• Αν υπάρξουν αντίποινα από το Ιράν
• Πώς θα αντιδράσει η Χεζμπολάχ
• Αν αυτό οδηγεί σε μεγαλύτερη αστάθεια ή σε επανακαθορισμό συμμαχιών