ΗΑΕ: Αλλάζοντας τις ισορροπίες στον Κόλπο

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα 

Η γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής δεν γνωρίζει κενά, γνωρίζει όμως βίαιες ανατροπές. Η διαφαινόμενη απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) να αποσυρθούν από τον ΟΠΕΚ και το σχήμα του ΟΠΕΚ+ δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαφωνία για τις ποσοστώσεις του πετρελαίου. Είναι μια στρατηγική χειραφέτηση που κλονίζει τα θεμέλια του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και επαναπροσδιορίζει την αρχιτεκτονική ασφαλείας στην περιοχή.

Η ρήξη με τη «συναίνεση» και το μήνυμα στο Ισλάμαμπαντ

Η κίνηση του Άμπου Ντάμπι να αποσύρει την κατάθεση ύψους 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την Κεντρική Τράπεζα του Πακιστάν δεν ήταν μια τυχαία οικονομική κίνηση. Ήταν μια καθαρή γεωπολιτική προειδοποίηση. Το Πακιστάν, επιχειρώντας να ισορροπήσει σε δύο βάρκες και να μεσολαβήσει στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν, προσέκρουσε στη νέα, άκαμπτη γραμμή των Εμιράτων.

Ενώ η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και το Πακιστάν φαίνεται να διαμορφώνουν μια «ισλαμική συναίνεση» έναντι των προκλήσεων της Τεχεράνης και του Τελ Αβίβ, τα ΗΑΕ επιλέγουν τον δρόμο της πλήρους διαφοροποίησης. Το Άμπου Ντάμπι αρνείται να ακολουθήσει το μοντέλο του κατευνασμού που παραδοσιακά υιοθετούσαν παίκτες όπως το Ομάν ή η Ιορδανία. Αντίθετα, επιλέγει την μετωπική σύγκρουση με τις περιφερειακές ισορροπίες, θέτοντας τον εαυτό του σε τροχιά σύγκρουσης τόσο με το Ριάντ όσο και με την Τεχεράνη.

Από τον ΟΠΕΚ στην εθνική αυτονομία

Η έξοδος από τον ΟΠΕΚ σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Για τα ΗΑΕ, το πετρέλαιο δεν είναι πλέον ένα εργαλείο διπλωματικής πίεσης, αλλά ένας πόρος που πρέπει να ρευστοποιηθεί εδώ και τώρα. Με το βλέμμα στην πράσινη μετάβαση και την πιθανότητα το πετρέλαιο να χάσει την αξία του τις επόμενες δεκαετίες, το Άμπου Ντάμπι αρνείται να θυσιάσει την παραγωγική του ικανότητα στον βωμό των στρατηγικών επιδιώξεων του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

Η Σαουδική Αραβία επιδιώκει υψηλές τιμές για να χρηματοδοτήσει το “Vision 2030”. Τα ΗΑΕ, όμως, έχουν το δικό τους όραμα: να καταστούν η αδιαμφισβήτητη ενεργειακή και τεχνολογική πύλη της περιοχής, ανεξάρτητα από τις εντολές του καρτέλ.

Το ρίσκο της μοναχικής πορείας

Οι μεγάλοι επιζώντες της Μέσης Ανατολής —από τον Χαφέζ αλ Άσαντ μέχρι τη Χασεμιτική μοναρχία— επιβίωσαν μέσω της ισορροπίας και των πολλαπλών συμμαχιών. Τα ΗΑΕ, υπό την ηγεσία του Μοχάμεντ μπιν Ζάγιεντ, εγκαταλείπουν αυτή την πεπατημένη. Ποντάρουν τα πάντα στις Συμφωνίες του Αβραάμ, στην αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ και στη δημιουργία μιας «οικονομικής νησίδας» που δεν θα επηρεάζεται από τις αναταράξεις των γειτόνων της.

Όμως, το ρίσκο είναι τεράστιο:

1. Γεωγραφικό Πεπρωμένο: Μπορούν τα ΗΑΕ να επιβιώσουν σε έναν εχθρικό Κόλπο αν η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν αποφασίσουν να τα απομονώσουν;
2. Ασφάλεια Υποδομών: Η επίδειξη ισχύος του Ιράν στην περιοχή αποτελεί μια διαρκή υπενθύμιση ότι οι ενεργειακές υποδομές είναι ευάλωτες.
3. ΗΠΑ – Κίνα: Η προσπάθεια για απόλυτη αυτονομία φέρνει τα ΗΑΕ στο στόχαστρο των μεγάλων δυνάμεων, που απαιτούν ξεκάθαρη τοποθέτηση στο νέο Ψυχρό Πόλεμο. (Αν και προσωπικά εκτιμώ ότι τα ΗΑΕ θα σταθούν στο πλευρό των ΗΠΑ)

Αντί επιλόγου: Τα ΗΑΕ παίζουν το πιο τολμηρό χαρτί στην ιστορία τους. Επιλέγουν να σπάσουν τους κανόνες της αραβικής αλληλεγγύης για χάρη της εθνικής τους επιβίωσης στον 21ο αιώνα. Αν το ρίσκο αποδώσει, θα μιλάμε για τη νέα «Σιγκαπούρη της Ερήμου». Αν αποτύχει, η κατάρρευση της περιφερειακής ασφάλειας ενδεχομένως να παρασύρει πρώτα εκείνους που πίστεψαν ότι μπορούν να νικήσουν τη γεωγραφία της περιοχής.