Ο ρόλος του Ιράκ στη σύγκρουση ΗΠΑ- Ιράν και ο νέος πρωθυπουργός

Η αμερικάνικη κυβέρνηση παρακολουθεί στενά το νέο υποψήφιο πρωθυπουργό του Ιράκ, Αλί αλ-Ζαΐντι, προκειμένου να διαπιστώσει αν θα μπορούσε να απομακρύνει τη Βαγδάτη από την ιρανική επιρροή.

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει μέχρι στιγμής μιλήσει ευνοϊκά για τον Ζαΐντι, περιγράφοντας τον Ιρακινό επιχειρηματία και νεοφερμένο στην πολιτική ως «πολύ καλό άνθρωπο» και απευθύνοντάς του πρόσκληση να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο μόλις σχηματίσει νέα κυβέρνηση. Ο Ζαΐντι έχει πραγματοποιήσει ξεχωριστές τηλεφωνικές κλήσεις τόσο με τον Τραμπ όσο και με τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγσεθ από την επιλογή του στις 27 Απριλίου από το Πλαίσιο Συντονισμού, μια συμμαχία κομμάτων με επικεφαλής τους Σιίτες που κατέχει το μεγαλύτερο μπλοκ στο ιρακινό κοινοβούλιο.

Το Πλαίσιο Συντονισμού αρχικά επέλεξε τον σιίτη πολιτικό Νούρι αλ-Μαλίκι, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός του Ιράκ από το 2006 έως το 2014, αλλά δεν προώθησε τον διορισμό του αφού ο Τραμπ απείλησε να διακόψει την αμερικανική βοήθεια τον Ιανουάριο, ανησυχώντας ότι μια φιλοϊρανική κυβέρνηση θα εδραιωνόταν σε περίπτωση που ο Μαλίκι επέστρεφε για τρίτη θητεία.

Μετά από μήνες πολιτικού αδιεξόδου, ο Ζάιντι αναδείχθηκε ως ένας συμβιβαστικός υποψήφιος, αποδεκτός τόσο από την Ουάσινγκτον όσο και από την Τεχεράνη, καθώς οι δυο πλευρές ανταγωνίζονται για επιρροή στο Ιράκ από τότε που η εισβολή υπό την ηγεσία των ΗΠΑ ανέτρεψε τον μακροχρόνιο δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν το 2003. Σε τηλεφωνική επικοινωνία την Τρίτη, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν συνεχάρη τον Ζάιντι για τον διορισμό του και οι δυο τους συζήτησαν την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ Ιράκ και Ιράν, σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του υποψήφιου πρωθυπουργού.

Σε αντίθεση με τους προηγούμενους πρωθυπουργούς, ο Ζάιντι έχει μικρή πολιτική εμπειρία. Σύμφωνα με τον ανώτερο αναλυτής της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων για το Ιράκ, Λαχίμπ Χίγκελ ο Ζάιντι θεωρείται από τα σιιτικά κόμματα του Πλαισίου Συντονισμού ως κάποιος που μπορούν να επηρεάσουν από το παρασκήνιο. «Η ιρακινή πολιτική τάξη ήθελε κάποιον που είναι σχετικά αδύναμος και δεν θα τους αμφισβητήσει πολιτικά αργότερα», δήλωσε ο Χίγκελ. «Ο Ζάιντι ταιριάζει απόλυτα».

Η κυβέρνηση Τραμπ είχε απογοητευτεί από την αποτυχία του απερχόμενου πρωθυπουργού Μοχάμεντ Σία αλ-Σουδάνι να περιορίσει τις υποστηριζόμενες από το Ιράν πολιτοφυλακές που είναι ενσωματωμένες στις δυνάμεις ασφαλείας του Ιράκ. Οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και οι διπλωματικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της αμερικανικής πρεσβείας στη Βαγδάτη, έγιναν στόχος περισσότερων από 600 επιθέσεων πολιτοφυλακών κατά τη διάρκεια του τρέχοντος πολέμου με το Ιράν.

Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι φαίνεται να συνέβει στις αρχές Απριλίου, όταν μια συνοδεία Αμερικανών διπλωματών απέφυγε οριακά μια επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο της Βαγδάτης, καθώς συνόδευαν τη δημοσιογράφο Σέλι Κίτλσον μετά την απελευθέρωσή της από την Κατάιμπ Χεζμπολάχ, μια ιρακινή πολιτοφυλακή που υποστηρίζεται από το Ιράν και χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική ομάδα από τις ΗΠΑ. Η χρονική στιγμή της επίθεσης υποδήλωνε ότι επρόκειτο για συντονισμένη ενέδρα, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι.

Η «θολή γραμμή» του Ιράκ

Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο του Υπουργείου Εξωτερικών, ο οποίος μίλησε στην Ελίζαμπεθ Χάγκεντορν και στο Al Monitor δήλωσε ότι απαιτούνται «συγκεκριμένες δράσεις» από την επόμενη κυβέρνηση στο Ιράκ για να περιορίσει την εμβέλεια του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της απέλασης πολιτοφυλακών από τους κρατικούς θεσμούς και της άρνησης καταβολής μισθών σε μαχητές πολιτοφυλακής. «Υπάρχει μια πολύ θολή γραμμή αυτή τη στιγμή μεταξύ του ιρακινού κράτους και αυτών των πολιτοφυλακών», είπε ο αξιωματούχος. «Θα μπορούσε να ξεκινήσει με μια σαφή δήλωση πολιτικής ότι οι τρομοκρατικές πολιτοφυλακές δεν αποτελούν μέρος του ιρακινού κράτους».

Για να πιέσει τη Βαγδάτη, η κυβέρνηση Τραμπ ανέστειλε επ’ αόριστον τόσο τη συνεργασία όσο και τη χρηματοδότηση των δυνάμεων ασφαλείας του Ιράκ. Οι New York Times αναφέρουν ότι οι κοινές αντιτρομοκρατικές δράσεις, καθώς και η εκπαίδευση και η υποστήριξη των στρατιωτικών δυνάμεων του Ιράκ, έχουν διακοπεί. Ένας Ιρακινός αξιωματούχος δήλωσε  ότι η αναστολή αυτών των προγραμμάτων αναμένεται τουλάχιστον μέχρι να σχηματιστεί μια νέα κυβέρνηση.

Το Ιράν ασκεί επιρροή στο Ιράκ μέσω των Δυνάμεων Λαϊκής Κινητοποίησης, ενός δικτύου ομπρέλας σιιτικών πολιτοφυλακών – μερικές με άμεσους δεσμούς με την Τεχεράνη – που σχηματίστηκε για να πολεμήσει το Ισλαμικό Κράτος και ενσωματώθηκε επίσημα στις δυνάμεις ασφαλείας του Ιράκ το 2016. Αυτή η επιρροή ενισχύεται από τις πολιτικές πτέρυγες των πολιτοφυλακών, πολλές από τις οποίες ανήκουν στο Πλαίσιο Συντονισμού που όρισε τον Ζαϊντί.

Η πρώτη δοκιμασία για τον Ζαϊντί θα είναι το αν μπορεί να σχηματίσει ένα υπουργικό συμβούλιο απαλλαγμένο από προσωπικότητες που συνδέονται με πολιτοφυλακές, δήλωσε η Βικτόρια Τέιλορ, διευθύντρια της Πρωτοβουλίας για το Ιράκ του Ατλαντικού Συμβουλίου και πρώην αναπληρώτρια βοηθός υπουργός Εξωτερικών για το Ιράκ και το Ιράν κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν.

Πιο δύσκολo, είπε η Τέιλορ, θα είναι να «λάβουν τα βήματα που οι ΗΠΑ αναμένουν να δουν όσον αφορά τον έλεγχο των πολιτοφυλακών… δεδομένης της πραγματικής εδραίωσης αυτών των πολιτοφυλακών στο ιρακινό κράτος, στο πολιτικό σύστημα και σε σημαντικούς τομείς της οικονομίας».

Σύμφωνα με τον  Λαχίμπ Χίγκελ η Βαγδάτη θα προτιμούσε οποιοσδήποτε αφοπλισμός ομάδων που συνδέονται με το Ιράν εντός των Δυνάμεων Λαϊκής Κινητοποίησης να αντιμετωπιστεί μέσω πολιτικών διαπραγματεύσεων, παρά μέσω πιέσεων των ΗΠΑ για στρατιωτική δράση εναντίον αυτών των ομάδων – φοβούμενοι ότι  μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν ενδο- σιιτικό πόλεμο.

«Οι Αμερικανοί θέλουν να διατηρήσουν τη στρατιωτική επιλογή εάν η διαδικασία δεν εξελιχθεί αρκετά γρήγορα», δήλωσε ο Χίγκελ. «Πιθανότατα υπάρχει μια αναντιστοιχία μεταξύ αυτού που οραματίζονται και ελπίζουν οι Αμερικανοί και αυτού που μπορούν πραγματικά να επιτύχουν οι Ιρακινοί».

Ενισχύοντας την πίεση καθώς το Ιράκ συγκροτεί το επόμενο υπουργικό του συμβούλιο, το Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε την Πέμπτη κυρώσεις στον αναπληρωτή υπουργό πετρελαίου της χώρας για φερόμενη βοήθεια προς το Ιράν για την παράκαμψη των αμερικανικών κυρώσεων στις πωλήσεις πετρελαίου. Το υπουργείο Οικονομικών έθεσε επίσης σε μαύρη λίστα ανώτερους αξιωματούχους από δύο πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν και ιρακινές εταιρείες του πετρελαϊκού τομέα, τις οποίες, όπως ισχυρίστηκε, υποστήριζαν.