Η επιλογή Σρέντερ από τον Πούτιν: Στρατηγικός ελιγμός ή «βουτιά» στο παρελθόν;

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα

Η πρόσφατη δήλωση του Βλαντίμιρ Πούτιν, αμέσως μετά την παρέλαση για την Ημέρα της Νίκης, ότι η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» στην Ουκρανία (όπως ονομάζει το Κρεμλίνο την εισβολή) βαίνει προς το τέλος της, προκάλεσε αίσθηση. Ωστόσο, η πραγματική είδηση κρύβεται πίσω από το όνομα που «έριξε» στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων: αυτό του Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Γιατί ο Ρώσος Πρόεδρος επέλεξε να ανασύρει από την πολιτική αποστρατεία τον πρώην Καγκελάριο της Γερμανίας; Η κίνηση αυτή δεν είναι απλώς μια συναισθηματική αναφορά σε έναν παλιό φίλο, αλλά ένας ψυχρός γεωπολιτικός υπολογισμός με πολλαπλούς αποδέκτες.

1. Η αναζήτηση ενός φιλικού συνομιλητή

Για το Κρεμλίνο, η σημερινή ευρωπαϊκή ηγεσία θεωρείται ιδεολογικά εγκλωβισμένη στη γραμμή της Ουάσιγκτον. Ο Σρέντερ αντιπροσωπεύει την «παλαιά σχολή» της Realpolitik. Είναι ο άνθρωπος που συνέδεσε τη γερμανική ευημερία με το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο και οραματιζόταν μια Ευρώπη που «αναπνέει» και με τους δύο πνεύμονες (Ανατολή και Δύση). Προτείνοντάς τον, ο Πούτιν ουσιαστικά λέει: «Θέλω να μιλήσω με κάποιον που καταλαβαίνει το εθνικό συμφέρον της Ευρώπης δίπλα στη Ρωσία και πέρα από τις κυρώσεις».

2. Το «ρήγμα» στο Βερολίνο

Η αναφορά στον Σρέντερ αποτελεί μια ευθεία παρέμβαση στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της Γερμανίας. Σε μια περίοδο που η γερμανική οικονομία πιέζεται και οι εσωτερικές έριδες στον κυβερνητικό συνασπισμό εντείνονται, ο Πούτιν υπενθυμίζει στο SPD (Σοσιαλδημοκράτες) τις ιστορικές του ρίζες και την πολιτική της Ostpolitik. Είναι ένας τρόπος να διχάσει την κοινή γνώμη στη Γερμανία, προβάλλοντας τον Σρέντερ ως τη γέφυρα που θα μπορούσε να αποκαταστήσει την ενεργειακή ροή.

3. Ο άνθρωπος των δύο πλευρών

Δεν πρέπει να ξεχνάμε τον ρόλο του Σρέντερ στους ρωσικούς ενεργειακούς κολοσσούς (Rosneft, Nord Stream). Για τη Μόσχα, ο Σρέντερ δεν είναι ένας «ουδέτερος» μεσολαβητής, αλλά ένας παίκτης που γνωρίζει εκ των έσω τη γεωπολιτική της ενέργειας. Η επιλογή του σηματοδοτεί ότι οποιαδήποτε συζήτηση για το νέο «πλαίσιο ασφαλείας» της Ευρώπης θα πρέπει αναγκαστικά να περιλαμβάνει και την ενεργειακή επαναπροσέγγιση.

4. Η απαξίωση της τρέχουσας διπλωματίας

Δηλώνοντας ότι η «προσωπική του προτίμηση» είναι ένας πρώην ηγέτης, ο Πούτιν υποβαθμίζει επιδεικτικά τους νυν ηγέτες της ΕΕ. Είναι μια τακτική απαξίωσης (de-legitimization) των θεσμικών οργάνων των Βρυξελλών, δείχνοντας ότι η Μόσχα προτιμά το μοντέλο των διμερών επαφών με πρόσωπα που έχουν «ειδικό βάρος», παρά τη θεσμική διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Συμπέρασμα

Η κίνηση Πούτιν είναι μια κλασική άσκηση ψυχολογικού και διπλωματικού πολέμου. Γνωρίζει ότι ο Σρέντερ είναι «κόκκινο πανί» για το Κίεβο και την Πολωνία, και ότι η πρότασή του δεν θα γίνει δεκτή. Ωστόσο, το μήνυμα εστάλη: η Ρωσία είναι έτοιμη να συζητήσει το τέλος του πολέμου, αλλά μόνο με όρους που θα θυμίζουν την προ-2022 εποχή.

Το ερώτημα που παραμένει  είναι αν η Ευρώπη – ήδη η ΕΕ έχει πει όχι στην πρόταση Πούτιν-θα τσιμπήσει το «δόλωμα» της επιστροφής στο παρελθόν ή αν θα παραμείνει προσηλωμένη στη νέα, σκληρή πραγματικότητα που διαμορφώθηκε μετά την εισβολή στην Ουκρανία.