Οι δυο φάσεις της συμφωνίας ΗΠΑ- Ιράν και οι κόκκινες γραμμές του Λευκού Οίκου

Γράφει ο Αλέξανδρος Νίκλαν

Σύμβουλος Θεμάτων Ασφαλείας 

Πολλαπλά τα σχόλια για την επίτευξη συμφωνίας ΗΠΑ Ιράν, γι’ αυτό ας βάλουμε τα πράγματα στην θέση τους:

Σύμφωνα με πληροφορίες που προέρχονται από ενημέρωση του Λευκού Οίκου, οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την αποκατάσταση των εμπορικών οδών βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο. Παρά την παραφιλολογία, διευκρινίζεται από τον Λευκό Οίκο ότι η συμφωνία δεν προβλέπει την εκ των προτέρων παραχώρηση οικονομικών πόρων ή ελάφρυνση κυρώσεων προς την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με την ενημέρωση υπάρχουν οι παρακάτω βασικοί άξονες για την επίτευξη συμφωνίας

Προϋποθέσεις:

Η άρση των κυρώσεων εξαρτάται αποκλειστικά από την πλήρη παράδοση των πυρηνικών αποθεμάτων του Ιράν. Οποιαδήποτε αθέτηση των δεσμεύσεων συνεπάγεται την άμεση παύση των παροχών. Με απλά λόγια, αν δεν συνετιστεί το Ιράν στην απαίτηση περιορισμών σε πυρηνική ικανότητα δε θα υπάρξει δεύτερο βήμα

Δηλαδή, επισημαίνεται πώς είναι κόκκινη γραμμή η οριστική αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν και η σταθεροποίηση των παγκόσμιων αγορών ενέργειας με άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Η συμφωνία θεωρείται ολοκληρωμένη κατά 95%. Εκκρεμούν οριστικές διατυπώσεις, η οριστικοποίηση των οποίων καθυστερεί λόγω των εσωτερικών διαδικασιών του Ιράν που μέχρι και αυτή την στιγμή αρνείται ουσιαστικά να υποχρεωθεί στο θέμα των πυρηνικών ενώ επιμένει και στην ολική άρση κυρώσεων.

Το σχέδιο δύο φάσεων ήρθε από τις ΗΠΑ μετά από την πρόταση του Πακιστάν ενώ το Ιράν δεν έχει συμφωνήσει ακόμα.

1. Στην φάση Α θα επιδιωχθεί η άσκηση ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν θα πρέπει να δώσει ρητή δέσμευση στην παραίτηση από το εμπλουτισμένο ουράνιο καθώς και στην ανοιχτή διέλευση σκαφών για να επανέρθει η αγορά ενέργειας.
2. Στην φάση Β θα ζητηθεί η συνολική φυσική παράδοση του πυρηνικού υλικού στις ΗΠΑ (όχι σε τρίτη χώρα). Μόνο με την ολοκλήρωση αυτού του σταδίου, ενεργοποιείται η άρση των διεθνών κυρώσεων.

Σε αυτά υπάρχει μια σειρά εκτιμήσεων στις ΗΠΑ από ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους όπου αναφέρουν ότι:

• – Η επίτευξη της συμφωνίας θα οδηγήσει σε μείωση του κόστους ενέργειας για τους καταναλωτές και σταθεροποίηση της αγοράς.
• – Η πλευρά των ΗΠΑ εμφανίζεται έτοιμη να αποχωρήσει από τις συνομιλίες εάν οι τελικοί όροι δεν κριθούν ικανοποιητικοί.
• – Η τρέχουσα ισχύς του Ιράν θεωρείται εξαιρετικά φθίνουσα, με τη βιομηχανική βάση παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων να έχει υποστεί καίρια πλήγματα το τελευταίο δίμηνο.

Στα παραπάνω θα πρέπει να προστεθεί η πολύ έντονη πίεση του Αμερικανο- Εβραϊκού λόμπι στην απόλυτη και ρητή δέσμευση με απόλυτο χρονικό σημείο αναφοράς για την παράδοση πυρηνικών από το Ιράν καθώς και η απαίτηση να σταματήσει το Ιράν να στηρίζει την Χεζμπολάχ στην περιοχή του Λιβάνου.

Άλλωστε και οι ΗΠΑ έβγαλαν επίσημη ανακοίνωση που καταφέρονται κατά της Χεζμπολάχ και δηλώνουν στήριξη στην επίσημη κυβέρνηση του Λιβάνου και στην απαίτηση η Χεζμπολάχ να υποχωρήσει και να αποχωρήσει από την περιοχή.

Οι παραπάνω πληροφορίες λοιπόν μιλάνε για μια προσέγγιση για καταρχήν συμφωνία στο γενικό πλαίσιο, αλλά η όλη διαδικασία παραμένει σε εξέλιξη χωρίς απολύτως τίποτα να έχει οριστικοποιηθεί. Εφόσον οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν φτάσουν σε σημείο κοινής αποδοχής, μόνο τότε θα γίνουν επίσημες δηλώσεις ενώ αναμένεται η οργάνωση επίσημης τελετής υπογραφής με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων αξιωματούχων.