Το στρατηγικό πρόβλημα του Ισραήλ: Γιατί η γεωγραφία και οι μεταβαλλόμενες συμμαχίες αποτελούν απειλή

Η γεωγραφική στενότητα του Ισραήλ στερεί από τη χώρα το απαραίτητο στρατηγικό βάθος, αναγκάζοντάς το να βασίζεται στην απόλυτη στρατιωτική υπεροχή και τη συμμαχία του με τις ΗΠΑ. Καθώς όμως οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή αλλάζουν και οι αμερικανικές προτεραιότητες μεταβάλλονται, η μόνιμη χρήση ισχύος αγγίζει τα όριά της.

Ο George Friedman σε άρθρο του στο Geopolitical Futures αναλύει γιατί η μακροπρόθεσμη επιβίωση του Ισραήλ απαιτεί πλέον μια ριζική στροφή προς την περιφερειακή διπλωματία. Στο Geopolitics and Daily News συγκεντρώσαμε τα κυριότερα σημεία της ανάλυσης του Friedman και σας τα παρουσιάζουμε.

Η μεγάλη εικόνα: Το Ισραήλ αντιμετωπίζει μια μόνιμη, μη διορθώσιμη γεωγραφική πραγματικότητα: του λείπει στρατηγικό βάθος. Στο στενότερο σημείο του, η χώρα έχει πλάτος μόλις εννέα μίλια (14 χλμ.), αφήνοντας μηδενικό περιθώριο για υποχώρηση, ανασύνταξη ή απορρόφηση μιας επίθεσης.

Για δεκαετίες, το Ισραήλ αντιστάθμιζε αυτή την ευαλωτότητα μέσω απόλυτης στρατιωτικής υπεροχής και μιας στενής συμμαχίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά καθώς το γεωπολιτικό τοπίο μεταβάλλεται και αναδύονται νέες τεχνολογίες, αυτή η φόρμουλα φτάνει στα όριά της.

Γιατί έχει σημασία:  Η τρέχουσα στρατηγική του Ισραήλ για τη χρήση προληπτικής δύναμης και τη δημιουργία φυσικών ζωνών ασφαλείας (στη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τον Νότιο Λίβανο) δεν μπορεί να εγγυηθεί μόνιμα την ασφάλειά του. Οι στρατιωτικές ισορροπίες αναπόφευκτα μεταβάλλονται, αλλά η γεωγραφική ευαλωτότητα του Ισραήλ δεν θα αλλάξει ποτέ.

Η Γεωγραφική Παγίδα

Δεν υπάρχει περιθώριο για λάθη: Με μέγιστο πλάτος μόλις 71 μίλια (114 χλμ.), το Ισραήλ δεν μπορεί να ανεχθεί ούτε μία μεγάλη ήττα στα σύνορά του.

Η στρατιωτική λογική: Επειδή δεν έχει χώρο για να απορροφήσει ένα πλήγμα, το Ισραήλ αναγκάζεται να υιοθετήσει ένα δόγμα προληπτικού πολέμου – πρέπει να χτυπήσει πρώτο και να κερδίσει γρήγορα.

Ο τεχνολογικός παράγοντας: Η άνοδος των drones και των όπλων επόμενης γενιάς διαβρώνει περαιτέρω την αμυντική αξία των μικρών φυσικών ζωνών ασφαλείας.

Η εξελισσόμενη συμμαχία των ΗΠΑ

Τα θεμέλια της σχέσης ΗΠΑ-Ισραήλ σφυρηλατήθηκαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Το παρελθόν: Οι ΗΠΑ θεωρούσαν το Ισραήλ ως ζωτικό στρατηγικό πλεονέκτημα για την αντιμετώπιση των υποστηριζόμενων από τη Σοβιετική Ένωση καθεστώτων στην Αίγυπτο και τη Συρία.

Το παρόν: Ο Ψυχρός Πόλεμος έχει τελειώσει προ πολλού. Ενώ πολλοί Ισραηλινοί υποθέτουν ότι η Ουάσινγκτον έχει μια μόνιμη ηθική και γεωπολιτική υποχρέωση να τους υπερασπιστεί, η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ τελικά καθοδηγείται από μεταβαλλόμενα εθνικά συμφέροντα, όχι από μόνιμο συναίσθημα.

Η μετατόπιση της πραγματικότητας μετά το 2023

Οι συνέπειες των τρομοκρατικών επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου άλλαξαν ριζικά την περιοχή:

Το Ισραήλ υποβάθμισε σε μεγάλο βαθμό τους Ιρανούς πληρεξούσιους όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, ενώ παράλληλα συνέβαλε στην κατάρρευση του Άσαντ στη Συρία.

Παραδόξως, αυτό επανέφερε το Ισραήλ σε μια κατάσταση σύγκρουσης εναντίον απρόβλεπτων κρατικών παραγόντων και όχι απλώς ασύμμετρων μη κρατικών ομάδων.

Η κατάσχεση γης για ζώνες ασφαλείας δεν κατάφερε να εξαλείψει την απειλή, αποδεικνύοντας ότι η στρατιωτική επέκταση από μόνη της δεν μπορεί να αγοράσει μόνιμη ασφάλεια.

Συμπέρασμα: Το να στοιχηματίζει κανείς στη μόνιμη στρατιωτική αδυναμία των γειτόνων του ή σε μια αιώνια εγγύηση ασφάλειας από τις ΗΠΑ είναι ένα στοίχημα υψηλού κινδύνου. Για μακροπρόθεσμη επιβίωση, η πολιτική στρατηγική του Ισραήλ πρέπει να εξελιχθεί. Πρέπει τελικά να αναζητήσει διπλωματικές διευκολύνσεις και περιφερειακές συνεννοήσεις με γειτονικές δυνάμεις που συμμερίζονται τον φόβο του για ριζοσπαστικούς μη κρατικούς παράγοντες.