Διπλωματικός πόλεμος στην Ουάσιγκτον: Το παρασκήνιο πίσω από το «άδειασμα» Μπάρακ για τα F-35

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα 

Μια πρωτοφανής δημόσια σύγκρουση εξελίσσεται τα τελευταία εικοσιτετράωρα στους διαδρόμους της αμερικανικής πρωτεύουσας, αποκαλύπτοντας το βαθύ ρήγμα και τις έντονες παρασκηνιακές πιέσεις γύρω από το μέλλον του προγράμματος των μαχητικών F-35 και τη στρατηγική σχέση των ΗΠΑ με την Τουρκία.

Η αντιπαράθεση, η οποία μεταφέρθηκε από τις κλειστές επιτροπές του Κογκρέσου στα αμερικανικά δίκτυα ενημέρωσης και κατέληξε σε έναν άνευ προηγουμένου ψηφιακό «πόλεμο» στο Twitter, φέρνει στο φως τη σύγκρουση δύο διαφορετικών σχολών σκέψης στην Ουάσιγκτον: από τη μία πλευρά, τη ρεαλιστική προσέγγιση της διπλωματίας των «ίσων αποστάσεων» και από την άλλη, τη σκληρή θεσμική γραμμή της τήρησης του νόμου CAATSA που προασπίζεται το Κογκρέσο.

Η αφορμή: Το «μανιφέστο» Μπάρακ στο Fox News

Το φυτίλι της αντιπαράθεσης άναψε μια αποκλειστική συνέντευξη του Αμερικανού Πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, στο δίκτυο Fox News. Ο Μπάρακ, υιοθετώντας μια άκρως επιθετική ρητορική, επιχείρησε να δικαιολογήσει τη στρατηγική αναγκαιότητα επαναπροσέγγισης με την κυβέρνηση Ερντογάν.

Ο Αμερικανός διπλωμάτης χρησιμοποίησε βαριές εκφράσεις, χαρακτηρίζοντας ως «παράνοια» (insane) τον συνεχιζόμενο αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα παραγωγής και απόκτησης των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35. Σύμφωνα με τον ίδιο, η απομόνωση της Άγκυρας δεν τιμωρεί την Τουρκία, αλλά αποδυναμώνει τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, σπρώχνοντας παράλληλα την Άγκυρα ακόμη βαθύτερα στην αγκαλιά της Μόσχας.

Η Θεωρία των «Ισχυρών Καθεστώτων»: Ο Τομ Μπάρακ προκάλεσε πρόσθετες αντιδράσεις υποστηρίζοντας ότι τα «ισχυρά ηγετικά καθεστώτα» (powerful leadership regimes) αποτελούν το πλέον αποτελεσματικό μοντέλο διακυβέρνησης για τη διασφάλιση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή, φέρνοντας ως παράδειγμα το χάος που ακολούθησε την Αραβική Άνοιξη.

Η θεσμική απάντηση: Το νομικό τείχος του Μάρκο Ρούμπιο

Η προσπάθεια του Μπάρακ να ανοίξει παράθυρο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 προσέκρουσε άμεσα και με απόλυτο τρόπο πάνω στο θεσμικό πλαίσιο των ΗΠΑ. Κατά τη διάρκεια της κατάθεσής του ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, ο επικεφαλής του State Department, Μάρκο Ρούμπιο, έβαλε οριστικό «πάγο» στα σενάρια αυτά.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση της βουλευτού των Δημοκρατικών, Ντίνα Τάιτους, ο Ρούμπιο υπενθύμισε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι η αμερικανική διπλωματία δεν κινείται στο κενό, αλλά διέπεται από αυστηρούς κανόνες.

«Ο λόγος που δεν μπορούν να τα αποκτήσουν είναι επειδή αγόρασαν το σύστημα S-400 από τους Ρώσους. Το ζήτημα διέπεται από τον νόμο (CAATSA) και η κυβέρνηση δεν έχει σήμερα τη δυνατότητα να αγνοήσει αυτές τις διατάξεις.» > — Μάρκο Ρούμπιο, Επικεφαλής State Department

Το χτύπημα της Ντίνα Τάιτους

Παρά την ξεκάθαρη τοποθέτηση Ρούμπιο, ο Πρέσβης Μπάρακ επιχείρησε μέσω ανάρτησής του να υποβαθμίσει τις επικρίσεις, κάνοντας λόγο για παρερμηνεία των δηλώσεών του. Η αντίδραση αυτή προκάλεσε την άμεση και ισοπεδωτική παρέμβαση της Ελληνοαμερικανίδας βουλευτού Ντίνα Τάιτους, η οποία με μια ανάρτηση-κόλαφο στο X (πρώην Twitter) μετέτρεψε τη διπλωματική διαφωνία σε ανοιχτή σύγκρουση.

• Η Κατηγορία για «Clientitis»: Η Τάιτους κατηγόρησε ευθέως τον Μπάρακ ότι πάσχει από την «επαγγελματική ασθένεια» των διπλωματών, γνωστή στη διεθνή πολιτική ορολογία ως clientitis. Με τον όρο αυτό, η βουλευτής υπογράμμισε ότι ο Αμερικανός πρέσβης έχει ταυτιστεί σε τέτοιο βαθμό με τα συμφέροντα της χώρας στην οποία φιλοξενείται (της Τουρκίας), ώστε κατέληξε να ενεργεί και να μιλά περισσότερο ως εκπρόσωπος του Ερντογάν παρά των Ηνωμένων Πολιτειών.

• Το Μήνυμα προς τον Λευκό Οίκο: Η ουσία της παρέμβασης Τάιτους κρύβεται στο θεσμικό μήνυμα που απέστειλε. Ξεκαθάρισε ότι το Κογκρέσο διατηρεί τον πλήρη έλεγχο των εξοπλιστικών προγραμμάτων και δεν πρόκειται να επιτρέψει καμία παρασκηνιακή συμφωνία. «Εάν εσείς ή ο Πρόεδρος (@POTUS) προσπαθήσετε να παρακάμψετε τον νόμο, το Κογκρέσο θα σας σταματήσει», ανέφερε χαρακτηριστικά, σφραγίζοντας την πόρτα των F-35.

• Η Προσωπική Χαριστική Βολή: Η σύγκρουση έλαβε προσωπικές διαστάσεις όταν η Ελληνοαμερικανίδα βουλευτής έκλεισε την ανάρτησή της με μια άκρως επιθετική ερώτηση: «By the way, aren’t you in the Epstein Files?» (Παρεμπιπτόντως, δεν είσαι στα αρχεία του Επστάιν;). Η αναφορά αυτή στα περιβόητα αρχεία της υπόθεσης Επστάιν αποτέλεσε ένα βαρύ πλήγμα κατά της προσωπικής αξιοπιστίας του πρέσβη, αποδεικνύοντας ότι στην Ουάσιγκτον η ανοχή προς την Άγκυρα έχει εξαντληθεί.

Συμπέρασμα και εκτίμηση

Η δημόσια αυτή σύγκρουση αποδεικνύει ότι η Τουρκία βρίσκεται εγκλωβισμένη στις ίδιες της τις επιλογές. Η στρατηγική των «έξυπνων ελιγμών» και των διπλωματικών εκβιασμών μεταξύ Ανατολής και Δύσης φαίνεται πως βρίσκει πλέον έναν ανυπέρβλητο τοίχο στην Ουάσιγκτον: τον ίδιο τον αμερικανικό νόμο.

Για το Geopolitics and Daily News, η εκτίμηση είναι σαφής (μάλιστα είχαμε γράψει και σχετικό άρθρο στη πλατφόρμα μελών της σελίδας μας τον Δεκέμβριο του 2025) : Όσο οι ρωσικοί S-400 παραμένουν σε τουρκικό έδαφος, η Άγκυρα δεν πρόκειται να δει μαχητικά F-35, ανεξάρτητα από τις παρασκηνιακές προσπάθειες ή τις προσωπικές ατζέντες ορισμένων διπλωματών. Το Κογκρέσο έστειλε το μήνυμα, και το μήνυμα αυτό ήταν απολύτως ισοπεδωτικό.