Η γεωπολιτική μετατόπιση στην Ανατολική Μεσόγειο και το διπλωματικό «Βατερλώ» της Άγκυρας
Η διαφαινόμενη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν και οι ραγδαίες αμυντικές διεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο φέρνουν στο φως μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα: Ο άξονας Αθήνας-Λευκωσίας αναβαθμίζεται σε κομβικό πυλώνα της αμερικανικής και ισραηλινής στρατηγικής, την ώρα που η Τουρκία βιώνει μια ηχηρή διπλωματική ήττα.
- Το «χαστούκι» από την Ουάσιγκτον: Το Πακιστάν, όχι η Τουρκία, διαμεσολαβητής με το Ιράν
Για χρόνια, η Άγκυρα και προσωπικά ο Ταγίπ Ερντογάν επένδυαν στον ρόλο του «επιτήδειου ουδέτερου» και του απαραίτητου διαμεσολαβητή μεταξύ Δύσης και Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, η ανακοίνωση ότι η ιστορική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ επιτεύχθηκε με αποκλειστικό διαμεσολαβητή το Πακιστάν αποτελεί βαρύ πλήγμα για την τουρκική εξωτερική πολιτική.
- Ο παραγκωνισμός: Η Ουάσιγκτον επέλεξε να προσπεράσει πλήρως την Τουρκία για μια συμφωνία ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία και ασφάλεια. Η επιλογή του Ισλαμαμπάντ δείχνει ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν εμπιστεύεται πλέον την Άγκυρα ως αξιόπιστη γέφυρα επικοινωνίας.
- Η απώλεια ρόλου: Η Τουρκία δεν πήρε τη θέση που ήθελε στο τραπέζι των μεγάλων παικτών, χάνοντας την ευκαιρία να χρησιμοποιήσει τη διαμεσολάβηση ως μοχλό πίεσης έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
- Η στρατηγική αναβάθμιση Ελλάδας-Κύπρου και ο ρόλος της νέας Αμερικανίδας Πρέσβειρας
Ενώ η Τουρκία περιθωριοποιείται, ο Ελληνισμός μετατρέπεται στο πιο ασφαλές «προπύργιο» της Δύσης στην περιοχή. Η εξέλιξη αυτή σφραγίζεται από δύο γεγονότα:
- Το σήμα της νέας Πρέσβειρας των ΗΠΑ: Η άφιξη της νέας Αμερικανίδας πρέσβειρας Κίμπερλι Γκίλφοϊλστην Αθήνα (μετά την ολοκλήρωση της θητείας του Τζορτζ Τσούνη) σηματοδότησε τη μετάβαση από τη διπλωματία της «εξομάλυνσης» στη διπλωματία της βαθιάς στρατιωτικής και ενεργειακής ενσωμάτωσης. Οι οδηγίες της από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εστιάζουν στην ανάδειξη της Ελλάδας ως τον κύριο κόμβο υποδοχής των αμερικανικών δυνάμεων που επαναπατρίζονται ή μετακινούνται στην περιοχή, και στη θωράκιση του σχήματος 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ + ΗΠΑ).
- Η Κύπρος ως δυτικό στρατιωτικό ορμητήριο: Η υπογραφή της συμφωνίας SOFA με τη Γαλλία και η ανάπτυξη αντιπυραυλικών συστημάτων και του αεροπλανοφόρου Charles de Gaulle —ως απάντηση στις απειλές της Χεζμπολάχ και τις επιθέσεις ιρανικών drones— αποδεικνύουν ότι η Λευκωσία δεν είναι πλέον ο «αδύναμος κρίκος», αλλά ένα ενεργό, δυτικό αμυντικό προγεφύρωμα.
- Το κοινό μέτωπο με το Ισραήλ
Η νευρικότητα της Τουρκίας, όπως εκφράστηκε από τον υποναύαρχο Ζεκί Ακτούρκ, δεν είναι τυχαία. Η Άγκυρα βλέπει ότι το Τριμερές Σχέδιο Στρατιωτικής Δράσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ για το 2026 δημιουργεί μια αμυντική «τανάλια» στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παρά την εσωτερική πολιτική πίεση που δέχεται ο Νετανιάχου στο Ισραήλ και την ψυχρότητα με τον Τραμπ, η ισραηλινή αμυντική στρατηγική παραμένει απόλυτα ευθυγραμμισμένη με την Αθήνα και τη Λευκωσία. Για το Τελ Αβίβ, η γεωγραφική εγγύτητα της Κύπρου και η στρατιωτική αξιοπιστία της Ελλάδας αποτελούν το μοναδικό ασφαλές «βάθος» ασφαλείας απέναντι στην ιρανική απειλή και τους proxies της (Χεζμπολάχ), ειδικά τώρα που η Ουάσιγκτον πιέζει για τερματισμό των συγκρούσεων.
4. Τα προβλήματα στο εσωτερικό της Τουρκίας
Η Τουρκία συγκλονίστηκε από τη μαρτυρία μιας φυλακισμένης γυναίκας, ανώτατου στελέχους, η οποία ηγούνταν του επικοινωνιακού βραχίονα του ελεγχόμενου από την αντιπολίτευση Δήμου της Κωνσταντινούπολης. Η ίδια περιλαμβάνεται μεταξύ των δεκάδων συνεργατών του φυλακισμένου δημάρχου της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου (Ekrem Imamoglu), οι οποίοι δικάζονται με κατηγορίες για διαφθορά, σε μια υπόθεση που οι επικριτές χαρακτηρίζουν ως απροκάλυπτα πολιτικοποιημένη.
Η Τουρκέρ (Turker), η οποία κρατείται στις φυλακές Σηλύβριας (Silivri) εδώ και 15 μήνες, δήλωσε στην πρώτη της ακροαματική διαδικασία στο δικαστήριο ότι κατά την αρχική της ανάκριση, μια γυναίκα αστυνομικός της έδωσε εντολή να γδυθεί, να καθίσει σε βαθύ κάθισμα (squat) και να σκύψει, ώστε να εκτεθούν πλήρως τα γεννητικά της όργανα. Η Διεύθυνση Ασφαλείας της Κωνσταντινούπολης διέψευσε τις κατηγορίες, αλλά ελάχιστοι έχουν πειστεί. Η Τουρκέρ, η οποία έχει δηλώσει αθώα για όλες τις κατηγορίες, ανέφερε επίσης ότι ο εισαγγελέας που επιβλέπει την υπόθεσή της, την απείλησε ότι θα παραδώσει την επιμέλεια των παιδιών της στις κοινωνικές υπηρεσίες, όταν η ίδια ζήτησε να δει τον δικηγόρο της.
Ακτιβιστές για τα δικαιώματα των Κούρδων υπενθύμισαν ορθώς ότι οι ομοεθνείς τους έχουν υποστεί παρόμοιες —και ακόμη χειρότερες— ταπεινώσεις εδώ και δεκαετίες.
Η πίεση προς το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), την αξιωματική αντιπολίτευση του Ιμάμογλου, συνεχίζεται με αμείωτο ρυθμό. Οι θεωρούμενοι σύμμαχοι του κόμματος παγιδεύονται και αυτοί στο ίδιο δίχτυ διώξεων, όπως έχω αναφέρει σε προηγούμενο ρεπορτάζ.
Η κοινή πεποίθηση είναι ότι μόλις ολοκληρωθεί η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, η οποία πρόκειται να διεξαχθεί στις 7-8 Ιουλίου στην Άγκυρα, δεν θα αργήσει η στιγμή που ο Οζγκούρ Οζέλ (Ozgur Ozel) —ο ηγέτης του CHP που ανατράπηκε σε αυτό που οι επικριτές αποκαλούν «δικαστικό πραξικόπημα»— θα στερηθεί την κοινοβουλευτική του ασυλία και θα φυλακιστεί επίσης. Αν και η διολίσθηση της Τουρκίας προς τον αυταρχισμό είναι ευρέως αναγνωρισμένη, παρατηρητές επισημαίνουν ότι πλέον περνάμε σε ένα εντελώς νέο επίπεδο. Ένα επίπεδο που ωθεί τη χώρα προς μια δικτατορία ρωσικού τύπου.
