Η Realpolitik του Τραμπ εγκλωβίζει τον Νετανιάχου: Το παρασκήνιο της συμφωνίας με το Ιράν

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Barak Ravid στο Axios το βράδυ της Πέμπτης, ο Πρόεδρος Τραμπ τηλεφώνησε στον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου μεταφέροντάς του νέα που δεν ήθελε να ακούσει: Ότι αναμένει να υπογράψει συμφωνία με το Ιράν εντός των επόμενων ημερών.

«Αυτή είναι η συμφωνία. Είναι μια εξαιρετική συμφωνία και είναι ώρα να τελειώσει αυτός ο πόλεμος», είπε ο Τραμπ στον Νετανιάχου, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο.

Γιατί έχει σημασία: Όταν ο Νετανιάχου μπήκε στον πόλεμο έχοντας στο πλευρό του τον Τραμπ, σίγουρα δεν είχε φανταστεί αυτό το τέλος.

Αναδρομή: Ο Νετανιάχου είχε καταστήσει σαφές από την αρχή ότι πίστευε πως ο πόλεμος θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Τώρα, τέσσερις μήνες πριν από τις εκλογές στο Ισραήλ, οι αντίπαλοι του Νετανιάχου τον κατηγορούν ότι μετατρέπει το Ισραήλ σε «κράτος-δορυφόρο», αποδεχόμενος απλώς τους όρους του Τραμπ για την ειρήνη.

Ορισμένοι στην Ουάσιγκτον θεωρούν ότι ο Νετανιάχου ενδέχεται να αναλάβει ρόλο «υπονομευτή», ακόμη και αν η συμφωνία τεθεί σε ισχύ. Ωστόσο, στην τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ, ο Νετανιάχου φάνηκε να συνειδητοποιεί ότι δεν μπορούσε να εμποδίσει τον Αμερικανό πρόεδρο από το να την υπογράψει, δήλωσε στο Axios Αμερικανός αξιωματούχος.

Προς το παρόν, αξιωματούχοι τόσο στην Τεχεράνη όσο και στην Ουάσιγκτον δηλώνουν ότι η συμφωνία είναι κοντά, αλλά δεν έχει οριστικοποιηθεί.

Η εξέλιξη των γεγονότων: Καθώς οι εχθροπραξίες με το Ιράν κλιμακώνονταν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο Νετανιάχου σχεδίαζε να εξαπολύσει μαζικά πλήγματα εναντίον ενεργειακών υποδομών και εγκαταστάσεων του Ιράν, προτού ο Τραμπ τον σταματήσει την τελευταία στιγμή.

Έκτοτε, ο Νετανιάχου βρέθηκε σε μεγάλο βαθμό στο περιθώριο των εξελίξεων, τηλεφωνώντας σε συμμάχους του στην Ουάσιγκτον για να αποσπάσει πληροφορίες σχετικά με τις διαπραγματεύσεις του Τραμπ, ανέφερε αμερικανική πηγή με άμεση γνώση του θέματος.

Η ανάρτηση του Τραμπ την Πέμπτη, με την οποία ισχυριζόταν ότι επετεύχθη συμφωνία, έπιασε τον Νετανιάχου εξ απροόπτου, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τα γεγονότα. Όταν ο Τραμπ τηλεφώνησε μια ώρα αργότερα, ο Νετανιάχου δεν προέβαλε σθεναρή αντίσταση ούτε διαφώνησε έντονα, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο.

Ο Ισραηλινός ηγέτης είπε στον Τραμπ ότι τον εμπιστεύεται πως θα διασφαλίσει ότι η τελική συμφωνία θα αντιμετωπίζει τις κοινές τους ανησυχίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. «Ο Μπίμπι μάλλον κατάλαβε ότι η συμφωνία επρόκειτο να κλείσει και ότι δεν μπορούσε να τη σταματήσει», δήλωσε ο αξιωματούχος των ΗΠΑ.

Πίσω από τις κουρτίνες: Ο Νετανιάχου και άλλοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι είναι προσεκτικοί ώστε να μην επικρίνουν δημόσια τον Τραμπ, αλλά ιδιωτικά εμφανίζονται εξαιρετικά σκεπτικοί για την επικείμενη συμφωνία.

Μια ανησυχία τους είναι ότι μετά την υπογραφή της συμφωνίας και τον τερματισμό του πολέμου, το Ιράν θα μπορούσε απλώς να κωλυσιεργεί στις διαπραγματεύσεις χωρίς να προχωρά σε πραγματικές πυρηνικές παραχωρήσεις. Στο μεταξύ, βάσει αυτής της θεωρίας, η ιρανική κυβέρνηση θα κατάφερνε να σταθεροποιηθεί πουλώντας πετρέλαιο, χωρίς τον κίνδυνο πολέμου.

Ο Ισραηλινός Υπουργός Άμυνας, Ισραέλ Κατς, δήλωσε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ επιδίωκε μια συμφωνία «βασισμένη στη δική του εκτίμηση για τα αμερικανικά συμφέροντα», αλλά το Ισραήλ ανέμενε από αυτόν να τηρήσει τις κοινές «αρχές» γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τους πυραύλους και τους «τρομοκρατικούς συμμάχους» (proxies) του.

Σημείο τριβής: Ο Κατς υποστήριξε επίσης ότι το Ισραήλ διατηρεί «την ικανότητα να ενεργεί ανεξάρτητα για να αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικού όπλου» και θα προετοιμαστεί ανάλογα.

Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούν επίσης ότι, επειδή η κατάπαυση του πυρός στη συμφωνία εφαρμόζεται και στον Λίβανο, η κυβέρνηση Τραμπ θα περιορίσει την ελευθερία επιχειρήσεών τους κατά της Χεζμπολάχ και θα απαιτεί να γίνεται διαβούλευση πριν από κάθε πλήγμα.

«Κατανοώ τον ισραηλινό σκεπτικισμό. Η Χεζμπολάχ σκότωσε πολλούς αθώους Ισραηλινούς, ιδιαίτερα αμάχους. Επομένως, δεν περιμένουμε από καμία χώρα να παραιτηθεί από το δικαίωμά της στην αυτοάμυνα. Αυτό που περιμένουμε είναι ότι αν καταφέρουμε να συμμετάσχουν όλοι στην ειρηνευτική διαδικασία, θα πράξουν το ίδιο και όλοι οι υπόλοιποι», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος την Παρασκευή σε ενημέρωση των δημοσιογράφων. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι ο Λευκός Οίκος «αισθάνεται σίγουρος» ότι τελικά οι Ισραηλινοί «θα συμμορφωθούν».

Το πρωί της Παρασκευής, όταν τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ισχυρίστηκαν ότι η συμφωνία θα απέδιδε άμεσα δισεκατομμύρια δολάρια στο Ιράν, ανήσυχοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι ζήτησαν διευκρινίσεις από τον Λευκό Οίκο. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι καθησύχασαν τους Ισραηλινούς, τονίζοντας ότι τα ιρανικά δημοσιεύματα παραποίησαν τη συμφωνία.

«Θεωρούμε ότι όταν δουν τους πλήρεις όρους της συμφωνίας και αντιληφθούν ότι, ουσιαστικά, πρέπει να υπάρξει απτή υλοποίηση από τους Ιρανούς προτού παρέχουμε οποιοδήποτε από τα οφέλη, θα αισθανθούν άνετα με αυτό», δήλωσε ο ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος.

Τι πρέπει να προσέξουμε: Οι εξελίξεις στον Λίβανο είναι ένας παράγοντας που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τη συμφωνία. Οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να κατέχουν μεγάλα τμήματα του νότιου Λιβάνου και συνεχίζουν τις εκατέρωθεν διασυνοριακές επιθέσεις με τη Χεζμπολάχ.

Ο ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε ότι εάν η Χεζμπολάχ εκτοξεύσει ρουκέτες κατά του Ισραήλ και το Ιράν συνεχίσει να εξοπλίζει την οργάνωση, αυτό θα είναι αντίθετο με τη συμφωνία.

Για τον Νετανιάχου, η συνυπογραφή μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου χωρίς την επίτευξη των διακηρυγμένων στόχων του θα αποτελούσε μείζον στρατηγικό και πολιτικό πλήγμα.