Η CIA αμφιβάλλει για τις προθέσεις του Ιράν σχετικά με τη συμφωνία
Ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, δήλωσε στον Πρόεδρο Τραμπ και σε άλλους ανώτατους αξιωματούχους ότι τα στοιχεία που συγκέντρωσαν οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες για την προθυμία του Ιράν να προβεί στις πυρηνικές παραχωρήσεις που επιδιώκουν οι ΗΠΑ σε οποιαδήποτε τελική συμφωνία, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο αυτών των συζητήσεων.
Το σημείο τριβής: Ο Ράτκλιφ δεν είναι ο μόνος σκεπτικιστής στην κορυφαία ομάδα του Τραμπ. Σε εσωτερικές συζητήσεις, τόσο ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο όσο και ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εξέφρασαν ανησυχίες και ήγειραν ερωτήματα σχετικά με το μνημόνιο συναντίληψης (MOU) που ανακοινώθηκε την Κυριακή. Αντίθετα, ο Αντιπρόεδρος Βανς και οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ τάχθηκαν υπέρ αυτού, σύμφωνα με δύο από τις πηγές.
Παρασκήνιο
Πριν από την ανακοίνωση της Κυριακής, πραγματοποιήθηκε μια σειρά συναντήσεων υψηλού επιπέδου για τη συμφωνία μεταξύ του Τραμπ και των συμβούλων του.
Κατά τη διάρκεια αυτών των συναντήσεων, ο Τραμπ και η ομάδα του συζήτησαν πληροφορίες που συνέλεξαν διάφορες αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Αυτές έδειχναν ότι ο τρόπος με τον οποίο οι Ιρανοί αξιωματούχοι συζητούσαν τη συμφωνία μεταξύ τους δεν συμβάδιζε με όσα έλεγαν στους μεσολαβητές και στις ΗΠΑ, ανέφεραν δύο πηγές.
Ο Ράτκλιφ και ο Ρούμπιο δήλωσαν ότι, με βάση αυτές τις πληροφορίες, αμφέβαλλαν ότι οι Ιρανοί θα δεχτούν να λάβουν τα πυρηνικά μέτρα που επεδίωκαν οι ΗΠΑ, σύμφωνα με δύο πηγές.
«Οι πληροφορίες δείχνουν ότι οι προθέσεις του Ιράν δεν ευθυγραμμίζονται με τις δεσμεύσεις του στο πλαίσιο της συμφωνίας», δήλωσε μια πηγή.
Τι δηλώνουν οι εμπλεκόμενοι
«Ο Πρόεδρος Τραμπ ακούει όλες τις απόψεις για οποιοδήποτε ζήτημα — αλλά όλοι καταλαβαίνουν ότι εκείνος λαμβάνει την τελική απόφαση», δήλωσε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
«Αυτό το μνημόνιο συναντίληψης καλύπτει όλες τις κόκκινες γραμμές που έχει διατυπώσει εδώ και καιρό η κυβέρνηση, διασφαλίζοντας ότι το Ιράν δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, δεν μπορεί να κρατήσει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιό του και δεν μπορεί να κρατά όμηρο τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό», πρόσθεσε ο αξιωματούχος, συμπληρώνοντας ότι ο Τραμπ θα συμφωνούσε μόνο σε μια «καλή» τελική συμφωνία.
Η ευρύτερη εικόνα
Τα πυρηνικά σκέλη του μνημονίου που υπογράφηκε την Κυριακή εξαρτώνται από την επίτευξη μιας πιο λεπτομερούς πυρηνικής συμφωνίας μεταξύ των μερών εντός των επόμενων 60 ημερών.
Οι Βανς, Γουίτκοφ και Κούσνερ αναμένεται να συναντηθούν την Παρασκευή με τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και τον Υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, μαζί με Πακιστανούς και Καταριανούς μεσολαβητές, για να συζητήσουν αυτή την επόμενη φάση.
Πίσω από τις γραμμές: Το πλήρες κείμενο της αρχικής συμφωνίας των 14 σημείων δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη, αλλά πηγή που γνωρίζει το κείμενο υποστήριξε ότι οι Ιρανοί θα πάρουν περισσότερα από όσα θα δώσουν βάσει του μνημονίου — εκτός εάν δεχτούν να υπογράψουν μια πυρηνική συμφωνία που θα ικανοποιεί τους στόχους των ΗΠΑ.
Το γενικό πλαίσιο
Η συμφωνία έχει σχεδιαστεί για να παρατείνει την κατάπαυση του πυρός και να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις 60 ημερών, οι οποίες μπορούν να παραταθούν με αμοιβαία συγκατάθεση.
Στο πλαίσιο αυτών των συνομιλιών, το Ιράν επαναλαμβάνει την παλαιότερη δέσμευσή του να μην αποκτήσει ή προμηθευτεί ποτέ πυρηνικό όπλο.
Η πηγή ανέφερε ότι το μνημόνιο ορίζει πως οι ΗΠΑ και το Ιράν δεσμεύονται να «διευθετήσουν τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού» και να «συζητήσουν το ζήτημα του μελλοντικού εμπλουτισμού και άλλα αμοιβαίως συμφωνημένα θέματα που σχετίζονται με τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν, με βάση ένα ικανοποιητικό πλαίσιο που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία».
Το κείμενο αναφέρει ότι το Ιράν θα διατηρήσει το status quo του πυρηνικού του προγράμματος για όσο διάστημα συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα αναπτύξουν πρόσθετες δυνάμεις στην περιοχή.
Εάν επιτευχθεί τελική πυρηνική συμφωνία, εντός 30 ημερών οι ΗΠΑ θα αποσύρουν τις δυνάμεις που κινητοποίησαν για τον πόλεμο και θα τερματίσουν όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν βάσει ενός συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος, σύμφωνα με την περιγραφή του κειμένου από την πηγή.
Η ανάλυση των δεδομένων
Οι εσωτερικοί επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι είναι απίθανο το Ιράν να υπογράψει μια πυρηνική συμφωνία με τους όρους των ΗΠΑ και, στο μεταξύ, θα ωφεληθεί περισσότερο από τις ΗΠΑ μέσω του μνημονίου.
Ωστόσο, δύο ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν σε ενημέρωση των δημοσιογράφων τη Δευτέρα ότι τα οφέλη για το Ιράν εξαρτώνται εξ ολοκλήρου από τη λήψη ουσιαστικών μέτρων εκ μέρους του.
Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα γνωρίζουν σε δύο έως τρεις εβδομάδες εάν το Ιράν αντιμετωπίζει σοβαρά τις πυρηνικές παραχωρήσεις. Εάν όχι, η διαδικασία θα μπορούσε να σταματήσει χωρίς το Ιράν να έχει κερδίσει πολλά.
«Ανησυχώ κάπως για το γεγονός ότι η άποψη του Ιράν για τη συμφωνία φαίνεται διαφορετική από αυτή που ισχυρίζεται η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα», δήλωσε ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ (Ρεπουμπλικάνος από τη Νότια Καρολίνα) στο Axios, ζητώντας παράλληλα την άμεση δημοσιοποίηση του εγγράφου.
Εστίαση στις λεπτομέρειες
Ενώ οι πυρηνικές πτυχές δεν έχουν ξεκαθαριστεί, το μνημόνιο προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ στο εγγύς μέλλον.
Το μνημόνιο ορίζει ότι «το Ιράν θα προβεί σε διευθετήσεις, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρέωση για 60 ημέρες», ενώ οι ΗΠΑ θα άρουν σταδιακά τον αποκλεισμό τους, έτσι ώστε να καταργηθεί πλήρως εντός 30 ημερών.
Το μνημόνιο αναφέρει ότι το Ιράν θα διεξαγάγει διάλογο με το Ομάν «για τον καθορισμό της μελλοντικής διοίκησης και των ναυτιλιακών υπηρεσιών» στα στενά, με τη συμμετοχή και άλλων χωρών του Κόλπου σε αυτόν τον διάλογο, προκειμένου να εξευρεθεί μια λύση «σύμφωνα με το ισχύον διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα» των χωρών της περιοχής, ανέφερε η πηγή.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφερθεί στην πιθανότητα επιβολής τελών διέλευσης μετά τη λήξη αυτής της περιόδου των 60 ημερών.
Το ζήτημα των πόρων
Ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα στις διαπραγματεύσεις ήταν η αποδέσμευση των παγωμένων κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων του Ιράν.
Το μνημόνιο αφήνει μεγάλα περιθώρια ερμηνείας, αναφέροντας ότι οι ΗΠΑ «αναλαμβάνουν την υποχρέωση να καταστήσουν [τα κεφάλαια] πλήρως διαθέσιμα προς χρήση… με την εφαρμογή αυτού του μνημονίου», σύμφωνα με την πηγή που έχει γνώση του θέματος.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι θα εφαρμοστεί ένα μοντέλο «πληρωμής βάσει απόδοσης» (pay for performance). Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι εάν οι ΗΠΑ διακρίνουν θετικές «χειρονομίες» από το Ιράν, ενδέχεται να αποδεσμεύσουν κάποια κεφάλαια ως αντάλλαγμα.
Το μνημόνιο αναφέρει επίσης ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει ένα «οριστικό και αμοιβαίως συμφωνημένο σχέδιο» για τη δημιουργία ενός ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την «ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν, καθώς και έναν μηχανισμό για την υλοποίησή του, ανέφερε η πηγή.
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας επιχειρηματολογούν ότι πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη πρόταση, η οποία θα γίνει πραγματικότητα μόνο εάν το Ιράν εξαρθρώσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και προχωρήσει σε σημαντικές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις.
