Τραμπ εναντίον Νετανιάχου: Το παρασκήνιο μιας στρατηγικής και πολιτικής “καταστροφής”
Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου παρέμεινε σιωπηλός την Τετάρτη, καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ δημοσιοποίησε και υπέγραψε ένα μνημόνιο το οποίο Ισραηλινοί αξιωματούχοι θεωρούν στρατηγική και πολιτική καταστροφή.
Γιατί έχει σημασία: Ο Νετανιάχου είχε υποσχεθεί στο ισραηλινό κοινό «ολοκληρωτική νίκη» έναντι του Ιράν. Αντίθετα, αναγκάστηκε να συμβιβαστεί με το μνημόνιο συνεννόησης (MOU) του Τραμπ —δεχόμενος μάλιστα συχνές επικρίσεις από τον Αμερικανό πρόεδρο— μόλις τέσσερις μήνες πριν από τις εκλογές.
Η γενικότερη εικόνα: Ο Νετανιάχου είναι πλέον απομονωμένος διεθνώς στην πεποίθησή του ότι η συμφωνία αποτελεί λάθος και ότι ο πόλεμος έπρεπε να συνεχιστεί.
-
Ακόμη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που υπήρξαν η πιο σκληροπυρηνική χώρα του Κόλπου, αποφάσισαν να συνταχθούν με την περιφερειακή συναίνεση υπέρ της συμφωνίας.
-
Στην Ουάσιγκτον, οι σύμμαχοι του Νετανιάχου στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στα μέσα ενημέρωσης διστάζουν να επιτεθούν ανοιχτά σε μια συμφωνία που φέρει την υπογραφή του Τραμπ.
Δεν πρόκειται να επαναληφθεί η ομιλία του Νετανιάχου στο Κογκρέσο το 2015 για τη συσπείρωση της αντιπολίτευσης κατά της συμφωνίας του Ομπάμα με το Ιράν. Ο Νετανιάχου δεν μπορεί καν να εμφανιστεί στα τηλεοπτικά δίκτυα για να εναντιωθεί ανοιχτά στη συμφωνία, εκτός αν επιθυμεί μια ευθεία σύγκρουση με τον Τραμπ.
Το παρασκήνιο και οι επιθέσεις στα ΜΜΕ
Αντί για δημόσιες καταδίκες, Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν βαθιά ανησυχία για τη συμφωνία σε ανεπίσημες ενημερώσεις με Ισραηλινούς δημοσιογράφους.
Την ίδια στιγμή, μέσα ενημέρωσης που πρόσκεινται στον Νετανιάχου —τα περισσότερα από τα οποία ήταν φανατικά υπέρ του Τραμπ— άρχισαν να επιτίθενται στον Αμερικανό πρόεδρο και την ομάδα του.
Ακραία ρητορική στα ισραηλινά μέσα: Παρουσιαστής σε ζώνη υψηλής τηλεθέασης του Channel 14 (που στηρίζει τον Νετανιάχου) χαρακτήρισε τον Αντιπρόεδρο Βανς «κάθαρμα» και χρησιμοποίησε αντισημιτικό χαρακτηρισμό για να κατηγορήσει τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ότι «πούλησαν» το Ισραήλ για οικονομικό όφελος.
Η αντίθετη πλευρά: Οι αιχμές του Τραμπ
Στη σύνοδο κορυφής της G7 την Τετάρτη, ο Τραμπ ευχαρίστησε τον Νετανιάχου για τη συνεργασία του κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, αφήνοντας ταυτόχρονα αιχμές εναντίον του.
«Ο Μπίμπι είναι καλός άνθρωπος. Καμιά φορά ενθουσιάζεται λίγο παραπάνω. Αλλά έχουμε μια καταπληκτική συνεργασία. Εμείς είμαστε ο μεγάλος εταίρος και αυτός ο πολύ μικρός εταίρος», δήλωσε ο Τραμπ, αναφερόμενος στον Νετανιάχου με το υποκοριστικό του.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Τραμπ είχε δηλώσει στο Axios ότι ο Νετανιάχου δεν είχε «καμία γαμημένη κρίση» επειδή διέταξε ένα πλήγμα στη Βηρυτό που παραλίγο να τινάξει τη συμφωνία στον αέρα.
Σημεία Τριβής
-
Το στοιχείο του αιφνιδιασμού: Ο Νετανιάχου αιφνιδιάστηκε όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε τη συμφωνία την Κυριακή, με τους Ισραηλινούς αξιωματούχους να ισχυρίζονται μέχρι και την Τρίτη ότι δεν τους είχε επιτραπεί να εξετάσουν το κείμενο του μνημονίου.
-
Η απάντηση της Ουάσιγκτον: Αμερικανός αξιωματούχος παραδέχθηκε την Τετάρτη ότι ο Νετανιάχου μπορεί να μην είχε δει το τελικό κείμενο, ισχυρίστηκε όμως ότι οι Ισραηλινοί δεν το ζήτησαν ποτέ και ότι ο Λευκός Οίκος ενημέρωνε λεπτομερώς τον Νετανιάχου καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Ο Τραμπ, πάντως, δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου ότι του είχε στείλει αντίγραφο.
-
Η ιδιωτική παραδοχή: Ο ίδιος Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι, παρά τον σκεπτικισμό του, ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός είχε πει στους Βανς, Κούσνερ και Γουίτκοφ πως αν το Ιράν τηρήσει τις πυρηνικές παραχωρήσεις που δήλωσε διατεθειμένο να κάνει, «αυτή θα ήταν μια συμφωνία-θρίαμβος (home run deal)».
Στο μικροσκόπιο: Το μέτωπο του Λιβάνου
Το ζήτημα που προκαλεί τη μεγαλύτερη άμεση ανησυχία στον Νετανιάχου είναι ο Λίβανος. Το MOU αναφέρει ότι η κατάπαυση του πυρός περιλαμβάνει τις μάχες μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ, και ότι το Ισραήλ θα πρέπει να αποσυρθεί από τον Λίβανο βάσει οποιασδήποτε τελικής συμφωνίας.
Σύμβουλος του Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί τον εαυτό του δεσμευμένο από το σκέλος του μνημονίου που αφορά τον Λίβανο. Ο σύμβουλος σημείωσε ότι ο Νετανιάχου ξεκαθάρισε στον Τραμπ πως οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποσυρθούν από τον νότιο Λίβανο, εκτός εάν αφοπλιστεί η Χεζμπολάχ.
«Έχουμε μια μικρή διαφωνία για τον Λίβανο», παραδέχθηκε ο Τραμπ την Τετάρτη.
Τι πρέπει να παρακολουθήσουμε
Ο Λευκός Οίκος τονίζει ότι αυτή δεν θα είναι μια «μονομερής κατάπαυση του πυρός» και ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει τη δυνατότητα να απαντήσει εάν δεχθεί επίθεση από τη Χεζμπολάχ.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ελπίζουν επίσης ότι το Ισραήλ θα αξιοποιήσει τις επόμενες 60 ημέρες για να σημειώσει πρόοδο στις διαπραγματεύσεις του με τον Λίβανο για μια πολιτική διευθέτηση, και ότι η ισραηλινή αποχώρηση θα προκύψει από αυτές τις συνομιλίες — και όχι από μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν.
Ωστόσο, ο Τραμπ επέκρινε και πάλι την Τετάρτη την τακτική του Ισραήλ στον Λίβανο, δηλώνοντας ότι είναι απαράδεκτο «να γκρεμίζεις μια πολυκατοικία κάθε φορά που ψάχνεις κάποιον».
Το διά ταύτα: Ακόμη και οι Αμερικανοί πρόεδροι με τους οποίους ο Νετανιάχου ερχόταν συχνά σε ρήξη δεν ήταν τόσο ωμά επικριτικοί απέναντι στο Ισραήλ. Για τον Νετανιάχου, αυτό ήταν ένα ακόμη σκληρό πλήγμα που έπρεπε να δεχτεί από τον πιο απαραίτητο σύμμαχό του.
