Το Ιράν συμφώνησε στην επιστροφή των επιθεωρητών του Μηχανισμού του ΟΗΕ (IAEA)
Το Ιράν συμφώνησε να προσκαλέσει επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) στη χώρα, ανακοίνωσε τη Δευτέρα ο Αντιπρόεδρος JD Vance, μετά τον πρώτο γύρο των πυρηνικών συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία.
Γιατί έχει σημασία: Οι ΗΠΑ ήθελαν ο πρώτος γύρος των συνομιλιών να κλείσει με μια ιρανική πρόσκληση προς τους επιθεωρητές του ΟΗΕ να επισκεφθούν τις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του, οι οποίες είχαν βομβαρδιστεί από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Η τελευταία τέτοια επίσκεψη είχε πραγματοποιηθεί πριν από τον πόλεμο, τον Ιούνιο του 2025.
Ο Vance δήλωσε ότι ο συντονισμός μεταξύ του Ιράν, των ΗΠΑ και του IAEA για μια τέτοια επίσκεψη θα γίνει «αυτή την εβδομάδα, ίσως και σήμερα».
Ο Vance δεν έδωσε λεπτομέρειες σχετικά με το τι είδους πρόσβαση θα παραχωρηθεί στους επιθεωρητές: «Είναι ένα σημαντικό ορόσημο και το πρώτο βήμα για τον οριστικό τερματισμό ενός προγράμματος πυρηνικών όπλων στο Ιράν».
Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Abbas Araghchi, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν για την αποδέσμευση ορισμένων δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων, αν και ο Vance διευκρίνισε ότι αυτό δεν έχει συμβεί ακόμη. Οι Ιρανοί υπέγραψαν επίσης συμφωνία με το Κατάρ σχετικά με τη χρήση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στη χώρα.
Οι τελευταίες εξελίξεις
Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ εξέδωσε εξαιρέσεις από τις κυρώσεις (sanctions waivers) για να επιτρέψει στο Ιράν να πουλάει ελεύθερα πετρέλαιο, όπως είχε συμφωνηθεί στο πλαίσιο του μνημονίου συναντίληψης.
Πίσω από τις κουρτίνες
Στη σύντομη συνέντευξη Τύπου της Δευτέρας, ο Vance παραδέχτηκε ότι η ιρανική διαπραγματευτική ομάδα είχε απειλήσει να αποχωρήσει από τις συνομιλίες μετά τις αναρτήσεις του Προέδρου Trump στο Truth Social με τις οποίες απειλούσε να επιτεθεί στο Ιράν, αλλά τόνισε ότι αυτό δεν συνέβη ποτέ στην πραγματικότητα.
«Είπαμε στους Ιρανούς χθες: “Όταν εσείς επιδίδεστε σε αυτό που εμείς οι millennials ονομάζουμε trash talk (λεκτική πρόκληση/λογομαχία), δεν μπορείτε να περιμένετε από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ να μην απαντήσει και να μην αποκαταστήσει την αλήθεια”. … Οπότε ναι, υπήρξαν μερικές απειλές και λίγη γκρίνια, αλλά στο τέλος της ημέρας οι συνομιλίες συνεχίστηκαν και σημειώσαμε μεγάλη πρόοδο».
Τι οδηγεί τις εξελίξεις
Οι συνομιλίες της Κυριακής, με τη μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, διήρκεσαν πάνω από 18 ώρες.
Σε κοινή δήλωση που εκδόθηκε στο τέλος των συνομιλιών αναφέρεται ότι τα μέρη συμφώνησαν να συστήσουν μια επιτροπή υψηλού επιπέδου για την επίβλεψη των διαπραγματεύσεων, παράλληλα με ομάδες εργασίας που θα επικεντρώνονται σε πυρηνικά ζητήματα, κυρώσεις και επίλυση διαφορών.
Σύμφωνα με τη δήλωση, οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε έναν οδικό χάρτη για την επίτευξη τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών.
Τα μέρη συμφώνησαν να εγκαταστήσουν μια «γραμμή επικοινωνίας» για τα Στενά του Ορμούζ, η οποία θα λειτουργεί για όσο διάστημα συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις, προκειμένου «να αποφευχθούν περιστατικά και παρανοήσεις και να διατηρηθεί η ασφαλής διέλευση των εμπορικών πλοίων».
Οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν επίσης να δημιουργήσουν έναν «πυρήνα αποκλιμάκωσης» (deconfliction cell) μαζί με τον Λίβανο και τους μεσολαβητές «για τη διασφάλιση της τήρησης» της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο.
Τι λέει η αμερικανική πλευρά
Ο Vance δήλωσε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, μεταξύ άλλων και σε πυρηνικά ζητήματα πέραν των επιθεωρήσεων, αλλά απομένει ακόμη πολλή δουλειά.
Ανέφερε επίσης ότι ο ίδιος και η υπόλοιπη αμερικανική ομάδα βρίσκονταν «σε συνεχή επαφή» με τους Ισραηλινούς, τους Σαουδάραβες, τους Εμιρατινούς και τους Λιβανέζους καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Ενώ ο Vance ξεκαθάρισε ότι δεν έχουν αποδεσμευτεί ακόμη παγωμένα κεφάλαια, σημείωσε ότι τα μέρη συμφώνησαν σε έναν μηχανισμό μέσω του οποίου τα κεφάλαια αυτά θα δαπανηθούν για την κάλυψη των αναγκών του ιρανικού λαού, όπως για την αγορά αμερικανικής σόγιας.
«Δεν επιβάλλουμε μια συμφωνία στην περιοχή. Είναι μια συμφωνία που η ίδια η περιοχή μάς ζήτησε να εφαρμόσουμε».
Η πραγματικότητα
Δεδομένης της δυσκολίας που υπήρξε ακόμη και για την επίτευξη του κατά πολύ λιγότερο λεπτομερούς μνημονίου συναντίληψης —αλλά και για την ίδια την πραγματοποίηση της συνάντησης της Κυριακής, μετά από καθυστερήσεις που σχετίζονταν με τις μάχες στον Λίβανο— μια τελική πυρηνική συμφωνία απέχει πολύ από το να θεωρείται εξασφαλισμένη.
Τι ακολουθούμε: Ο Vance δήλωσε ότι οι τεχνικές ομάδες θα συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις στην Ελβετία μετά την αναχώρηση του ίδιου και άλλων υψηλόβαθμων αξιωματούχων.
