Axios: Το Ισραήλ φοβάται ότι ο Τραμπ ενισχύει τη θέση του Ιράν στον Λίβανο

Η κυβέρνηση του Ισραήλ ανησυχεί ότι οι ΗΠΑ ουσιαστικά νομιμοποιούν την επιρροή του Ιράν στον Λίβανο και διαβρώνουν την ελευθερία δράσης του Ισραήλ εκεί, μέσω των νέων συνεννοήσεων που επιτεύχθηκαν στην Ελβετία και του μνημονίου κατανόησης που υπεγράφη με το Ιράν την περασμένη εβδομάδα, δήλωσαν δύο ισραηλινές πηγές στο Axios.

Γιατί έχει σημασία: Το Ιράν κατάφερε να εντάξει την κατάσταση στον Λίβανο στις διαπραγματεύσεις του με τις ΗΠΑ προκειμένου να στηρίξει την οργάνωση-πληρεξούσιό του, τη Χεζμπολάχ. Η κυβέρνηση Τραμπ αποδέχεται ότι πρέπει τώρα να περιορίσει τις ενέργειες του Ισραήλ στον Λίβανο για να προωθήσει τη διπλωματία της με το Ιράν.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι οι νέες συνεννοήσεις θα υπονομεύσουν τις προσπάθειες μηνών από την πλευρά των ΗΠΑ και του Ισραήλ για την αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ και τη μείωση της ιρανικής επιρροής στον Λίβανο. Πιο άμεσα, ανησυχούν επίσης για τις αντιδράσεις από την Ουάσινγκτον κάθε φορά που θα θέλουν να πραγματοποιήσουν πλήγμα σε λιβανέζικο έδαφος, καθώς και για την πίεση από τον Πρόεδρο Τραμπ να αποσυρθούν από τον νότιο Λίβανο, τη στιγμή που η απειλή της Χεζμπολάχ εξακολουθεί να υφίσταται.

Η επικαιρότητα: Το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν ορίζει ότι και οι δύο χώρες και οι σύμμαχοί τους θα τερματίσουν όλες τις εχθροπραξίες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου — και θα διασφαλίσουν την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία αυτής της χώρας, οι οποίες υπονομεύονται από τη συνεχιζόμενη κατοχή του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο. Υπήρξαν αρκετοί γύροι συγκρούσεων τις ημέρες μετά την υπογραφή του μνημονίου, αν και η τελευταία ανανέωση της κατάπαυσης του πυρός τηρείται από το Σάββατο. Το Ιράν είχε απειλήσει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ και να απόσχει από τις συνομιλίες στην Ελβετία εάν το Ισραήλ συνέχιζε τις επιθέσεις του.

Μόλις ξεκίνησαν ουσιαστικά οι συνομιλίες την Κυριακή, ο Λίβανος ήταν ένα από τα βασικά ζητήματα που συζητήθηκαν. Τα μέρη συμφώνησαν να δημιουργήσουν ένα νέο «κέντρο αποτροπής συγκρούσεων», μαζί με τον Λίβανο και τους μεσολαβητές από το Πακιστάν και το Κατάρ, για να διασφαλίσουν ότι η κατάπαυση του πυρός θα διατηρηθεί.

Πίσω από τις γραμμές: Ισραηλινές πηγές ισχυρίζονται ότι οι νέες συμφωνίες ΗΠΑ-Ιράν για τον Λίβανο διαβρώνουν προηγούμενες συνεννοήσεις που είχαν επιτευχθεί μεταξύ της κυβέρνησης Νετανιάχου και της κυβέρνησης Μπάιντεν το 2024, οι οποίες είχαν λάβει την έγκριση της επερχόμενης τότε κυβέρνησης Τραμπ. Βάσει της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο τον Νοέμβριο του 2024, η οποία είχε επιτευχθεί με μεσολάβηση της κυβέρνησης Μπάιντεν, το Ισραήλ διατηρούσε το δικαίωμα να δρα τόσο ενάντια σε επικείμενες όσο και σε αναδυόμενες απειλές από τη Χεζμπολάχ. Υπό τις παρούσες συνθήκες, η ελευθερία δράσης του Ισραήλ φαίνεται να περιορίζεται μόνο σε επικείμενες απειλές. Και ενώ ο προηγούμενος μηχανισμός παρακολούθησης της κατάπαυσης του πυρός περιλάμβανε το Ισραήλ, τον Λίβανο, τις ΗΠΑ και τη Γαλλία, αυτή τη φορά το Ισραήλ δεν συμμετέχει άμεσα, ενώ το Ιράν συμμετέχει. Επιπλέον, ο μηχανισμός παρακολούθησης της εποχής Μπάιντεν εστιάζε στον συντονισμό για τη διάλυση των στρατιωτικών υποδομών της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, ενώ αυτός θα εστιάζει στην αποτροπή συγκρούσεων  μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χεζμπολάχ.

Παρασκήνιο: Ισραηλινή πηγή ανέφερε ότι, ενώ τα πυρηνικά στοιχεία της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν ανησυχούσαν τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, αυτή τη στιγμή ανησυχεί πολύ περισσότερο για το κομμάτι που αφορά τον Λίβανο. Ένας λόγος είναι ότι οι ενέργειες του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ έχουν τεράστια εγχώρια πολιτική βαρύτητα ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου.

«Ο Μπίμπι έχει πάθει υστερία με αυτό», δήλωσε η πηγή, αναφερόμενη στον Νετανιάχου με το υποκοριστικό του. Τις τελευταίες ημέρες, ο Νετανιάχου ζήτησε από τον στενό του έμπιστο Ρον Ντέρμερ, ο οποίος αποχώρησε από την κυβέρνηση πριν από λίγους μήνες, να χρησιμοποιήσει επειγόντως τις επαφές του εντός της ομάδας του Τραμπ για να προσπαθήσει να επηρεάσει τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν για τον Λίβανο, σύμφωνα με την ίδια ισραηλινή πηγή.

Η πηγή ισχυρίστηκε ότι η εμπλοκή του Ντέρμερ βοήθησε να οδηγήσει σε μια ανάρτηση στο Truth Social, στην οποία ο Τραμπ απείλησε να πλήξει το Ιράν εάν δεν συγκρατούσε τη Χεζμπολάχ. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε τη συμμετοχή του Ντέρμερ και δήλωσε ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές στην Ελβετία μίλησαν μαζί του αρκετές φορές την Κυριακή για να τον ενημερώσουν για τις συνομιλίες με το Ιράν και να λάβουν τις προτάσεις του. «Ήμασταν διαφανείς μαζί τους», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Η άλλη πλευρά: Ο Λιβανέζος Πρόεδρος Ζοζέφ Αούν είναι πρόθυμος να αποδεχθεί τον νέο μηχανισμό, υπό την προϋπόθεση ότι θα ηγούνται οι ΗΠΑ, σύμφωνα με Λιβανέζο αξιωματούχο. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο απεσταλμένος του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ενημέρωσαν τον Αούν για τον μηχανισμό αποτροπής συγκρούσεων σε τηλεφωνική επικοινωνία το πρωί της Δευτέρας.

Τι λένε: Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι το Ιράν εμπλέκεται βαθιά στον Λίβανο εδώ και δεκαετίες και ισχυρίστηκε ότι το Ισραήλ δεν χρειάζεται να ανησυχεί για τον νέο μηχανισμό. «Το Ισραήλ δεν είναι εκτός του μηχανισμού, επειδή οι ΗΠΑ είναι μέσα σε αυτόν. Είμαστε τόσο κοντά και συντονισμένοι που ένα απευθείας κανάλι μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον Λίβανο μόνο προς όφελος του Ισραήλ θα λειτουργήσει», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Σημείο τριβής: «Ο μηχανισμός αποτροπής συγκρούσεων στον Λίβανο που οραματίζεται η κυβέρνηση Τραμπ δεν περιλαμβάνει το Ισραήλ και, κατά την άποψή μου, είναι ένα μεγάλο λάθος», δήλωσε στο Axios ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ (Ρεπουμπλικάνος από τη Νότια Καρολίνα), ένας από τους στενότερους συμμάχους του Νετανιάχου στο Κογκρέσο.

Τη Δευτέρα, ο Νετανιάχου εξέδωσε μια ασυνήθιστη κοινή δήλωση με τον υπουργό Άμυνας Ισραέλ Κατς και τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF), αντιστράτηγο Εγιάλ Ζαμίρ, τονίζοντας ότι οι IDF θα συνεχίσουν «να ενεργούν αποφασιστικά για την εξουδετέρωση των απειλών κατά των στρατιωτών και των πολιτών μας, την καταστροφή των τρομοκρατικών υποδομών και τη διατήρηση της ζώνης ασφαλείας στον νότιο Λίβανο».

Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν ισχυρίστηκε πως το Ισραήλ είχε πλήρη ελευθερία δράσης στον Λίβανο. Όταν ρωτήθηκε για τα σχόλια του Νετανιάχου, ο Τραμπ είπε: «Λύνω προβλήματα, λύνω προβλήματα πραγματικά γρήγορα — συμπεριλαμβανομένων και αυτών με τον Μπίμπι».

Τι να αναμένεται: Ισραηλινοί και Λιβανέζοι διπλωμάτες θα πραγματοποιήσουν άλλον έναν γύρο απευθείας συνομιλιών  στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, με τη μεσολάβηση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και της ομάδας του.

Τα μέρη προσπαθούν να προχωρήσουν με ένα σχέδιο που περιλαμβάνει σταδιακή αποχώρηση του Ισραήλ από τμήματα του νοτίου Λιβάνου με αντάλλαγμα την ανάπτυξη του λιβανέζικου στρατού σε αυτές τις περιοχές, ώστε να αποτραπεί η ανασύνταξη της Χεζμπολάχ.

Ο Γκράχαμ ισχυρίστηκε ότι οι νέες συνεννοήσεις ΗΠΑ-Ιράν σχετικά με τον Λίβανο υπονομεύουν αυτό που προσπαθεί να επιτύχει ο Ρούμπιο. «Το να περιμένει κανείς από κάποιον να καταλήξει σε συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου την ίδια στιγμή που το Ιράν απαιτεί να συμπεριληφθεί ο Λίβανος στις δικές του διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, είναι άκρως εξωπραγματικό», είπε.

Ο ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Ρούμπιο και η ομάδα του ήταν ενήμεροι για τον νέο μηχανισμό αποτροπής συγκρούσεων και υποστήριξε ότι αυτός θα βοηθήσει τις προσπάθειες μεσολάβησης μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, αποτρέποντας μια νέα κλιμάκωση και αναγκάζοντας το Ιράν να συγκρατήσει τη Χεζμπολάχ. «Δημιουργεί μεγαλύτερη ευκαιρία για να πετύχουν οι συνομιλίες Ισραήλ-Λιβάνου. Εάν το Ισραήλ και ο Λίβανος συνεργαστούν και καταλήξουν σε συμφωνία, θα έχουν ισχυρότερο χαρτί στα χέρια τους για να αναγκάσουν τη Χεζμπολάχ να αφοπλιστεί», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Η πραγματικότητα: Η προοπτική μιας συμφωνίας Ισραήλ-Λιβάνου που θα οδηγούσε πραγματικά στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ φαίνεται να απέχει ακόμη πολύ.