President Donald Trump speaks with Mohammed bin Salman, Deputy Crown Prince of Saudi Arabia, during their meeting Tuesday, March 14, 2017, in the Oval Office of the White House in Washington, D.C. (Official White House Photo by Shealah Craighead)
Η συμφωνία θα μπορούσε να επιτρέψει σε αμερικανικές εταιρείες να κατασκευάσουν εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στη Σαουδική Αραβία για το πολιτικό της πυρηνικό πρόγραμμα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι υπέγραψαν συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη του σαουδαραβικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας.
Η συμφωνία υπογράφηκε από τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας, Κρις Ράιτ, και τον υπουργό Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπα Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν. Υπενθυμίζουμε πως ο Ράιτ συνάντησε στη Σαουδική Αραβία τον Σαουδάραβα Υπουργό Ενέργειας, Πρίγκιπα Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν, τον Απρίλιο του 2025 και υπέγραψαν μια προκαταρκτική συμφωνία για συνεργασία σχετικά με τα σχέδια του βασιλείου να αναπτύξει μια πολιτική πυρηνική βιομηχανία.
Today, the U.S. and Saudi Arabia announced a historic, peaceful nuclear cooperation agreement.
Thanks to President Trump, this partnership will strengthen prosperity at home and security to our allies abroad. pic.twitter.com/lUN3cFm5Et
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ενέκρινε και επίσημα τη συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία την περασμένη εβδομάδα, όπως ανέφερε πρώτα η Wall Street Journal αργά την Τρίτη.
Επικαλούμενο Αμερικανούς αξιωματούχους, το δημοσίευμα ανέφερε ότι η συμφωνία, η οποία αποτιμάται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, αναμένεται να διαρκέσει 30 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αμερικανικές εταιρείες θα κατασκευάσουν μια εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου στη Σαουδική Αραβία, εφόσον μια κοινή μελέτη διαπιστώσει ότι ένα τέτοιο βήμα είναι δικαιολογημένο. Η κίνηση αυτή θα εξασφάλιζε την αμερικανική εποπτεία για την πρόληψη της χρήσης του εμπλουτισμού για στρατιωτικούς σκοπούς, εξαλείφοντας παράλληλα τον ξένο ανταγωνισμό.
«Η συμφωνία θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζωογόνηση της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας, στην ενίσχυση των δεσμών ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας και να στερήσει από τη Ρωσία και την Κίνα έναν στρατηγικά σημαντικό ρόλο στο σαουδαραβικό πυρηνικό πρόγραμμα», δήλωσε στο δημοσίευμα ο Ρόμπερτ Έινχορν, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που συμβούλευε τόσο ρεπουμπλικανικές όσο και δημοκρατικές κυβερνήσεις σε θέματα μη διασποράς πυρηνικών όπλων.
Ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, και ο Σαουδάραβας Υπουργός Ενέργειας, η Αυτού Βασιλική Υψηλότητα (ΑΒΥ), Πρίγκιπας Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν, υπέγραψαν μια συμφωνία ειρηνικής πυρηνικής συνεργασίας, κοινώς γνωστή ως συμφωνία 123, μαζί με μια συνοδευτική διμερή συμφωνία διασφαλίσεων. Μαζί, αυτές οι δύο συμφωνίες θέτουν τη νομική βάση για μια δεκαετιών, πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, εταιρική σχέση που προωθεί διάφορους οικονομικούς και στρατηγικούς στόχους προτεραιότητας, συμπεριλαμβανομένης της μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Πηγή εικόνας: US Department of Energy
Γιατί έχει σημασία
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του Σαουδάραβα Πρίγκιπα Διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στην Ουάσινγκτον τον Νοέμβριο του 2025, οι δύο χώρες υπέγραψαν μια σειρά συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένης μιας Κοινής Διακήρυξης για την Ολοκλήρωση των Διαπραγματεύσεων για τη Συνεργασία στον Τομέα της Πολιτικής Πυρηνικής Ενέργειας, η οποία, σύμφωνα με ανακοίνωση του Λευκού Οίκου, θα παρείχε «τη νομική βάση για μια πολυετή, δισεκατομμυρίων δολαρίων εταιρική σχέση πυρηνικής ενέργειας με το βασίλειο».
Η συμφωνία βρίσκεται υπό συζήτηση εδώ και χρόνια. Η Σαουδική Αραβία είχε θέσει ως προϋπόθεση για την ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ισραήλ στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ, μια αμοιβαία συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας που θα εξασφάλιζε την υποστήριξη των ΗΠΑ στο πολιτικό πυρηνικό της πρόγραμμα.
Αντιδράσεις & Διαφωνίες
Η συμφωνία, η οποία αναμένεται να υποβληθεί στο Κογκρέσο τις επόμενες ημέρες βάσει ενός εγγράφου γνωστού ως «Συμφωνία 123», είναι πιθανό να αντιμετωπίσει αντιδράσεις από ορισμένους νομοθέτες που απορρίπτουν τη διάδοση της πυρηνικής τεχνολογίας στη Μέση Ανατολή.
Μια Συμφωνία 123 είναι μια συμφωνία συνεργασίας για την πολιτική πυρηνική ενέργεια βάσει του Άρθρου 123 του Νόμου των ΗΠΑ περί Ατομικής Ενέργειας του 1954, η οποία επιτρέπει στις ΗΠΑ να μεταφέρουν πυρηνική τεχνολογία, εξοπλισμό, καύσιμα και τεχνογνωσία σε άλλη χώρα για ειρηνικούς σκοπούς πυρηνικής ενέργειας.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υπέγραψαν μια Συμφωνία 123 με τις ΗΠΑ το 2009 για την κατασκευή του πυρηνικού σταθμού Μπαράκα, αποδεχόμενα το λεγόμενο «χρυσό πρότυπο» (gold standard), σύμφωνα με το οποίο μια χώρα δεσμεύεται να μην εμπλουτίζει ουράνιο εγχωρίως ούτε να επανεπεξεργάζεται εξαντλημένο πυρηνικό καύσιμο —δύο διαδικασίες που αποτελούν πιθανούς δρόμους για την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας παραλείπει το «χρυσό πρότυπο», εγείροντας ανησυχίες ότι η χώρα θα μπορούσε εν τέλει να μετατρέψει το πολιτικό της πυρηνικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Η Σαουδική Αραβία, η οποία αυτή τη στιγμή δεν διαθέτει πυρηνικούς σταθμούς, είναι κράτος-μέλος του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ / IAEA). Ωστόσο, η συμφωνία με τις ΗΠΑ δεν αναμένεται επίσης να περιλαμβάνει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο του ΔΟΑΕ, το οποίο παρέχει στον οργανισμό του ΟΗΕ ευρεία εποπτεία των πυρηνικών δραστηριοτήτων της Σαουδικής Αραβίας.
Οι New York Times επικαλέστηκαν δύο Αμερικανούς αξιωματούχους οι οποίοι ανέφεραν ότι ο Τραμπ ενέκρινε τη συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία και συμφώνησε σε μια διάταξη που ενδέχεται να περιορίζει τους επιθεωρητές σε συγκεκριμένες τοποθεσίες στο βασίλειο.
Ο Πρίγκιπας Μοχάμεντ έχει δηλώσει επανειλημμένα με την πάροδο των ετών ότι η Σαουδική Αραβία θα επιδίωκε να αποκτήσει δικά της πυρηνικά όπλα εάν ο περιφερειακός της ανταγωνιστής, το Ιράν, αποκτούσε ένα. Σε συνέντευξή του στο Fox News το 2023, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας δήλωσε ότι εάν το Ιράν ανέπτυσσε πυρηνικό όπλο, η χώρα του «θα έπρεπε να αποκτήσει ένα, για λόγους ασφαλείας και ισορροπίας δυνάμεων».
Μάθετε περισσότερα
Η συμφωνία έρχεται σε μια στιγμή που οι ΗΠΑ κλιμακώνουν τα πλήγματά τους κατά του Ιράν, δεσμευόμενες να εξαλείψουν την ικανότητα της Τεχεράνης να αναπτύξει πυρηνικό όπλο.
Η Τεχεράνη ξεκίνησε το πυρηνικό της πρόγραμμα τη δεκαετία του 1970. Ωστόσο, μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, το πρόγραμμα έχει τεθεί υπό αυστηρότατο έλεγχο από τον ΟΗΕ, τις ΗΠΑ και τους εταίρους τους, παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του Ιράν ότι ο εμπλουτισμός γίνεται αποκλειστικά για πολιτικούς σκοπούς.
