Friedman: Μια προσπάθεια να κατανοήσουμε την παράξενη επίσκεψη του διευθυντή της CIA στη Μόσχα
Η μυστική διπλωματία, τα σενάρια για τα Βαλτικά κράτη και γιατί η επίσκεψη του διευθυντή της CIA στη Ρωσία ίσως σημαίνει περισσότερα απ’ όσα δείχνει, αναφέρει ο George Friedman σε άρθρο του με τίτλο:An Attempt to Understand a Strange Visit to Moscow
Στις 25 Αυγούστου, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ προσγειώθηκε στη Μόσχα για συνομιλίες σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ήταν μια επίσκεψη που προφανώς προοριζόταν να γίνει αντιληπτή. Ταξίδεψε με ένα αμερικανικό στρατιωτικό μεταγωγικό Boeing C-17A Globemaster III, ένα βαρύ αεροσκάφος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, γεγονός που μόνο διακριτικό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.
Ανάλογες επαφές έχουν πραγματοποιηθεί και στο παρελθόν, με πιο χαρακτηριστική εκείνη που προηγήθηκε της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Τότε η Ουάσινγκτον είχε προειδοποιήσει τη Μόσχα να μην εισβάλει, αποδεικνύοντας ότι γνώριζε τις προθέσεις της Ρωσίας, χωρίς όμως να κατορθώσει να την αποτρέψει.
Τα σενάρια για τα Βαλτικά κράτη
Η επίσκεψη της 25ης Αυγούστου συνοδεύτηκε από έντονη φημολογία ότι η Ρωσία εξετάζει το ενδεχόμενο κάποιας μορφής στρατιωτικής δράσης εναντίον της Ευρώπης, με επίκεντρο τις χώρες της Βαλτικής.
Από μία άποψη, αυτό φαίνεται λογικό. Ο πόλεμος στην Ουκρανία διαρκεί σχεδόν πέντε χρόνια και η Ρωσία χρειάζεται να βρει μια διέξοδο.
Από μια άλλη, όμως, η υπόθεση μοιάζει παράλογη. Η Μόσχα έχει αποτύχει επανειλημμένα να καταλάβει ή να υποτάξει την Ουκρανία. Γιατί λοιπόν να επιλέξει να πολλαπλασιάσει το ρίσκο επεκτείνοντας τη σύγκρουση;
Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι το Κρεμλίνο θεωρεί πως η Ευρώπη επιθυμεί να αποφύγει τον πόλεμο με κάθε κόστος. Εάν δημιουργήσει μια αξιόπιστη απειλή σε άλλο μέτωπο, ίσως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιλέξουν να μειώσουν ή ακόμη και να σταματήσουν τη στήριξη προς την Ουκρανία.
Αυτό προϋποθέτει, βέβαια, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες —οι οποίες απέφυγαν την άμεση στρατιωτική εμπλοκή επί δύο διαδοχικών κυβερνήσεων— δεν θα παρέμβουν.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μια τέτοια απειλή είναι πραγματικά αξιόπιστη.
Ο πόλεμος αλλάζει τα σχολεία: Ρωσία και Ουκρανία εκπαιδεύουν τη νέα γενιά για την επόμενη σύγκρουση
Η αμερικανική παρουσία αλλάζει τους υπολογισμούς
Με βάση την εμπειρία της Ουκρανίας, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η Ρωσία θα ήταν διατεθειμένη να συγκρουστεί με το ΝΑΤΟ και, κατ’ επέκταση, με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι η Μόσχα εκτιμά πως η αμερικανική προσοχή είναι στραμμένη στο Ιράν και ότι αυτό θα περιόριζε την αντίδραση της Ουάσινγκτον στην Ευρώπη.
Ωστόσο, αυτή η θεωρία προσκρούει στην πραγματικότητα της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν σήμερα περίπου 80.000 στρατιώτες στην Ευρώπη, οι περισσότεροι ενταγμένοι στη δομή του ΝΑΤΟ. Ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής της Συμμαχίας είναι Αμερικανός.
Επιπλέον:
-
οι ΗΠΑ διατηρούν τεθωρακισμένο τάγμα στη Λετονία —τη χώρα όπου προσγειώθηκε ο Ράτκλιφ πριν συνεχίσει για τη Μόσχα—,
-
περίπου 10.000 Αμερικανοί στρατιώτες σταθμεύουν στην Πολωνία,
-
ενώ η ίδια η Πολωνία διαθέτει πλέον μία από τις ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις της Ευρώπης και συνορεύει άμεσα με τις Βαλτικές χώρες.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε ρωσική κίνηση προς τη Βαλτική θα έφερνε σχεδόν αμέσως αντιμέτωπες τις ρωσικές δυνάμεις με αμερικανικά στρατεύματα, ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Το μήνυμα των ασκήσεων του ΝΑΤΟ
Καθ’ όλη τη διάρκεια του Αυγούστου, το ΝΑΤΟ πραγματοποίησε μια σειρά μεγάλων στρατιωτικών ασκήσεων.
-
Στις 3 Αυγούστου διεξήχθη μεγάλης κλίμακας άσκηση τεθωρακισμένου πεζικού με συμμετοχή αμερικανικών μονάδων.
-
Στις 8 Αυγούστου ακολούθησε σημαντική αεροπορική άσκηση υπό αμερικανική διοίκηση.
Οι ασκήσεις αυτές έχουν επιχειρησιακή αξία, αλλά ταυτόχρονα στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα αποτροπής προς τη Ρωσία.
Και η Λευκορωσία στέλνει σήματα
Την ίδια περίοδο, η Λευκορωσία πραγματοποίησε ασκήσεις ετοιμότητας, ενώ ο πρόεδρος Αλεξάντερ Λουκασένκο επισκέφθηκε τον Βλαντίμιρ Πούτιν στις 29 Αυγούστου.
Η σημασία της Λευκορωσίας δεν βρίσκεται τόσο στις στρατιωτικές της δυνατότητες όσο στη γεωγραφική της θέση. Αποτελεί κρίσιμο διάδρομο για ρωσικές επιχειρήσεις προς τη δυτική κατεύθυνση και ειδικά σε οποιοδήποτε σενάριο που αφορά την Πολωνία.
Η Γερμανία αλλάζει τη στρατηγική της
Εάν η Ρωσία επιχειρούσε να κινηθεί προς τα δυτικά, δεν θα αντιμετώπιζε μόνο τις χώρες της Βαλτικής.
Η Γερμανία έχει ήδη αποφασίσει τη μόνιμη ανάπτυξη της 45ης Τεθωρακισμένης Ταξιαρχίας στη Λιθουανία —απόφαση που ελήφθη το 2023 ως απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Πρόκειται για την πρώτη μόνιμη ανάπτυξη ολόκληρης γερμανικής ταξιαρχίας εκτός γερμανικού εδάφους, με περίπου 5.000 στρατιώτες να αναμένεται να βρίσκονται σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα έως το τέλος του 2027.
Ίσως η απειλή να μην αφορά χερσαία εισβολή
Υπάρχει όμως και μια διαφορετική πιθανότητα.
Η Ρωσία ίσως να μην απειλεί με χερσαίες επιχειρήσεις, αλλά με:
-
επιθέσεις drones,
-
κυβερνοεπιθέσεις,
-
σαμποτάζ,
-
επιχειρήσεις ψυχολογικού πολέμου,
-
και εκστρατείες προπαγάνδας.
Με άλλα λόγια, έναν υβριδικό πόλεμο που θα στόχευε περισσότερο στον εκφοβισμό της Ευρώπης παρά σε μια άμεση στρατιωτική αναμέτρηση.
Τα σενάρια για τον Πούτιν
Προφανώς τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Ευρώπη επιθυμούν να αποφύγουν έναν άμεσο πόλεμο με τη Ρωσία.
Οι ΗΠΑ έχουν στραμμένη την προσοχή τους στο Ιράν, ενώ η Ευρώπη εμφανίζεται διαχρονικά απρόθυμη να εμπλακεί σε ευρείας κλίμακας πολεμική σύγκρουση.
Παράλληλα, κυκλοφορούν δύο ενδιαφέρουσες φήμες.
Η πρώτη υποστηρίζει ότι ο Πούτιν δεν λαμβάνει ακριβή εικόνα για την πραγματική κατάσταση στο ουκρανικό μέτωπο και ότι οι συνεργάτες του παρουσιάζουν μια υπερβολικά αισιόδοξη εικόνα των επιχειρήσεων.
Αν όμως αυτό ισχύει, γιατί να επιδιώξει την επέκταση του πολέμου αντί να επικεντρωθεί στην Ουκρανία;
Η δεύτερη φήμη —λιγότερο διαδεδομένη— υποστηρίζει ότι τμήματα των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών έχουν πλέον στραφεί εναντίον του Πούτιν και επιθυμούν τον τερματισμό του πολέμου.
Προσωπικά θεωρώ ότι, εάν κάτι τέτοιο ίσχυε, το τελευταίο πράγμα που θα επιθυμούσαν τόσο οι ρωσικές όσο και οι αμερικανικές υπηρεσίες θα ήταν να υπάρξει η παραμικρή ένδειξη συνεργασίας μεταξύ τους.
Η επίφαση της κλιμάκωσης ίσως αποτελεί διαπραγματευτικό εργαλείο
Η πραγματικότητα παραμένει απλή.
Μετά από σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου:
-
η Ρωσία έχει καταλάβει μόνο ένα μικρό μέρος της Ουκρανίας,
-
η Ουκρανία δεν δείχνει σημάδια κατάρρευσης,
-
και οι επιθέσεις με drones και πυραύλους δύσκολα μπορούν πλέον να αναγκάσουν το Κίεβο να παραδοθεί.
Εάν ο Πούτιν γνωρίζει την πραγματική κατάσταση και δεν αντιμετωπίζει σοβαρή εσωτερική απειλή, τότε γνωρίζει επίσης ότι ο πόλεμος πρέπει κάποια στιγμή να τελειώσει.
Σε αυτό το πλαίσιο, η δημιουργία της εντύπωσης ότι επίκειται επέκταση της σύγκρουσης προς τα Βαλτικά κράτη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στη Δύση.
Πρόκειται ασφαλώς για υπόθεση εργασίας και όχι για βεβαιότητα.
Όμως, ανάμεσα στα διάφορα σενάρια, ίσως αποτελεί πιο πειστική εξήγηση από την ιδέα ότι ο Πούτιν κυβερνά βασιζόμενος αποκλειστικά σε ψευδείς πληροφορίες ή ότι βρίσκεται υπό τον φόβο των ίδιων των υπηρεσιών πληροφοριών του.
Όπως συμβαίνει σε κάθε μεγάλο πόλεμο, η ομίχλη του πολέμου εξακολουθεί να θολώνει την πραγματική εικόνα.
