Γράφει ο Αλέξανδρος Νίκλαν 

Από τα FPV της Ουκρανίας στα αυτόνομα σμήνη αναχαίτισης – Γιατί η επόμενη πρόκληση δεν είναι μόνο να καταρρίψεις ένα drone, αλλά να το κάνεις με ένα άλλο drone

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατρέψει τα μη επανδρωμένα συστήματα από συμπληρωματικό μέσο σε έναν από τους πρωταγωνιστές του σύγχρονου πεδίου μάχης. Τα FPV drones δεν χρησιμοποιούνται πλέον μόνο εναντίον στρατιωτών, οχημάτων ή οχυρωμένων θέσεων. Σταδιακά εμφανίζεται μια νέα μορφή αντιπαράθεσης: drone εναντίον drone.

Στο ουκρανικό πεδίο έχουν ήδη εμφανιστεί αυτοσχέδιες λύσεις αντιμετώπισης εχθρικών drones, ακόμη και μηχανισμοί που επιχειρούν να πλήξουν ή να καταστρέψουν τις οπτικές ίνες των νέων fiber-optic FPV. Δίχτυα, λεπίδες και άλλες πατέντες των χαρακωμάτων δείχνουν πόσο γρήγορα προσαρμόζεται το πεδίο μάχης σε μια απειλή που εξελίσσεται σχεδόν καθημερινά.

Το τεχνολογικό κενό, ωστόσο, παραμένει.

Η διεθνής αμυντική βιομηχανία έχει επενδύσει τεράστια ποσά στην ανάπτυξη επιθετικών μη επανδρωμένων συστημάτων, loitering munitions και αυτόνομων πλατφορμών. Η ανάπτυξη όμως μικρών και οικονομικών συστημάτων που θα μπορούν να αναχαιτίζουν μαζικά αντίπαλα FPV βρίσκεται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο σε σχέση με την ταχύτητα διάδοσης της απειλής.

Και εδώ βρίσκεται ίσως ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του επόμενου πολέμου: αν ο αντίπαλος μπορεί να εξαπολύει εκατοντάδες φθηνά drones, η άμυνα δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε ακριβότερα μέσα αναχαίτισης.

Interceptor drones και Computer Vision

Η πρόταση που καταθέτω, κινείται προς την κατεύθυνση των Interceptor Drones με Computer Vision.

Πρόκειται, σε θεωρητικό επίπεδο, για μικρά drones εξοπλισμένα με κάμερες, αισθητήρες και δυνατότητα επεξεργασίας δεδομένων πάνω στην ίδια την πλατφόρμα. Αντί ο χειριστής να πρέπει να πραγματοποιήσει ολόκληρη την αναχαίτιση, το σύστημα θα μπορούσε να εντοπίζει και να παρακολουθεί ένα εχθρικό drone και να πραγματοποιεί την τελική προσέγγιση με υψηλό βαθμό αυτονομίας.

Το επόμενο βήμα είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον: όχι ένα interceptor, αλλά ένα δίκτυο αυτόνομης αναχαίτισης.

Αισθητήρες και drones επιτήρησης θα μπορούσαν να παρακολουθούν μια περιοχή και, όταν εντοπίζεται επίθεση FPV ή προσπάθεια κορεσμού, να ενεργοποιείται ένα σμήνος φθηνότερων αναχαιτιστικών drones.

Η λογική αλλάζει έτσι ριζικά. Δεν έχουμε πλέον μόνο drone warfare, αλλά ένα είδος εναέριας μάχης μηχανών εναντίον μηχανών, σε πολύ χαμηλό ύψος και με ταχύτητες που αφήνουν ελάχιστα περιθώρια ανθρώπινης αντίδρασης.

Το πρόβλημα του ηλεκτρονικού πολέμου

Τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου παραμένουν κρίσιμο μέρος της αντιμετώπισης των drones, αλλά δεν αποτελούν πανάκεια.

Η εξάπλωση των fiber-optic FPV έχει ήδη δείξει έναν από τους λόγους. Όταν η επικοινωνία δεν εξαρτάται από την κλασική ραδιοζεύξη, η παρεμβολή γίνεται πολύ δυσκολότερη. Παράλληλα, η χρήση ισχυρών παρεμβολών μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα και σε φίλια συστήματα που επιχειρούν στην ίδια περιοχή.

Γι’ αυτό και το μέλλον της anti-drone άμυνας πιθανότατα δεν βρίσκεται σε μία μόνο τεχνολογία.

Συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, αισθητήρες, συμβατικά μέσα αεράμυνας, κατευθυνόμενη ενέργεια και φθηνά interceptor drones μπορούν να λειτουργούν ως διαφορετικά στρώματα μιας ενιαίας αρχιτεκτονικής προστασίας.

Η τεχνητή νοημοσύνη κατεβαίνει στο ίδιο το drone

Το δυσκολότερο τεχνολογικό πρόβλημα είναι προφανές. Η αναχαίτιση ενός μικρού FPV που κινείται με μεγάλη ταχύτητα ανάμεσα σε κτίρια, δέντρα και άλλα εμπόδια απαιτεί εξαιρετικά γρήγορη αναγνώριση στόχου, υπολογισμό τροχιάς και αντίδραση.

Ο χρόνος που έχει στη διάθεσή του ένας άνθρωπος μπορεί να είναι απλώς ανεπαρκής.

Γι’ αυτό η επεξεργασία πρέπει σταδιακά να μεταφέρεται στην ίδια την πλατφόρμα. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα βρίσκεται απαραίτητα σε κάποιο απομακρυσμένο κέντρο διοίκησης, αλλά στο ίδιο το drone, επιτρέποντάς του να αναγνωρίζει και να ακολουθεί έναν στόχο με ελάχιστη καθυστέρηση, με τον άνθρωπο να διατηρεί τον εποπτικό ρόλο και τη δυνατότητα διακοπής της εμπλοκής.

Και η Ελλάδα;

Για την Ελλάδα το συγκεκριμένο ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία. Η γεωγραφία του Αιγαίου, οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τα νησιά και οι κρίσιμες υποδομές δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο μια μαζική επίθεση μικρών και χαμηλού κόστους drones θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρή πρόκληση.

Η ελληνική αμυντική τεχνολογία έχει ήδη στραφεί σε λύσεις ηλεκτρονικού πολέμου και anti-drone προστασίας, ενώ παράλληλα αναπτύσσεται ενδιαφέρον για εγχώρια μη επανδρωμένα και περιφερόμενα πυρομαχικά.

Το επόμενο βήμα, όμως, ενδέχεται να είναι διαφορετικό: να αποκτήσει το drone τον δικό του φυσικό αντίπαλο.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία δείχνει ότι κάθε νέα τεχνολογία γεννά πολύ γρήγορα την αντιτεχνολογία της. Τα FPV άλλαξαν το πεδίο μάχης επειδή έδωσαν σε έναν σχετικά φθηνό μηχανισμό τη δυνατότητα να καταστρέφει πολύ ακριβότερους στόχους. Τώρα αρχίζει η αναζήτηση ενός εξίσου φθηνού τρόπου για την καταστροφή των ίδιων των FPV.

Και αυτό ίσως είναι το πραγματικό επόμενο κεφάλαιο του πολέμου των drones: όχι ο άνθρωπος εναντίον της μηχανής, αλλά η μηχανή που αναλαμβάνει να κυνηγήσει τη μηχανή.