Η κυβέρνηση Τραμπ εγκρίνει πώληση μαχητικών F-35 αξίας 24 δισ. δολαρίων στη Σαουδική Αραβία

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ενέκρινε την Πέμπτη πιθανή πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35 στη Σαουδική Αραβία, συνολικής αξίας 24,3 δισ. δολαρίων, ξεπερνώντας ένα ακόμη εμπόδιο στη μακροχρόνια προσπάθεια του Ριάντ να αποκτήσει τα συγκεκριμένα αεροσκάφη.

Λεπτομέρειες: Η προτεινόμενη συμφωνία περιλαμβάνει 48 μαχητικά αεροσκάφη F-35 Lightning II Joint Strike Fighter, 49 κινητήρες Pratt & Whitney F135-PW-100, συστήματα επικοινωνιών, ανταλλακτικά, λογισμικό και άλλο εξοπλισμό υποστήριξης, σύμφωνα με ανακοίνωση του State Department.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, η πώληση «θα βελτιώσει την ικανότητα της Σαουδικής Αραβίας να αποτρέπει υφιστάμενες και μελλοντικές απειλές, ενισχύοντας την άμυνα της επικράτειάς της και βελτιώνοντας τη διαλειτουργικότητα με τις αμερικανικές δυνάμεις, καθώς και με άλλες περιφερειακές δυνάμεις και δυνάμεις του ΝΑΤΟ».

Γιατί έχει σημασία: Η έγκριση αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την κατεύθυνση να γίνει η Σαουδική Αραβία η πρώτη αραβική χώρα που θα αποκτήσει F-35. Η προτεινόμενη πώληση πρέπει, ωστόσο, να περάσει από τη διαδικασία των αμερικανικών Foreign Military Sales (FMS), η οποία περιλαμβάνει επίσημη ενημέρωση του Κογκρέσου και περίοδο κοινοβουλευτικού ελέγχου 30 ημερών.

Το Κογκρέσο θα μπορούσε να επιχειρήσει να εμποδίσει την πώληση εγκρίνοντας κοινό ψήφισμα αποδοκιμασίας. Ο πρόεδρος, όμως, έχει τη δυνατότητα να ασκήσει βέτο, το οποίο για να ανατραπεί απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.

Το F-35 είναι αμερικανικής κατασκευής μαχητικό αεροσκάφος πέμπτης γενιάς, το οποίο αναπτύχθηκε από τον αμερικανικό αμυντικό κολοσσό Lockheed Martin. Για τη Σαουδική Αραβία, τα νέα αεροσκάφη θα προσέθεταν δυνατότητες που υπερβαίνουν εκείνες του υφιστάμενου στόλου των F-15 και Eurofighter Typhoon.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2025 ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πουλούσαν F-35 στη Σαουδική Αραβία, ενόψει συνάντησής του στον Λευκό Οίκο με τον Σαουδάραβα διάδοχο του θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

Ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ επιδιώκει εδώ και χρόνια την απόκτηση των συγκεκριμένων αεροσκαφών, καθώς το Ριάντ επιχειρεί να αναβαθμίσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες. Η προηγούμενη αμερικανική κυβέρνηση, υπό τον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, είχε επίσης συζητήσει το ενδεχόμενο παραχώρησης των μαχητικών στο βασίλειο, στο πλαίσιο ευρύτερων διαπραγματεύσεων για μια αμερικανοσαουδαραβική συμφωνία ασφαλείας και μια πιθανή εξομάλυνση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας–Ισραήλ.

Οι συνομιλίες αυτές τελικά περιήλθαν σε αδιέξοδο μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023 και την ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία που ακολούθησε στη Γάζα.

Τι άλλο πρέπει να γνωρίζουμε: Στην Ουάσιγκτον, οι ανησυχίες σχετικά με τις σχέσεις της Κίνας με τη Σαουδική Αραβία έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα βασικά εμπόδια στις συζητήσεις για ενδεχόμενη πώληση των F-35 στο Ριάντ.

Οι New York Times ανέφεραν την Τετάρτη ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών είχαν προειδοποιήσει πως το Πεκίνο θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ευαίσθητη τεχνολογία των F-35 είτε μέσω κατασκοπείας στη Σαουδική Αραβία είτε μέσω της ολοένα στενότερης στρατιωτικής συνεργασίας του Ριάντ με την Κίνα.

Η προτεινόμενη πώληση των F-35 έχει προκαλέσει ανησυχία και σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους στο Ισραήλ. Το Ισραήλ είναι σήμερα η μοναδική χώρα στη Μέση Ανατολή που διαθέτει επιχειρησιακά F-35, ενώ η αμερικανική πολιτική επιβάλλει στην Ουάσιγκτον να λαμβάνει υπόψη τη διατήρηση του ποιοτικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος του Ισραήλ (Qualitative Military Edge – QME) κατά την έγκριση μεγάλων πωλήσεων οπλικών συστημάτων σε άλλες χώρες της περιοχής.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει στο παρελθόν επιφυλάξεις σχετικά με την παραχώρηση των συγκεκριμένων μαχητικών στη Σαουδική Αραβία, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι τα σαουδαραβικά F-35 δεν θα διαθέτουν κατ’ ανάγκη όλες τις δυνατότητες που είναι διαθέσιμες στην ισραηλινή έκδοση του αεροσκάφους.