Η γερμανική Αριστερά αλώθηκε από το πολιτικό Ισλάμ;

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα 

Η εκλογική επιτυχία της Die Linke στο Βερολίνο φέρνει στην επιφάνεια μια νέα πολιτική σύγκλιση: ριζοσπαστικά αριστερά δίκτυα, φιλοπαλαιστινιακός ακτιβισμός και πρόσωπα που συνδέονται πολιτικά με οργανώσεις όπως το PFLP και η Χαμάς συναντώνται πλέον όχι μόνο στον δρόμο, αλλά και γύρω από την κάλπη.

Η φωτογραφία από το εκλογικό πάρτι της Αριστεράς στο Βερολίνο θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα ακόμη στιγμιότυπο από μια ανοιχτή πολιτική εκδήλωση. Στο ίδιο κάδρο εμφανίζονται, όμως, τρία πρόσωπα που συμβολίζουν μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση: ο βουλευτής της Die Linke Φεράτ Κοτσάκ, ο Ίσα Ρέμο, πατριάρχης μιας οικογένειας που έχει συνδεθεί με ορισμένες από τις μεγαλύτερες εγκληματικές υποθέσεις της Γερμανίας, και ο Παλαιστίνιος ακτιβιστής Ιμπραχίμ Ιμπραχίμ.

Ο τελευταίος δεν είναι ένας άγνωστος επισκέπτης. Είναι πρόεδρος των «Δημοκρατικών Επιτροπών Παλαιστίνης» και εκπρόσωπος του «Ενιαίου Παλαιστινιακού Εθνικού Συμβουλίου» στο Βερολίνο. Η ερευνητική οργάνωση democ και γερμανικά μέσα ενημέρωσης τον περιγράφουν ως έναν από τους σημαντικότερους υποστηρικτές του Λαϊκού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης στη Γερμανία.

Το PFLP περιλαμβάνεται στον κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Ιμπραχίμ φέρεται να έχει αναπαραγάγει προπαγανδιστικό υλικό του, να έχει εξυμνήσει τον ένοπλο αγώνα και να έχει χαρακτηρίσει τον ηγέτη της Χαμάς Γιαχία Σινουάρ «ακλόνητο ηγέτη» και «ήρωα-μάρτυρα». Δεν προκύπτει ότι έχει καταδικαστεί για τρομοκρατική δραστηριότητα ούτε ότι αποτελεί επίσημο μέλος του PFLP. Οι πολιτικές του τοποθετήσεις, ωστόσο, είναι δημόσιες και δεν αφήνουν πολλά περιθώρια παρερμηνείας.

Μια φωτογραφία δεν είναι απόδειξη – η επανάληψη όμως γίνεται πολιτικό μοτίβο

Ο Φεράτ Κοτσάκ δήλωσε ότι φωτογραφήθηκε με εκατοντάδες ανθρώπους και ότι δεν μπορούσε να γνωρίζει το πολιτικό παρελθόν όλων. Αποστασιοποιήθηκε επίσης από κάθε δήλωση που εξυμνεί τη βία ή την τρομοκρατία.

Η εξήγηση είναι θεμιτή. Μια φωτογραφία δεν αποδεικνύει προσωπική σχέση, πολιτική συνεργασία ή κοινή ιδεολογία. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η παρουσία τέτοιων προσώπων παύει να είναι μεμονωμένη.

Ο Ιμπραχίμ είχε εμφανιστεί και παλαιότερα σε εκδηλώσεις της Αριστεράς στο Νόικελν. Παράλληλα, η οργάνωση που εκπροσωπεί φέρεται να δήλωσε ότι τα μέλη και οι υποστηρικτές της συμμετείχαν ενεργά στην κινητοποίηση ψηφοφόρων και συνέβαλαν στην εκλογική επιτυχία του κόμματος.

Εάν αυτή η τοποθέτηση αποδίδει πραγματική οργανωμένη δράση, τότε η συζήτηση δεν αφορά πλέον μια τυχαία παρουσία σε ένα πάρτι. Αφορά την πιθανή διαμόρφωση μιας νέας εκλογικής συμμαχίας.

Η νέα κοινωνική βάση της Αριστεράς

Το Die Linke πέτυχε εντυπωσιακά αποτελέσματα στις πολυπολιτισμικές συνοικίες του Βερολίνου. Ο Κοτσάκ εξελέγη το 2025 απευθείας στην ομοσπονδιακή Βουλή με το 30% των ψήφων στο Νόικελν.

Η επιτυχία του δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην αραβική ή μουσουλμανική ψήφο. Ο ίδιος διαθέτει ισχυρό προσωπικό κεφάλαιο. Είναι γιος Κούρδων μεταναστών, έχει μακρά δράση κατά του ρατσισμού και υπήρξε θύμα ακροδεξιάς εμπρηστικής επίθεσης. Η καμπάνια του στηρίχθηκε επίσης στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι κάτοικοι του Νόικελν: ακριβά ενοίκια, επισφαλής εργασία, κοινωνικός αποκλεισμός και δυσπιστία απέναντι στις κρατικές υπηρεσίες.

Η Αριστερά κατάφερε να μιλήσει σε πολίτες που αισθάνονταν ότι δεν εκπροσωπούνται από τα παραδοσιακά κόμματα. Αυτό αποτελεί νόμιμη και απαραίτητη λειτουργία της δημοκρατίας.

Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν, μαζί με αυτές τις κοινότητες, ένα κόμμα αρχίζει να ενσωματώνει ή να ανέχεται οργανωμένα δίκτυα που δεν περιορίζονται στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων, αλλά δικαιολογούν τη βία και εξυμνούν στελέχη τρομοκρατικών οργανώσεων.

Από την ταξική ανάλυση στην πολιτική της ταυτότητας

Η παραδοσιακή Αριστερά προσέγγιζε την κοινωνία κυρίως μέσα από την ταξική σύγκρουση. Η νεότερη ριζοσπαστική Αριστερά οργανώνει όλο και περισσότερο τον πολιτικό της λόγο γύρω από συλλογικές ταυτότητες: φυλή, θρησκεία, καταγωγή, φύλο και ιστορική εμπειρία καταπίεσης.

Μέσα σε αυτό το σχήμα, οι μουσουλμανικές κοινότητες τοποθετούνται σχεδόν αυτομάτως στην πλευρά των καταπιεζόμενων. Η διάκριση ανάμεσα στον απλό μουσουλμάνο πολίτη, τον συντηρητικό θρησκευτικό ακτιβιστή και τον οργανωμένο ισλαμιστή συχνά υποχωρεί. Η κριτική προς το πολιτικό Ισλάμ αντιμετωπίζεται εύκολα ως ισλαμοφοβία, ακόμη και όταν αφορά τον αντισημιτισμό, την εξύμνηση τρομοκρατικών επιθέσεων ή την απόρριψη δημοκρατικών αρχών.

Έτσι προκύπτει μια παράδοξη συμμαχία. Από τη μία βρίσκονται αριστερά κινήματα που υπερασπίζονται τον φεμινισμό, τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ και τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους. Από την άλλη, συνυπάρχουν μαζί τους ισλαμιστικά δίκτυα με βαθιά συντηρητική αντίληψη για την κοινωνία, τη γυναίκα και τη θρησκεία.

Δεν τους ενώνει ένα κοινό όραμα για το μέλλον. Τους ενώνει ο κοινός αντίπαλος: το Ισραήλ, η Δύση, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η αστυνομία και το «σύστημα».

Το ρήγμα στο εσωτερικό της γερμανικής Αριστεράς

Η προσέγγιση αυτή δεν εκφράζει ολόκληρη τη γερμανική Αριστερά. Στο κόμμα Die Linke υπάρχει ένα ιστορικό αντιφασιστικό ρεύμα που θεωρεί την προστασία του Ισραήλ μέρος της μεταπολεμικής ευθύνης της Γερμανίας. Υπάρχουν επίσης στελέχη που βλέπουν με μεγάλη ανησυχία την αύξηση του αντισημιτισμού στους κόλπους του κόμματος.

Απέναντί τους βρίσκεται μια νεότερη, κινηματική πτέρυγα που διαβάζει τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αποκλειστικά μέσα από το σχήμα αποικιοκράτη και καταπιεζόμενου. Σε αυτό το πλαίσιο, η Χαμάς και το PFLP δεν παρουσιάζονται πάντα ως αυταρχικές και τρομοκρατικές οργανώσεις, αλλά ως τμήματα μιας γενικότερης «αντίστασης».

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η επικίνδυνη μετατόπιση. Η κατανόηση των αιτίων μιας σύγκρουσης μετατρέπεται σταδιακά σε δικαιολόγηση των μέσων. Και η αλληλεγγύη προς τους Παλαιστινίους κινδυνεύει να γίνει άλλοθι για την ανοχή απέναντι στον εξτρεμισμό.

Η κρυφή αφήγηση πίσω από το εκλογικό πάρτι

Η φωτογραφία από το Νόικελν δεν αποδεικνύει ότι το κόμμα Die Linke συνεργάζεται επίσημα με τρομοκρατικές οργανώσεις. Αποκαλύπτει, όμως, ένα πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο πρόσωπα που εξυμνούν τη Χαμάς ή υποστηρίζουν το κίνημα PFLP μπορούν να κινούνται με σχετική άνεση, να εμφανίζονται δίπλα σε εκλεγμένους βουλευτές και να παρουσιάζουν τον εαυτό τους ως μέρος μιας κοινής εκλογικής επιτυχίας.

Η γερμανική Αριστερά δεν αλώθηκε συνολικά από το Ισλάμ. Ένα τμήμα της, όμως, φαίνεται να έχει επιλέξει μια επικίνδυνη συναλλαγή με το πολιτικό Ισλάμ: προσφέρει πολιτική νομιμοποίηση και σε αντάλλαγμα αποκτά πρόσβαση σε οργανωμένα δίκτυα, ακτιβιστές και ψηφοφόρους.

Το πραγματικό ερώτημα είναι τι θα συμβεί στη συνέχεια. Θα λειτουργήσει η κοινοβουλευτική ενσωμάτωση ως φίλτρο που θα απομονώσει τον εξτρεμισμό; Ή μήπως η ανάγκη διατήρησης αυτής της νέας εκλογικής συμμαχίας θα οδηγήσει την Αριστερά σε ακόμη μεγαλύτερη σιωπή απέναντί του;

Η απάντηση δεν αφορά μόνο το Die Linke. Αφορά το μέλλον της ευρωπαϊκής Αριστεράς και την ικανότητά της να υπερασπιστεί τις δημοκρατικές αξίες της ακόμη και όταν το πολιτικό κόστος είναι υψηλό.