Η επιστροφή της Σαουδικής Αραβίας στο Ορμούζ δοκιμάζει το δίκτυο μεταφόρτωσης πετρελαίου

Επί μήνες, η Σαουδική Αραβία απέφευγε τα Στενά του Ορμούζ. Τώρα, όμως, καταφεύγει σε μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο μέσω αυτής της ζωτικής σημασίας θαλάσσιας οδού.

Οι μεταφορτώσεις φορτίων από πλοίο σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν φέρεται να πλησιάζουν τα λειτουργικά τους όρια, καθώς η επίθεση στον σαουδαραβικό αγωγό Ανατολής–Δύσης ανάγκασε το βασίλειο να διοχετεύσει περισσότερο αργό πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Σαουδική Αραβία: Πότε επαναλειτουργεί ο κρίσιμος πετρελαιαγωγός East-West

Τι συνέβη: Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης ναυτιλιακών δεδομένων Kpler, οι μεταφορτώσεις υγρών φορτίων από πλοίο σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 3,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου, έως τις 21 Σεπτεμβρίου. Το 2025 ο αντίστοιχος μέσος όρος ήταν 160.000 βαρέλια ημερησίως. Ο ρυθμός επιταχύνθηκε τον Σεπτέμβριο, φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 8,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την 1η έως τις 24 Σεπτεμβρίου.

«Αντιλαμβανόμαστε ότι η περιοχή προσεγγίζει σταδιακά τα σημερινά λειτουργικά της όρια, κάτι που φαίνεται και από την τεράστια αύξηση της κλίμακας των επιχειρήσεων», δήλωσε στο Al-Monitor ο Παναγιώτης Κροντήρας, αναλυτής ναύλων δεξαμενόπλοιων στην Kpler.

Η μεταφόρτωση από πλοίο σε πλοίο, γνωστή ως ship-to-ship transfer ή STS, είναι η απευθείας μεταφορά υγρού φορτίου, όπως αργού πετρελαίου ή φυσικού αερίου, μεταξύ δύο εμπορικών πλοίων που βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο στη θάλασσα και συνδέονται με σωλήνες. Από την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, η μέθοδος αυτή λειτουργεί ως λύση ανάγκης σε συνθήκες πολέμου. Μικρότερα δεξαμενόπλοια διασχίζουν τα υψηλού κινδύνου Στενά του Ορμούζ και παραδίδουν το φορτίο τους σε μεγαλύτερα πλοία που περιμένουν σε ασφαλέστερα ύδατα, όπως κοντά στη Φουτζάιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και στο Σοχάρ του Ομάν. Έτσι, τα μικρότερα πλοία μπορούν να επιστρέφουν γρήγορα για νέο φορτίο. Για να περιορίσουν τον κίνδυνο επίθεσης, συχνά απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους.

Μετά τις επανειλημμένες επιθέσεις σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν και τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στη θαλάσσια οδό από το αμερικανικό ναυτικό τον Απρίλιο, η Σαουδική Αραβία διοχέτευσε το μεγαλύτερο μέρος του αργού της μέσω του αγωγού Ανατολής–Δύσης. Ο αγωγός, μήκους 1.201 χιλιομέτρων, συνδέει την περιοχή πετρελαϊκής παραγωγής του Αμπκάικ με το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.

Οι σαουδαραβικές αρχές διέκοψαν τη λειτουργία του αγωγού στις 10 Σεπτεμβρίου, έπειτα από επίθεση με drone από το Ιράκ, όπου δρουν πολιτοφυλακές προσκείμενες στο Ιράν. Παρότι η λειτουργία του αποκαταστάθηκε εν μέρει την περασμένη εβδομάδα, ο αγωγός δεν έχει ακόμη επιστρέψει σε πλήρη δυναμικότητα. Γι’ αυτό το βασίλειο χρησιμοποιεί περισσότερες μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο για να εξάγει το πετρέλαιό του μέσω του Ορμούζ.

Γιατί έχει σημασία: Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων που συγκέντρωσε το Bloomberg, οι εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε 5,28 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την 1η έως τις 24 Σεπτεμβρίου — τον υψηλότερο μηνιαίο ρυθμό από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.

Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία Aramco έχει πουλήσει περισσότερα από 60 εκατομμύρια βαρέλια αργού για μεταφόρτωση ανοιχτά του Σοχάρ στο Ομάν, με παραδόσεις αυτόν και τον επόμενο μήνα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters την Παρασκευή. Και άλλες μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες της περιοχής, μεταξύ τους η Abu Dhabi National Oil Company, χρησιμοποιούν μεταφορτώσεις STS για την εξαγωγή αργού.

Τα επιπλέον σαουδαραβικά φορτία πιέζουν ένα δίκτυο που ήδη λειτουργεί με υψηλό φόρτο. Χρειάζονται περισσότερα πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια για να παραλαμβάνουν φορτία από τα μικρότερα πλοία, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η διαθεσιμότητά τους και να αυξάνονται οι ναύλοι. Παράλληλα, τα φορτία παραμένουν περισσότερο χρόνο στη θάλασσα πριν φτάσουν στα διυλιστήρια, δήλωσαν στο Reuters πηγές της αγοράς και αναλυτές.

«Οι ναύλοι εκτινάχθηκαν σε νέα υψηλά επίπεδα τον Σεπτέμβριο, εν μέρει λόγω της συνεχιζόμενης επέκτασης αυτών των επιχειρήσεων», ανέφερε ο Κροντήρας. Όπως εξήγησε, τα διυλιστήρια έχουν μέχρι στιγμής απορροφήσει το πρόσθετο κόστος. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι στο εξής μπορεί να αναζητηθούν και άλλες περιοχές για μεταφορτώσεις ή να αυξηθούν τα απευθείας δρομολόγια.

Μία επιλογή είναι η δυτική ακτή της Ινδίας. Μια άλλη, πιο μακρινή, είναι η Μαλαισία. Σύμφωνα με τον αναλυτή, η επιλογή της τοποθεσίας θα καθορίσει τόσο τον επιπλέον χρόνο μεταφοράς όσο και το κόστος για τα διυλιστήρια. Η μετατόπιση μεταφορτώσεων προς τη δυτική ακτή της Ινδίας, μετά τη λήξη των διαταραχών που σχετίζονται με τους μουσώνες, ή η αύξηση των απευθείας δρομολογίων προς την περιοχή δεν αναμένεται να επιβαρύνει σημαντικά τις τιμές ή τους χρόνους παράδοσης, χάρη στην εγγύτητά της με τον Κόλπο του Ομάν. Αντίθετα, η επέκταση των μεταφορτώσεων προς τη Μαλαισία θα αύξανε και τα δύο.

Τι άλλο γνωρίζουμε: Η τιμή του αργού Brent βρισκόταν στα 106,09 δολάρια το βαρέλι στις 10:55 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ την Παρασκευή, έναντι περίπου 70 δολαρίων πριν από τον πόλεμο. Στις αρχές Μαΐου είχε πλησιάσει τα 115 δολάρια.

Την Πέμπτη, το Ιράν πρότεινε να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να επαναλάβει τις συνομιλίες για το πυρηνικό του πρόγραμμα εντός επτά ημερών, εφόσον οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό και χαλαρώσουν τις κυρώσεις.

«Έχουμε παραδώσει ένα σχέδιο στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω μεσολαβητών. Αν πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις, τα Στενά θα ανοίξουν μέσα σε επτά ημέρες», δήλωσε ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί σε δημοσιογράφους στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ την Πέμπτη, προσθέτοντας ότι οι διαπραγματεύσεις θα επαναληφθούν μετά το πέρας της εβδομάδας.