Από τη συνάντηση Σαουδικής Αραβίας–ΗΠΑ και τις επαφές για το Ιράν έως την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και τις εκλογές στη Λετονία

Η τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου ολοκληρώνει έναν μήνα πυκνών γεωπολιτικών εξελίξεων, χωρίς να προσφέρει καμία ένδειξη πραγματικής αποκλιμάκωσης. Η προέλαση των Χούθι στη δυτική Υεμένη, η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, ο ενεργειακός πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας και η πίεση προς την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της άμυνάς της συνθέτουν το διεθνές σκηνικό.

Από τις 28 Σεπτεμβρίου έως τις 4 Οκτωβρίου, το ενδιαφέρον μεταφέρεται από τη Νέα Υόρκη στην Ουάσιγκτον και από τις Βρυξέλλες στο Δουβλίνο. Παράλληλα, η Λετονία προσέρχεται στις κάλπες, σε μια εκλογική διαδικασία με ιδιαίτερη σημασία για την ανατολική πτέρυγα του NATO.

1. Η Σαουδική Αραβία επιστρέφει στην Ουάσιγκτον

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, βρίσκεται στην Ουάσιγκτον για συνομιλίες με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών και σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας Μάρκο Ρούμπιο.

Η επίσημη ατζέντα περιλαμβάνει τις διμερείς σχέσεις και τις περιφερειακές εξελίξεις. Στην πραγματικότητα, όμως, το βάρος πέφτει στην Υεμένη, στους Χούθι και στην έκταση της αμερικανικής στρατιωτικής στήριξης προς το Ριάντ.

Η Ουάσιγκτον έχει συμφωνήσει να προσφέρει πληροφορίες και υποστήριξη στον εντοπισμό στόχων, αλλά εξακολουθεί να αποφεύγει την άμεση εμπλοκή σε νέα επιχείρηση κατά των Χούθι.

Γιατί έχει σημασία: Η συνάντηση θα δείξει εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να επεκτείνουν τη βοήθειά τους ή εάν θα συνεχίσουν να μεταφέρουν το κύριο βάρος της σύγκρουσης στη Σαουδική Αραβία και στους περιφερειακούς συμμάχους της.

2. Ολοκληρώνεται η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ

Ο γενικός διάλογος της 81ης Γενικής Συνέλευσης ολοκληρώνεται τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου. Οι τελευταίες ομιλίες, ωστόσο, δεν είναι απαραίτητα και το σημαντικότερο μέρος της ημέρας.

Στο διπλωματικό παρασκήνιο συνεχίζονται οι επαφές για το Ιράν, τη Γάζα, την Ουκρανία και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Παράλληλα, αρχίζει η αποτίμηση των συσχετισμών που καταγράφηκαν στη Νέα Υόρκη, ιδιαίτερα ως προς τη στάση των αραβικών κρατών απέναντι στο Ισραήλ.

Γιατί έχει σημασία: Μετά το τέλος των ομιλιών αρχίζει η πιο δύσκολη φάση: η μετατροπή των δηλώσεων και των παρασκηνιακών επαφών σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες.

3. Η Ευρώπη συζητά για την άμυνα και την Ουκρανία

Οι υπουργοί Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συζητούν τη στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία, τις υβριδικές απειλές, την κατάσταση στη Μέση Ανατολή και τις κοινές αμυντικές προμήθειες.

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το Κίεβο ζητά πρόσθετα συστήματα Patriot, ενώ τα δυτικά αποθέματα πιέζονται από την παράλληλη ζήτηση στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.

Γιατί έχει σημασία: Η Ευρώπη καλείται να καλύψει μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών αναγκών της Ουκρανίας και, ταυτόχρονα, να προετοιμαστεί για απειλές που αφορούν drones, κυβερνοεπιθέσεις και κρίσιμες υποδομές.

4. Η ενεργειακή ασφάλεια στο επίκεντρο

Στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συναντώνται στο Δουβλίνο. Στην ατζέντα βρίσκονται οι τιμές, η ενεργειακή επάρκεια, οι αλλαγές στην αγορά και η ασφάλεια του ευρωπαϊκού εφοδιασμού.

Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα λόγω της αβεβαιότητας στο Hormuz και στο Bab al-Mandeb. Τη Δευτέρα το Brent κινήθηκε πάνω από τα 107 δολάρια το βαρέλι, μετά την απόρριψη της τελευταίας ιρανικής ειρηνευτικής πρότασης από τον Ντόναλντ Τραμπ.

Γιατί έχει σημασία: Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν αφορούν μόνο τις χώρες της περιοχής. Επηρεάζουν άμεσα το κόστος ενέργειας, τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τον πληθωρισμό στην Ευρώπη.

Για την Ελλάδα, το ζήτημα συνδέεται επιπλέον με τη ναυτιλία, τα διυλιστήρια, τις υποδομές LNG και τη δυνατότητα των ελληνικών λιμανιών να λειτουργήσουν ως πύλες τροφοδοσίας προς την ευρωπαϊκή αγορά.

5. Αναμένονται νέες επαφές ΗΠΑ–Ιράν

Ο Αμερικανός πρόεδρος απέρριψε την ιρανική πρόταση για τον τερματισμό της σύγκρουσης και την επαναλειτουργία του Hormuz. Παρά την απόρριψη, δήλωσε ότι αναμένει νέες επαφές μέσα στην εβδομάδα.

Δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία ή τόπος συνάντησης. Το Κατάρ εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.

Γιατί έχει σημασία: Ακόμη και η ανακοίνωση ενός νέου γύρου συνομιλιών μπορεί να επηρεάσει τις τιμές του πετρελαίου, τα ασφάλιστρα κινδύνου και τη ναυσιπλοΐα. Προς το παρόν, όμως, πρόκειται για πιθανή διπλωματική εξέλιξη και όχι για επιβεβαιωμένη σύνοδο.

6. Οι δίαυλοι Ισραήλ–ΗΑΕ παραμένουν ανοικτοί

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επισκέφθηκε την Κυριακή το Άμπου Ντάμπι και συναντήθηκε με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, σύμφωνα με ανώτερο Ισραηλινό αξιωματούχο.

Δεν υπήρξε άμεση επίσημη ανακοίνωση από τις δύο κυβερνήσεις. Η συνάντηση, ωστόσο, δείχνει ότι οι δίαυλοι ασφαλείας παραμένουν ενεργοί, παρά τη δημόσια αραβική κριτική απέναντι στην ισραηλινή πολιτική.

Γιατί έχει σημασία: Η δημόσια διπλωματική διαφωνία δεν συνεπάγεται απαραίτητα στρατηγική ρήξη. Τα ΗΑΕ εξακολουθούν να θεωρούν τη σχέση με το Ισραήλ σημαντικό εργαλείο απέναντι στο Ιράν και δίαυλο επιρροής προς την Ουάσιγκτον.

7. Μετανάστευση και Σένγκεν στο ευρωπαϊκό τραπέζι

Την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου οι υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ συζητούν τη συνεργασία με τρίτες χώρες για τις επιστροφές μεταναστών, την εφαρμογή του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, τη λειτουργία της Σένγκεν και τους μηχανισμούς έγκαιρης προειδοποίησης.

Γιατί έχει σημασία: Η συζήτηση έχει άμεσο ελληνικό ενδιαφέρον. Η αποτελεσματικότητα των επιστροφών και η συνεργασία με την Τουρκία επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την πίεση που δέχονται τα ελληνικά θαλάσσια σύνορα.

8. Ο ενεργειακός πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας

Η πρόταση για αμοιβαία αποχή από επιθέσεις σε ενεργειακούς στόχους δεν έχει ακόμη οδηγήσει σε συμφωνία. Δεν υπάρχει κοινό κείμενο, μηχανισμός επιτήρησης ή επιβεβαιωμένη παύση των πληγμάτων.

Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, η Ρωσία διατηρεί τη δυνατότητα να επιτεθεί στο ουκρανικό ενεργειακό δίκτυο, ενώ η Ουκρανία συνεχίζει να πλήττει ρωσικά διυλιστήρια και εγκαταστάσεις.

Γιατί έχει σημασία: Η ενέργεια μετατρέπεται ξανά σε στρατηγικό όπλο. Η έκβαση αυτής της αντιπαράθεσης θα επηρεάσει όχι μόνο τις δύο χώρες, αλλά και τις ευρωπαϊκές αγορές καυσίμων.

9. Η Λετονία ψηφίζει

Το Σάββατο 3 Οκτωβρίου πραγματοποιούνται οι βουλευτικές εκλογές στη Λετονία. Η πρόωρη ψηφοφορία αρχίζει στις 28 Σεπτεμβρίου και συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της εβδομάδας.

Το αποτέλεσμα θα επηρεάσει τη στάση της χώρας απέναντι στη Ρωσία, τις αμυντικές δαπάνες και τη βοήθεια προς την Ουκρανία.

Γιατί έχει σημασία: Η Λετονία δεν είναι μια οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα. Βρίσκεται στην ανατολική πτέρυγα του NATO, συνορεύει με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία και αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο παραπληροφόρησης και πολιτικής παρέμβασης.

10. Η μάχη για το Bab al-Mandeb συνεχίζεται

Οι Χούθι επιχειρούν να εδραιώσουν τα εδαφικά κέρδη τους στη δυτική Υεμένη και να αποκτήσουν σταθερότερο στρατιωτικό έλεγχο γύρω από το Bab al-Mandeb.

Το επόμενο κρίσιμο σημείο είναι τα υψώματα Kahboub, τα οποία χωρίζουν την ακτή της Ερυθράς Θάλασσας από τις περιοχές που παραμένουν υπό τον έλεγχο των δυνάμεων της αναγνωρισμένης κυβέρνησης.

Γιατί έχει σημασία: Εάν οι Χούθι σταθεροποιήσουν τις θέσεις τους, θα δυσκολέψουν οποιαδήποτε αντεπίθεση προς τη Mocha και το Perim και θα αποκτήσουν μονιμότερη στρατιωτική παρουσία γύρω από έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου.

Η εικόνα της εβδομάδας

Η εβδομάδα που αρχίζει δεν χαρακτηρίζεται από μία και μοναδική μεγάλη σύνοδο. Χαρακτηρίζεται από την προσπάθεια διαχείρισης πολλών κρίσεων που έχουν αρχίσει να συνδέονται μεταξύ τους.

Η Υεμένη επηρεάζει τη Σαουδική Αραβία και την Ερυθρά Θάλασσα. Το Ιράν επηρεάζει το Hormuz και τις αγορές ενέργειας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία πιέζει τα δυτικά αποθέματα αεράμυνας. Και η Ευρώπη καλείται να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος, τόσο στην άμυνα όσο και στην προστασία του ενεργειακού της εφοδιασμού.

Το κοινό στοιχείο είναι η πίεση στις συμμαχίες και στις κρίσιμες υποδομές. Οι θαλάσσιοι δρόμοι, οι αγωγοί, τα διυλιστήρια και τα συστήματα αεράμυνας δεν αποτελούν πλέον απλώς εργαλεία οικονομίας ή άμυνας. Βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.