Νετανιάχου – Τραμπ: Η επόμενη επίθεση στο Ιράν και ο παράγοντας των εκλογών

President Trump at the Israel Museum. Jerusalem May 23, 2017 Pr

President Trump at the Israel Museum. Jerusalem May 23, 2017 President Trump at the Israel Museum. Jerusalem May 23, 2017

Η αναβολή μιας στρατιωτικής επιχείρησης δεν σημαίνει απαραίτητα αποκλιμάκωση. Το δημοσίευμα των Financial Times και η δημόσια εκλογική στήριξη του Τραμπ προς τον Νετανιάχου επαναφέρουν το ερώτημα πώς συνδέονται οι στρατιωτικές επιλογές με τις πολιτικές ανάγκες των δύο ηγετών.

Στη σύγκρουση Ισραήλ – Ιράν, το πότε μπορεί να αποδειχθεί εξίσου κρίσιμο με το πώς. Η στρατιωτική ετοιμότητα, οι εκτιμήσεις για τις δυνατότητες της Τεχεράνης και οι επιδιώξεις της ισραηλινής ηγεσίας συνυπάρχουν με έναν ακόμη παράγοντα: το πολιτικό κόστος μιας νέας επίθεσης λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές.

Σύμφωνα με τους Financial Times, το Ισραήλ προετοίμαζε πολυήμερη επιχείρηση για το Σαββατοκύριακο της 10ης Οκτωβρίου, με στόχους πυρηνικές εγκαταστάσεις, υποδομές και κέντρα του καθεστώτος. Πηγές της εφημερίδας αποδίδουν τη μη πραγματοποίησή της στην αντίθεση του Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου. Το πρωθυπουργικό γραφείο δεν απάντησε στα αιτήματα σχολιασμού, ενώ μία πηγή άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο οι προετοιμασίες να αποτελούσαν μέσο διαπραγματευτικής πίεσης.

Η εικόνα παραμένει αμφισβητούμενη. Η Jerusalem Post, σε μεταγενέστερο ρεπορτάζ, αναφέρει ότι ο ισραηλινός στρατός δεν σχεδίαζε πλήγμα στις 10 Οκτωβρίου. Συνεπώς, η πληροφορία για συγκεκριμένη ημερομηνία επίθεσης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως οριστικά επιβεβαιωμένο γεγονός.

Η Ουάσιγκτον μετρά και το πολιτικό κόστος

Το σαφέστερο δημόσιο δεδομένο είναι η τοποθέτηση του Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιτεθούν στο Ιράν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Πρόκειται για χρονικά προσδιορισμένη δέσμευση, η οποία δεν περιγράφει τι θα ακολουθήσει μετά την κάλπη.

Η πολιτική λογική της αναμονής είναι κατανοητή. Μια νέα στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να προκαλέσει αντίποινα, μεγαλύτερη ανασφάλεια στην ενεργειακή αγορά και αυξημένο κόστος για τους καταναλωτές. Για έναν πρόεδρο που επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου μέσω του κόμματός του, τέτοιες εξελίξεις αποτελούν δυνητική εκλογική επιβάρυνση.

Αυτό είναι αναλυτική εκτίμηση των κινήτρων και όχι απόδειξη ότι κάθε στρατιωτική απόφαση υπαγορεύεται από τις δημοσκοπήσεις. Οι επιχειρησιακές δυνατότητες, η πιθανότητα αντιποίνων και οι διπλωματικές διεργασίες εξακολουθούν να επηρεάζουν τις επιλογές.

Η δημόσια στήριξη ως πολιτικό αντιστάθμισμα;

Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η απόφαση του Τραμπ να υποστηρίξει δημόσια την επανεκλογή του Νετανιάχου στις 18 Οκτωβρίου, εννέα ημέρες πριν από τις ισραηλινές κάλπες. Ο Αμερικανός πρόεδρος επαίνεσε την ηγεσία του και συνέδεσε τη στήριξή του με την κοινή τους δράση απέναντι στο Ιράν.

Μήπως αυτή η παρέμβαση αποτέλεσε το πολιτικό αντιστάθμισμα για τη στρατιωτική αυτοσυγκράτηση που επιθυμούσε η Ουάσιγκτον;

Το ερώτημα έχει ήδη τεθεί στην ισραηλινή πολιτική σκηνή. Οι Times of Israel, επικαλούμενοι τη δημόσια ραδιοτηλεόραση Kan, μετέδωσαν στις 18 Οκτωβρίου ότι ανώνυμος αξιωματούχος της αντιπολίτευσης ερμήνευε την υποστήριξη ως πολιτική «αποζημίωση» προς τον Νετανιάχου, μετά την άρνηση Τραμπ να επαναλάβει επιθέσεις στο Ιράν. Το δημοσίευμα δεν κατονομάζει ούτε τον αξιωματούχο ούτε το κόμμα του. Η εκτίμησή του δεν τεκμηριώνει συμφωνία ανταλλαγμάτων.

Η πιθανή λογική μιας τέτοιας συνεννόησης είναι σαφής: ο Τραμπ θα κέρδιζε χρόνο μέχρι τις αμερικανικές εκλογές, ενώ ο Νετανιάχου θα λάμβανε μια δημόσια παρέμβαση που θα μπορούσε να αξιοποιήσει προεκλογικά. Θα είχε έτσι τη δυνατότητα να παρουσιάσει την αναμονή ως συντονισμό με τον σημαντικότερο σύμμαχο του Ισραήλ, διατηρώντας παράλληλα την εικόνα του προνομιακού συνομιλητή του Λευκού Οίκου.

Πρόκειται, ωστόσο, για ερμηνεία. Η χρονική ακολουθία δεν αποδεικνύει αιτιώδη σύνδεση. Η στήριξη μπορεί επίσης να αντανακλά την προτίμηση του Τραμπ για έναν γνώριμο συνεργάτη και την επιθυμία προβολής συνοχής μεταξύ των δύο ηγετών. Για να μιλήσουμε για συγκεκριμένο αντάλλαγμα, θα χρειάζονταν αξιόπιστες μαρτυρίες ή στοιχεία που να συνδέουν ρητά τις δύο αποφάσεις.

Δύο σύμμαχοι, διαφορετικά εκλογικά ημερολόγια

Η ισραηλινή αναμέτρηση της 27ης Οκτωβρίου προσθέτει μια δεύτερη πολιτική διάσταση. Στις 14 Οκτωβρίου, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι δεν υποστήριζε προληπτική επίθεση κατά του Ιράν πριν από τις εκλογές, προειδοποιώντας παράλληλα την Τεχεράνη και τους συμμάχους της να μην επιτεθούν.

Θα ήταν επομένως πρόωρο να παρουσιαστεί μια ενδεχόμενη επιχείρηση αποκλειστικά ως εκλογικός ελιγμός. Η δημόσια προβολή αποφασιστικότητας μπορεί να εξυπηρετεί ταυτόχρονα την αποτροπή, τη διαπραγματευτική πίεση και την εικόνα της ηγεσίας στο εσωτερικό.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι κατά πόσον Ουάσιγκτον και Ιερουσαλήμ συμφωνούν για τον επιδιωκόμενο στόχο και το αποδεκτό κόστος. Η σύμπτωση απέναντι στην ιρανική απειλή δεν συνεπάγεται αυτομάτως ταύτιση ως προς τον χρόνο, την έκταση ή τη διάρκεια μιας επιχείρησης.

Αντίστοιχα, η δημόσια εκλογική υποστήριξη δεν αποτελεί από μόνη της αμερικανική έγκριση για μελλοντική επίθεση. Η πολιτική ενίσχυση ενός συμμάχου και η αποδοχή των στρατιωτικών του σχεδίων είναι διαφορετικές αποφάσεις.

Η Τεχεράνη παρακολουθεί επίσης τις κάλπες

Ο εκλογικός υπολογισμός αφορά και το Ιράν. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι περιγράφουν μια τακτική παράτασης των διαπραγματεύσεων, με στόχο την πολιτική αποδυνάμωση του Τραμπ πριν από τις αμερικανικές εκλογές. Πρόκειται για πληροφορίες που αποδίδονται σε πηγές, όχι για δημόσια διακήρυξη της ιρανικής ηγεσίας.

Εφόσον αυτή η εκτίμηση αντανακλά τις πραγματικές επιδιώξεις της Τεχεράνης, προκύπτει ένα επικίνδυνο αδιέξοδο: η μία πλευρά μπορεί να περιμένει ευνοϊκότερο πολιτικό χρόνο για στρατιωτική δράση και η άλλη να θεωρεί ότι η αναμονή ενισχύει τη διαπραγματευτική της θέση.

Σε τέτοιες συνθήκες, η καθυστέρηση μπορεί να παράγει αντίθετες προσδοκίες. Κάθε πλευρά πιστεύει ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της, περιορίζοντας το κίνητρο για συμβιβασμό.

Αναβολή ή αποκλιμάκωση;

Μια αναβολή έχει πραγματική αξία: αποτρέπει την άμεση απώλεια ανθρώπινων ζωών και προσφέρει χρόνο στη διπλωματία. Για να εξελιχθεί όμως σε σταθερότερη αποκλιμάκωση, χρειάζονται ενδείξεις ότι μεταβάλλονται και οι όροι της αντιπαράθεσης: συγκεκριμένες συγκλίσεις στις συνομιλίες, αξιόπιστοι δίαυλοι επικοινωνίας και μέτρα που μειώνουν την πιθανότητα αιφνιδιασμού.

Η 3η Νοεμβρίου δεν αποτελεί προαναγγελθείσα ημερομηνία πολέμου. Η λήξη ενός εκλογικού περιορισμού δεν ισοδυναμεί με απόφαση επίθεσης. Ούτε ένα δυσμενές εκλογικό αποτέλεσμα θα οδηγούσε αυτομάτως τον Τραμπ σε στρατιωτική κλιμάκωση: θα μπορούσε εξίσου να ενισχύσει την πίεση για περιορισμό του κόστους της αντιπαράθεσης.

Η πιθανότητα ενός πολιτικού αντισταθμίσματος μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου αξίζει να εξεταστεί, με σαφή διάκριση ανάμεσα στις πληροφορίες και στις ερμηνείες. Το βαθύτερο ζήτημα, όμως, είναι τι επιτυγχάνεται όσο τα όπλα παραμένουν σε αναμονή.

Αν το διάστημα μέχρι τις εκλογές δεν παράγει διπλωματικό αποτέλεσμα, ο κίνδυνος μπορεί απλώς να έχει μεταφερθεί στο επόμενο πολιτικά διαθέσιμο παράθυρο.

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
Copyrights reserved & protected 2026