Η συμφωνία που μπορεί να αλλάξει την πυρηνική ισορροπία στον Κόλπο
President Donald Trump participates in a coffee ceremony with Saudi Crown Prince Mohammed Bin Salman Al Saud at the Royal Court Palace in Riyadh, Saudi Arabia, Tuesday, May 13, 2025. (Official White House Photo by Daniel Torok)
Η συμφωνία που μπορεί να αλλάξει την πυρηνική ισορροπία στον Κόλπο — και η μάχη ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας για τον στρατηγικό έλεγχο του σαουδαραβικού πυρηνικού προγράμματος
Η αμερικανοσαουδαραβική συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας δεν επιτρέπει σήμερα στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίζει ουράνιο. Δημιουργεί, όμως, μια πρωτοφανή διαδρομή που θα μπορούσε να οδηγήσει αρχικά σε εμπλουτισμό 5% και, μετά από νέα μελέτη και πρόσθετες εγκρίσεις, σε επίπεδα λίγο κάτω από το 20%. Για το Ριάντ, το πυρηνικό πρόγραμμα αποτελεί ταυτόχρονα ενεργειακή επένδυση, εργαλείο στρατηγικής εξισορρόπησης απέναντι στο Ιράν και μέσο διαπραγμάτευσης μεταξύ Ουάσιγκτον, Πεκίνου και Μόσχας. Για την Ουάσιγκτον, το δίλημμα είναι πιο δύσκολο: να αποδεχθεί έναν ελεγχόμενο κίνδυνο διάδοσης ή να αφήσει το σημαντικότερο πυρηνικό πρόγραμμα του αραβικού κόσμου στους γεωπολιτικούς ανταγωνιστές της.
Στην πυρηνική διπλωματία, η απόσταση μεταξύ του 5% και του 20% δεν είναι απλώς αριθμητική. Είναι στρατηγική.
Το ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού, σε επίπεδα γύρω στο 3%–5%, χρησιμοποιείται ως καύσιμο στους περισσότερους εμπορικούς αντιδραστήρες. Το ουράνιο με περιεκτικότητα που πλησιάζει το 20% παραμένει νομικά χαμηλού εμπλουτισμού, αλλά βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην τεχνική διαδρομή προς το υλικό οπλικής χρήσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια χώρα που εμπλουτίζει στο 20% διαθέτει πυρηνικό όπλο. Απαιτούνται περαιτέρω εμπλουτισμός, κατάλληλη υποδομή, σχεδιασμός της συσκευής και μέσα μεταφοράς. Σημαίνει, όμως, ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί μεγάλο μέρος της απαιτούμενης εργασίας διαχωρισμού των ισοτόπων.
Όταν αυτή η δυνατότητα αφορά τη Σαουδική Αραβία —μια χώρα της οποίας ο διάδοχος του θρόνου έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι θα επιδιώξει πυρηνικό όπλο εάν το αποκτήσει το Ιράν— το ζήτημα παύει να είναι αποκλειστικά ενεργειακό. Μετατρέπεται σε ερώτημα για τη μελλοντική ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Τι ακριβώς προβλέπει η συμφωνία
Στις 22 Ιουλίου 2026, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σαουδική Αραβία υπέγραψαν συμφωνία ειρηνικής πυρηνικής συνεργασίας, γνωστή ως συμφωνία «123» από το σχετικό τμήμα του αμερικανικού Atomic Energy Act. Μαζί υπέγραψαν μια χωριστή διμερή συμφωνία διασφαλίσεων.