Culture Politics

Οι φόνοι στο Whitechapel και το κοινωνικό φαινόμενο Τζακ ο Αντεροβγαλτης (Jack the Ripper)

Γράφει ο Υποπλοίαρχος Παναγιώτης Γέροντας ΠΝ,
Επιτελής Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού

 

Οι φόνοι που διεπράχθησαν στην περιοχή Whitechapel απο τις 3 Απριλίου του 1888 ως τις 13 Φεβρουαρίου του 1891, αποτελούν μέχρι σήμερα ανεξιχνίαστη υπόθεση. Κάποιοι από αυτούς αποδόθηκαν στον μανιακό δολοφόνο με το ψευδώνυμο Τζακ ο Αντεροβγαλτης (Jack the Ripper). Τα θύματα ήταν εκδιδόμενες γυναίκες, οι οποίες κατακρεουγουνταν. Η αστυνομία στην αρχή θεωρούσε οτι οι δολοφόνοι ήταν πολλοί, μετά ένας. Πολλά γράμματα κατέφθασαν στους αστυνομικούς τα περισσότερα από τα οποία θεωρήθηκαν ψεύτικα. Σκοπός της δημοσίευσης είναι να περιγράψει το κοινωνικό φαινόμενο των φόνων του Whitechapel. Το περιβάλλον, δηλαδή, το context μέσα στο οποίο διεπραχθησαν.

Η Βιομηχανική Επανάσταση που είχε αρχίσει να εκδηλώνεται από τα τέλη του 18ου αιώνα άλλαζε ταχύτατα τον κόσμο, ιδίως την πρωτοπόρα Μ. Βρετανία. Υπήρξε λόγος που η Βιομηχανική Επανάσταση εκδηλώθηκε στην Μ. Βρετανία. Είχαν προηγηθεί σημαντικές τεχνικές βελτιώσεις στην αγροτική παραγωγή, ενώ οι νόμοι των περιφράξεων κατήργησαν την καλλιέργεια των κοινοτικών ανοιχτών αγρών με συνέπεια να εξαφανιστούν οι μικροκαλλιεργητές. Ένα σημαντικό κομμάτι του αγροτικού κόσμου (με τεχνικές γνώσεις) μεταφέρθηκε στις πόλεις. Σημαντικό ρόλο σε αυτήν την πρώιμη φάση έπαιξε η ανάπτυξη της οικοτεχνιας και της κλωστοϋφαντουργίας. Η ζήτηση για το βαμβάκι και η ανάπτυξη της αγγλικής υφαντουργικής βιομηχανίας ευθύνεται σημαντικά για την οικονομική ανάπτυξη της Μεγάλης Βρετανίας ως το 1830. Η κλωστοϋφαντουργία επηρέαζε σημαντικά την βρετανική οικονομία.

Η αύξηση της ζήτησης οδήγησε σε αυτοματοποίηση της παραγωγής και οι κεφαλαιούχοι επένδυσαν σε μηχανολογικό εξοπλισμό. Παράλληλα το εργατικό προλεταριάτο ήταν πλήρως εκτεθειμένο. Οι εργάτες έχαναν πολύ εύκολα την δουλειά τους, διαβιωναν και εργάζονταν σε άθλιες συνθήκες λόγω έλλειψης εργατικής νομοθεσίας. Τα ημερομίσθια συμπιεζονταν έτι περαιτέρω από την εργασία των γυναικών αλλά και των παιδιών. Οι αποδοχές των εργατών μειώνονταν σταθερά, από το 1815 κι εφεξής, μέχρι του σημείου των προθύρων λιμοκτονίας. Πολλοί εργάτες πέθαιναν από φυματίωση ή χολέρα, ενώ γενικεύτηκε η κοινωνική παθογένεια του αλκοολισμού.

Το Λονδίνο της Βικτωριανης εποχής ήταν ένα ανθυγιεινό και επικίνδυνο μέρος για να ζει κανείς. Ιδίως η περιοχή Whitechapel ανάμεσα στο κεντρικό και ανατολικό Λονδίνο είχε υπερφορτωθει με κόσμο εξαιτίας των Ιρλανδών αλλά και των Εβραίων μεταναστών. Οι Εβραίοι μάλιστα είχαν καταφθάσει διωγμενοι από την τσαρική Ρωσία. Ζούσαν πολλοί μαζί στα λεγόμενα common lodging-houses. Αυτά ήταν φθηνές κατοικίες στις οποίες στοιβάζονταν στα δωμάτιά τους πολλές οικογένειες. Στα 1880 η εγκληματικότητα είχε ανέβει κατακόρυφα, ενώ η πορνεία κυριαρχούσε.

Η οικονομική ανέχεια άρχισε να δείχνει τις αδυναμίες της ανθρώπινης φύσης. Παρ’ όλο που στις περιοχές που ζούσαν οι Εβραίοι η κατάσταση ήταν καλύτερη, όταν άρχισαν οι φόνοι στο Whitechapel, οι γηγενείς κατηγόρησαν τους Εβραίους με την λογική ότι ένας Βρετανός δεν θα μπορούσε ποτέ να διαπράξει τέτοια βάρβαρα εγκλήματα. Ήταν η κορύφωση μιας διαδρομής κατά την οποία εφημερίδες και πολιτικοί διαμαρτύρονταν για την «παραφορτωμενη Αγγλία» (overcrowded England), ενώ οι ξένοι (foreigners) ήταν «αρρώστεια και απειλή για τους γηγενείς του Ανατολικού Λονδίνου» (a pest and a menace to the native born East-Ender). Το πράγμα γινόταν ακόμη χειρότερο καθώς οι Εβραίοι κατηγορούνταν ότι ήταν… πολύ εργατικοί για πολύ χαμηλούς μισθούς. Συνέπεια αυτού, υποστήριζαν, ήταν η εκμετάλλευση των γηγενών Βρετανών από τους εργοδότες. Πολύ σύντομα η αστυνομία άρχισε να συλλαμβάνει Εβραίους ως πιθανούς δολοφόνους, τους οποίους στην συνέχεια άφηνε ελλείψει στοιχείων.

Μετά τους φόνους στο Whitechapel, ελήφθησαν ενέργειες για εκκαθάριση της περιοχής με το να μπουν κάποια ελάχιστα κριτήρια στις φθηνές κατοικίες. Το βρετανικό κοινοβούλιο θα ψηφίσει νέο νόμο (The Housing of the Working Classes Act 1890) με τον οποίο θα προσπαθήσει να περιορίσει την έκταση του συνωστισμού των ανθρώπων σε φθηνές κατοικίες…

 

Διαβάστε επίσης: Από τον «Τζακ και τη Φασολιά» στον «Τζακ τον Αντεροβγάλτη»
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail