Σα. Ιαν 18th, 2020

Geopolitics & Daily News

Global news on Economy, Security, Politics and more

Η κυβέρνηση Βενιζέλου (1928 – 1932)

Γράφει ο Υποπλοίαρχος Παναγιώτης Γέροντας ΠΝ,
Επιτελής Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού

Σαν σήμερα, 2 Ιανουαρίου του 1930, σ’ έναν περιορισμένο ανασχηματισμό της κυβέρνησής του, ο Ελευθέριος Βενιζέλος τοποθετεί ως υπουργό Παιδείας το Γεώργιο Παπανδρέου. Επί των ημερών του εισάγεται για πρώτη φορά στα σχολεία το μάθημα των Νέων Ελληνικών και κατασκευάζονται πάνω από 3.000 νέα σχολικά κτήρια.

Ευκαιρία να δούμε εν συνόλω την τελευταία κυβέρνηση Βενιζέλου (1928 – 1932)

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ανέλαβε και πάλι τη διακυβέρνηση της χώρας την 3η Ιουλίου του 1928, αφού η κυβέρνηση συνεργασίας δεν άντεξε τις πιέσεις από τις απεργίες στη Βόρεια Ελλάδα, οι οποίες κατέληξαν σε συγκρούσεις με την αστυνομία και τον στρατό, αλλά και των παρεμβάσεων του ιδίου του Βενιζέλου.

Στην πρώτη περίπτωση, από τις συγκρούσεις αυτές υπήρξαν νεκροί και τραυματίες, ενώ ήταν φανερό ότι η επιρροή του Κ.Κ.Ε. συνεχώς αύξανε. Στην δεύτερη περίπτωση, όταν ο τότε ηγέτης της βενιζελικής παράταξης Γ. Καφαντάρης ανήγγειλε την ρύθμιση των πολεμικών χρεών μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας, ο Βενιζέλος την ίδια μέρα έστειλε στον Καφαντάρη επιστολή με την οποία τον επέκρινε για το σύνολο της ακολουθούμενης πολιτικής. Ο Βενιζέλος ιδίως καταφερόταν κατά της διευθέτησης του εκδοτικού προνομίου και χαρακτήριζε τις σχέσεις Εθνικής και Τράπεζας της Ελλάδος ως πολιτικό σκάνδαλο. Μετά την παρέμβαση αυτή, ο Καφαντάρης δήλωσε στον Ζαΐμη ότι παραιτείται οριστικά και αμετάκλητα, ενώ ο τελευταίος τηλεγράφησε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Παύλο Κουντουριώτη, που παραθέριζε στην Ύδρα την παραίτηση της κυβερνήσεως. Ο Π. Κουντουριώτης επέστρεψε εσπευσμένα στην Αθήνα και όρκισε νέα κυβέρνηση με πρόεδρο τον Ε. Βενιζέλο.

Οι εκλογές είχαν οριστεί για τις 19 Αυγούστου με το πλειοψηφικό σύστημα με στενή περιφέρεια, όπως στις εκλογές του 1923. Σκοπός του Βενιζέλου δεν ήταν απλώς να γίνει πρωθυπουργός, αλλά κυβερνήτης παντοδύναμος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Βενιζέλος δέχθηκε στους συνδυασμούς του τους υποψηφίους των Παπαναστασίου, του Μιχαλακόπουλου και του Κονδύλη. Ο μόνος που παρέμεινε αποστασιοποιημένος ήταν ο Καφαντάρης, ο οποίος κατήρτισε τους δικούς του συνδυασμούς σε 25 εκλογικές περιφέρειες.

Ο Βενιζέλος σάρωσε στις εκλογές με τέτοιον τρόπο που ούτε ο ίδιος δεν το περίμενε ούτε οι αντίπαλοί του. Η κυβέρνηση Βενιζέλου διακρινόταν από μια σημαντική στροφή στην εξωτερική πολιτική, καθώς έβαζε σε δεύτερη μοίρα τις παραδοσιακές συμμαχίες με τη Μ. Βρετανία και τη Γιουγκοσλαβία και τόνιζε τη σύγκλιση με την Τουρκία και την Ιταλία. Στα ζητήματα εσωτερικής οργάνωσης της χώρας, διακρίνεται για τα πολλά και παραγωγικά έργα. Τον Μάιο του 1929, άρχισε να λειτουργεί το Συμβούλιο της Επικρατείας με πρόεδρο τον Κ. Ρακτιβάν. Στον τομέα της Παιδείας, η κυβέρνηση Βενιζέλου με υπουργό Παιδείας τον Γ. Παπανδρέου προχωρά στην ανέγερση 3.167 νέων σχολικών κτηρίων, ενώ παράλληλα, προωθήθηκε η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση με την εισαγωγή της δημοτικής γλώσσας στο γυμνάσιο, ενώ κατήργησε τα «ελληνικά σχολεία» θεσπίζοντας τα εξατάξια δημοτικά και γυμνάσια. Εκεινή την περίοδο γίνονται πολλά αποστραγγιστικά, αντιπλημμυρικά αποξηραντικά έργα ιδίως στη Μακεδονία ενώ το 1929 ιδρύεται και η Αγροτική Τράπεζα, η οποία άρχιζε να λειτουργεί τον Ιανουάριο του 1930.

Οι μεγάλες αδυναμίες όμως, της κυβέρνησης Βενιζέλου εντοπίζονται στον κοινωνικό τομέα, όπου η άνοδος της εργατικής τάξης αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη δριμύτητα, καθώς επίσης και στην αδυναμία γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ βενιζελικών και αντι-βενιζελικών, το οποίο συνεχώς βαθαίνει λόγω της αδιάλλακτης στάσης του Έλληνα πρωθυπουργού. Στην πρώτη περίπτωση, αναφέρονται χαρακτηριστικά:

α) ο νόμος 4229 της 25ης Ιουλίου 1929 που έμεινε γνωστός ως ιδιώνυμο, με τον οποίο ουσιαστικά εγκαινιάζεται στη χώρα η εκτόπιση ατόμων ως διοικητικό μέτρο, χωρίς να υπάρχει δικαστική απόφαση, πράγμα το οποίο άφηνε το όλο θέμα στις αστυνομικές αρχές, ενώ ήταν δεδομένο ότι το μέτρο θα επεκτεινόταν και σε πρόσωπα μη κομμουνιστικής ιδεολογίας και

β) ο νόμος 5060/1931 Περὶ τύπου καὶ περὶ κολασμοῦ καὶ ἐκδικάσεως τῶν διὰ καταχρήσεων τῆς ἐλευθεροτυπίας τελουμένων ἀδικημάτων. Με αυτό το μέτρο, ο Βενιζέλος επιχειρούσε να περιορίσει τον Τύπο, του οποίου μερίδα ασκούσε δριμύτατη κριτική σε στελέχη της κυβέρνησής του.

Στη δεύτερη περίπτωση, θα μπορούσαν να αναφερθούν διάφορες κινήσεις του Βενιζέλου, οι οποίες ερέθισαν τον αντι-βενιζελικό κόσμο. Πιο συγκεκριμένα, ενόχλησε:

 πρώτον, η πρόθεση του Βενιζέλου να εκλεγεί ἀριστίνδην γερουσιαστής ο Ν. Πλαστήρας, πράγμα το οποίο προκάλεσε την θυελλώδη αντίδραση των αντι-βενιζελικών λόγω του ότι τον θεωρούσαν πρωταίτιο της Δίκης των Εξ·

 δεύτερον, η επαναφορά στο Στρατό του στρατηγού Οθωναίου σε συνδυασμό με την απομάκρυνση από την κυβέρνηση των μετριοπαθών αντι-βενιζελικών στον ανασχηματισμό του 1929.

Δέον ακόμη να αναφερθεί ότι ο Βενιζέλος προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους κορυφαίους βενιζελικούς με διάφορες ενέργειές του, όπως την προτίμηση για Πρόεδρο της Δημοκρατίας του Αλ. Ζαΐμη αντί του Καφαντάρη, όταν ο Παύλος Κουντουριώτης παραιτήθηκε λόγω γήρατος, αλλά και στα προαναφερθέντα νομοθετήματα του ιδιωνύμου και της περιστολής της ελευθεροτυπίας. Αυτό προκάλεσε διασπάσεις στον βενιζελικό κόσμο, ενώ εκείνη την περίοδο παρατηρείται η απομάκρυνση του Κονδύλη από τις βενιζελικές απόψεις και την στροφή του σε φιλοβασιλικές, πράγμα το οποίο θα παίξει σημαντικό ρόλο στην επαναφορά του βασιλέως.

Στα εθνικά θέματα, λόγω της προώθησης της σύγκλισης με την Ιταλία και την Τουρκία, οι εθνικές διεκδικήσεις μπήκαν σε τελείως δεύτερη μοίρα. Το επεισόδιο της Κέρκυρας (1923) είχε ήδη ξεχαστεί, για τα Δωδεκάνησα δεν γινόταν λόγος, ενώ οι πρόσφυγες από την Μ. Ασία έπρεπε να ξεχάσουν οριστικά το όνειρο επιστροφής στις εστίες τους.

Τέλος, ο Βενιζέλος αναμείχθηκε πολύ ενεργά στα θέματα ναυτικών εξοπλισμών, ερχόμενος σε αντίθεση με τις απόψεις των αξιωματικών του Ναυτικού. Αυτή η κατεύθυνση Βενιζέλου στους ναυτικούς εξοπλισμούς, θα οδηγήσει στην έλλειψη ναυτικών μονάδων όταν αυτές θα χρειαστούν περισσότερο, δηλαδἠ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Πηγές

-Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους (1978)
-Ρούσσος (1976), Νεώτερη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους,τόμ. Στ΄
-Μεταξάς,,Ἡμερολόγιο,, τόμ. Γ΄
-Μαρκεζίνης (1966) Πολιτική ιστορία της νεωτέρας Ελλάδος, τομ. Δ.
-Καββαδίας (1950), Ο Ναυτικός Πόλεμος του 1940 όπως τον έζησα, Εισαγωγή
Μεζεβίρης, (1971), Τέσσαρες Δεκαετηρίδες εις την Υπηρεσίαν του Β. Ναυτικού. (Αυτοβιογραφία 1906-1949)
Χαρατσής, (1985), 1023 Αξιωματικοί και 22 Κινήματα, Α’ τόμ.

Σημείωση: Στη φωτογραφία εικονίζονται ο Γεώργιος Παπανδρέου (αριστερά) και ο Ελευθέριος Βενιζέλος (δεξιά) ίσως το 1930 (φωτ. αρχείο ΕΡΤ).

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail
2019 Copyright © All rights reserved - Geopolitics & Daily News | Newsphere by AF themes.